การปรับปรุงกระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์แปรรูปจากมังคุด กรณีศึกษา วิสาหกิจชุมชนแปรรูปบ้านปลายคลอง อำเภอเมืองจันทบุรี จังหวัดจันทบุรี

บทคัดย่อ

กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปรรูปบ้านปลายคลอง มีการแปรรูปผลิตภัณฑ์เกี่ยวกับมังคุดหลายชนิด ซึ่งในงานวิจัยนี้สนใจกระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์น้ำพริกเผามังคุด ซึ่งไม่สามารถผลิตเพื่อตอบสนองความต้องการของตลาดในช่วงเวลาที่มียอดสั่งซื้อสูงได้ เช่น ในช่วงเทศกาลปีใหม่หรือมหกรรมสินค้า OTOP เพื่อแก้ไขปัญหานี้ งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์น้ำพริกเผามังคุดและปรับปรุงกระบวนการผลิตโดยใช้เครื่องมือแผนภูมิกระบวนการไหล, ECRS และ Tecnomatix Plant Simulation เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบกระบวนการผลิต เพื่อหาแนวทางการผลิตที่เหมาะสมที่สุดและจากการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยแผนผังก้างปลา พบว่าสาเหตุหลักที่กระบวนการผลิตล่าช้ามาจากการกวนที่ใช้แรงงานคนเป็นหลัก ดังนั้น จึงเสนอแนวคิดในการปรับปรุงกระบวนการผลิตโดยการนำเครื่องกวนมาใช้ทดแทนแรงงานคน จากการวิจัยโดยศึกษาการผลิตน้ำพริกเผามังคุด  1 ล็อต จำนวน 200 กระปุก พบว่ากิจกรรมในกระบวนการผลิตไม่ลดลง แต่ลดเวลาในการผลิตลง 3.33 ชั่วโมง คิดเป็นร้อยละ 10.21 และลดแรงงานที่ใช้ในขั้นตอนการทำน้ำพริกเผามังคุดลงได้ 2 คน คิดเป็นร้อยละ 66.67 เป็นการประหยัดค่าจ้างแรงงานลงได้ 1,000 บาท ประสิทธิภาพการทำงานของแรงงานดีขึ้นร้อยละ 8.33 แรงงานลดความเหนื่อยและเมื่อยล้าจากกระบวนการกวน และเมื่อคำนวณจุดคุ้มทุนและระยะเวลาคืนทุนพบว่าจะสามารถคืนทุนได้ภายใน 1 ปี