สถานการณ์อาหารเป็นพิษจากการรับประทานเห็ดในประเทศไทย: อาการ และชนิดที่พบบ่อย

บทคัดย่อ

เห็ดป่าจัดเป็นอาหารที่นิยมบริโภค และเป็นแหล่งรายได้ชุมชนท้องถิ่นของประเทศไทย สถานการณ์ระบาดโรคอาหารเป็นพิษจากการรับประทานเห็ดพบสูงในช่วงฤดูฝนซึ่งเป็นช่วงฤดูเห็ดหลากและชาวบ้านนิยมเข้าไปเก็บเห็ดมารับประทาน ดังนั้นการศึกษาในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อระบุชนิดของตัวอย่างเห็ดจากสถานการณ์อาหารเป็นพิษระหว่างปี พ.ศ. 2555 ถึง 2562 รวมทั้งสิ้น 89  ตัวอย่างด้วยการตรวจทางสัณฐานวิทยา เทคนิคดีเอ็นเอบาร์โค้ด และวิเคราะห์ชนิดสารพิษด้วยวิธีการทางเคมี ผลการศึกษาพบเห็ดที่สร้างสารพิษที่ออกฤทธิ์ต่อระบบทางเดินอาหารมากที่สุด รองลงมาคือกลุ่มเห็ดที่สร้างพิษต่อระบบประสาท และพิษต่อเซลล์ โดยอุบัติการณ์ดังกล่าวพบมากกว่าร้อยละ 80 ในฤดูฝนระหว่างเดือนพฤษภาคมถึงสิงหาคม เห็ดพิษร้ายแรง 5 ชนิดที่ทำให้เสียชีวิตประกอบด้วยเห็ดพิษ Amanita brunneitoxicaria, A. exitialis, A. gleocystidiosa, A. fuliginea และ Russula subnigricans สารพิษที่วิเคราะห์ได้จากตัวอย่างเห็ดได้แก่ alpha-amanitin, beta-amanitin, muscarine, phallacidin และ phalloidin โดยสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดสถานการณ์อาหารเป็นพิษจากการรับประทานเห็ดเนื่องจากความผิดพลาดในการระบุชนิด และความเข้าใจผิดในการคัดแยกเห็ดพิษและเห็ดรับประทานได้โดยใช้ความเชื่อที่บอกต่อกันมา