การศึกษาสถานการณ์การปนเปื้อนสารหนูในข้าวมีสีพันธุ์ต่างๆ ของประเทศไทย

บทคัดย่อ

สารหนูที่พบในข้าวไทยส่วนใหญ่อยู่ในรูปสารหนูอนินทรีย์  ซึ่งพบในข้าวกล้องปริมาณสูงกว่าข้าวขัดสี ข้าวมีสีมีประโยชน์เชิงสุขภาพจึงแนะนำให้บริโภคในลักษณะข้าวกล้อง การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินสถานการณ์การปนเปื้อนสารหนูในข้าวมีสี 5 ชนิด ได้แก่ หอมมะลิแดง หอมนิล ไรซ์เบอร์รี่ สังข์หยด และข้าวเหนียวลืมผัว โดยเก็บตัวอย่างจากซุปเปอร์มาร์เก็ตในกรุงเทพฯ และปริมณฑล และกลุ่มผู้ผลิตข้าวใน 4 ภูมิภาคของประเทศไทย วิเคราะห์ปริมาณสารหนูรวม (total As) สารหนูอนินทรีย์  [As(III), As(V)] และสารหนูอินทรีย์ (DMA, MMA) โดย HPLC-ICPMS ข้าวมีสี 103 ตัวอย่างพบสารหนูทั้งหมดในระดับต่ำ ค่าเฉลี่ยของสารหนูรวม สารหนูอนินทรีย์ และสารหนูอินทรีย์เท่ากับ 0.179, 0.112 และ 0.036 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ตามลำดับ พบสารหนูอนินทรีย์ระดับสูงกว่าสารหนูอินทรีย์  สัดส่วนสารหนูอนินทรีย์ต่อสารหนูรวมในข้าวมีสี 5 ชนิดที่ระดับเฉลี่ยใกล้เคียงกันในช่วง 0.52-0.65 พบสารหนูอนินทรีย์ในรูป As(III) ในปริมาณและจำนวนตัวอย่างมากกว่า As(V) พบสารหนูอินทรีย์ในรูป DMA ตัวอย่างข้าวมีสีส่วนใหญ่ (ร้อยละ 96) มีสารหนูอนินทรีย์ต่ำกว่าปริมาณสูงสุดที่เสนอโดยสหภาพยุโรป (0.25 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมในข้าวกล้อง) การศึกษานี้พบปริมาณสารหนูอนินทรีย์สูงสุดในข้าวสังข์หยด (ค่าเฉลี่ย 0.166 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม)และต่ำสุดในข้าวเหนียวลืมผัว (ค่าเฉลี่ย 0.015 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม) ข้าวมีสีทั้ง 2 ชนิด เป็นข้าวเฉพาะถิ่นที่ปลูกในพื้นที่เพาะปลูกต่างภูมิภาค ซึ่งมีลักษณะทางธรณีวิทยาต่างกัน ดังนั้นการปนเปื้อนสารหนูในข้าวมีสีเกิดจากหลายปัจจัย และพบในบางพื้นที่เพาะปลูก