กลุ่มอาการ Neuroleptic Malignant Syndrome ในผู้สูงอายุ: การทบทวนวรรณกรรมแบบพรรณนา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ผู้สูงอายุมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคทางระบบประสาทและจิตเวชได้แก่ ภาวะสับสนเฉียบพลัน และโรคพาร์กินสัน ซึ่งมักได้รับการรักษาด้วยยากลุ่มต้านโรคจิตเวชและยากระตุ้นการทำงานของโดปามีน ยาดังกล่าวก่อให้เกิดกลุ่มอาการ Neuroleptic Malignant Syndrome (NMS) ซึ่งแม้จะพบได้น้อย แต่ถือเป็นภาวะร้ายแรงที่อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตและมีอัตราการเสียชีวิตสูง อุบัติการณ์ของกลุ่มอาการ NMS ในผู้สูงอายุมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในผู้สูงอายุที่ใช้ยา high-potency first-generation antipsychotics เช่น haloperidol ร่วมกับมีภาวะขาดน้ำ อาการแสดงหลักทางคลินิกประกอบด้วย 4 ลักษณะ ได้แก่ การเปลี่ยนแปลงของภาวะทางจิต กล้ามเนื้อแข็งเกร็ง ภาวะไข้สูง และความผิดปกติของระบบประสาทอัตโนมัติ ในทางเวชปฏิบัติเกณฑ์ที่ใช้ในการวินิจฉัยกลุ่มอาการ NMS ได้แก่ เกณฑ์ DSM-5 criteria และ Levenson’s criteria แนวทางการรักษาผู้ป่วยกลุ่มอาการ NMS ได้แก่ การหยุดยาที่เป็นสาเหตุ ร่วมกับการให้การรักษาแบบเฉพาะเจาะจงและการดูแลแบบประคับประคอง การให้การรักษาแบบเฉพาะเจาะจง ได้แก่ ยา benzodiazepines, bromocriptine, amantadine, dantrolene ซึ่งพิจารณาให้ยาตามความรุนแรงของอาการ หลังหายแล้วอย่างน้อย 2 สัปดาห์พิจารณาเริ่มการรักษาด้วยยาต้านโรคจิตเวชโดยเลือกใช้กลุ่ม low-potency atypical antipsychoticถ้ามีข้อบ่งชี้โดยเริ่มในขนาดยาที่ต่ำและปรับขนาดของยาอย่างช้าๆ หลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกับ lithium และติดตามอาการอย่างใกล้ชิด อย่างไรก็ตามความรู้เกี่ยวกับกลุ่มอาการดังกล่าวในผู้สูงอายุยังมีอยู่อย่างจำกัด ผู้ประพันธ์เห็นความสำคัญในการศึกษาและทบทวนข้อมูลในประเด็นต่าง ๆ อย่างครอบคลุม ได้แก่ นิยาม ความชุก พยาธิสรีรวิทยา อาการทางคลินิก การวินิจฉัย การประเมินความรุนแรง ภาวะแทรกซ้อน ตลอดจนแนวทางการการรักษา
Article Details
เอกสารอ้างอิง
Nielsen RE, Wallenstein Jensen SO, Nielsen J. Neuroleptic malignant syndrome-an 11-year longitudinal case-control study. Can J Psychiatry 2012;57(8): 512–8.
Stübner S, Rustenbeck E, Grohmann R, et al. Severe and uncommon involuntary movement disorders due to psychotropic drugs. Pharmacopsychiatry 2004;37 Suppl 1: S54–64.
Shalev A, Hermesh H, Munitz H. Mortality from neuroleptic malignant syndrome. J Clin Psychiatry 1989;50(1): 18–25.
Berman BD. Neuroleptic malignant syndrome: a review for neurohospitalists. Neurohospitalist 2011;1(1): 41–7.
Caroff SN, Mann SC. Neuroleptic malignant syndrome. Med Clin North Am 1993;77(1): 185–202.
Nakamura M, Yasunaga H, Miyata H, et al. Mortality of neuroleptic malignant syndrome induced by typical and atypical antipsychotic drugs: a propensity-matched analysis from the Japanese Diagnosis Procedure Combination database. J Clin Psychiatry 2012;73(4): 427–30.
Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 5th ed. Washington, DC: American Psychiatric Association, 2013.
Levenson JL. Neuroleptic malignant syndrome. Am J Psychiatry 1985;142(10): 1137–45.
Hall RCW, Hall RCW, Chapman M. Neuroleptic malignant syndrome in the elderly: diagnostic criteria, incidence, risk factors, pathophysiology, and treatment. Clin Geriatr 2006;14(5): 39.
Wijdicks EFM, Ropper AH. Neuroleptic malignant syndrome. N Engl J Med 2024;391(12): 1130–38.
Strawn JR, Keck PE Jr, Caroff SN. Neuroleptic malignant syndrome. Am J Psychiatry 2007;164(6): 870–6.
Beunk L, Nijenhuis M, Soree B, et al. Dutch pharmacogenetics working group (DPWG) guideline for the gene-drug interaction between CYP2D6, CYP3A4 and CYP1A2 and antipsychotics. Eur J Hum Genet 2024;32(3): 278–85.
Rosebush PI, Mazurek MF. Serum iron and neuroleptic malignant syndrome. Lancet 1991;338(8760): 149–51.
AYD FJ Jr. Fatal hyperpyrexia during chlorpromazine therapy. J Clin Exp Psychopathol 1956;17(2): 189–92.
Delay J, Pichot P, Lemperiere T, et al. A non-phenothiazine and non-reserpine major neuroleptic, haloperidol, in the treatment of psychoses. Ann Med Psychol (Paris) 1960;118(1): 145–52.
Addonizio G. Neuroleptic malignant syndrome in elderly patients. J Am Geriatr Soc 1987;35(11): 1011–2.
Tantiphlachiva K. Neuroleptic Malignant Syndrome: A five-year review. J Psychiatr Assoc Thailand 1999;44(3): 189–200.
Grover S, Dua D. Neuroleptic malignant syndrome in an elderly with quetiapine: a case report and review of literature. J Geriatr Ment Health 2017;4(1): 64–8.
Kasantikul D, Kanchanatawan B. Neuro-leptic malignant syndrome: a review and report of six cases. J Med Assoc Thai 2006;89(12): 2155–60.
Okubo S, Bannai T, Seki T, et al. Neuroleptic malignant syndrome after lithium withdrawal. J Clin Psychophar-macol 2023;43(5): 464–66.
Simon LV, Hashmi MF, Callahan AL. Neuroleptic malignant syndrome. 2023 Apr 24. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025.
Keck PE Jr, Pope HG Jr, Cohen BM, et al. Risk factors for neuroleptic malignant syndrome. A case-control study. Arch Gen Psychiatry 1989;46(10): 914–8.
Morgan DG, May PC, Finch CE. Dopamine and serotonin systems in human and rodent brain: effects of age and neurodegenerative disease. J Am Geriatr Soc 1987;35(4): 334–45.
Gurrera RJ. A systematic review of sex and age factors in neuroleptic malignant syndrome diagnosis frequency. Acta Psychiatr Scand 2017;135(5): 398–408.
Boulant JA. Role of the preoptic-anterior hypothalamus in thermoregulation and fever. Clin Infect Dis 2000;31 Suppl 5: S157–61.
Henderson VW, Wooten GF. Neuroleptic malignant syndrome: a pathogenetic role for dopamine receptor blockade? Neurology 1981;31(2): 132–7.
Alex KD, Pehek EA. Pharmacologic mechanisms of serotonergic regulation of dopamine neurotransmission. Pharmacol Ther 2007;113(2): 296–320.
Toda M, Abi-Dargham A. Dopamine hypothesis of schizophrenia: making sense of it all. Curr Psychiatry Rep 2007;9(4): 329–36.
Gurrera RJ. Sympathoadrenal hyper-activity and the etiology of neuroleptic malignant syndrome. Am J Psychiatry 1999;156(2): 169–80.
Kim DC. Malignant hyperthermia. Korean J Anesthesiol 2012;63(5): 391–401.
Trollor JN, Sachdev PS. Neuroleptic malignant syndrome associated with atypical antipsychotic drugs. CNS Drugs 2000;14(5): 405–17.
Tse L, Barr AM, Scarapicchia V, et al. Neuroleptic malignant syndrome: a review from a clinically oriented perspective. Curr Neuropharmacol 2015;13(3):395–406.
Tanii H. Studies of risk factors and preventive care for neuroleptic malignant syndrome. Yakurigaku Zasshi 2006;26(5-6): 177–81.
Patil BS, Subramanyam AA, Singh SL, et al. Low serum iron as a possible risk factor for neuroleptic malignant syndrome. Int J Appl Basic Med Res 2014;4(2): 117–8.
Seitz DP, Gill SS. Neuroleptic malignant syndrome complicating antipsychotic treatment of delirium or agitation in medical and surgical patients: case reports and a review of the literature. Psychosomatics 2009;50(1): 8–15.
Trollor JN, Sachdev PS. Neuroleptic malignant syndrome associated with atypical antipsychotics: a review. CNS Drugs 2009;23: 477–92.
Stahl SM. Stahl’s essential psychopharmacology. Cambridge, UK: Cambridge University Press; 2008.
Tee ZJ. Prochlorperazine-induced neuro-leptic malignant syndrome. Am J Emerg Med 2024;81: 160.e1–2.
Desai D, Gupta K, Kumar R, et al. Levosulpiride-induced neuroleptic malig-nant syndrome in rheumatoid arthritis. BMJ Case Rep 2018;2018: bcr2018-224679.
Schultz AR, Singh S, Linek-Rajapaksha CE, et al. A case of neuroleptic malignant syndrome in the context of lithium toxicity and aripiprazole use. Clin Neurophar-macol 2024;47(1): 22–25.
Wu YF, Kan YS, Yang CH. Neuroleptic malignant syndrome associated with bromocriptine withdrawal in Parkinson's disease--a case report. Gen Hosp Psychiatry 2011;33(3): 301.e7–8.
Takubo H, Harada T, Hashimoto T, et al. A collaborative study on the malignant syndrome in Parkinson's disease and related disorders. Parkinsonism Relat Disord 2003;9 Suppl 1:S31–41.
Hall RC, Appleby B, Hall RC. Atypical neuroleptic malignant syndrome present-ing as fever of unknown origin in the elderly. South Med J 2005;98(1): 114–7.
Chandran GJ, Mikler JR, Keegan DL. Neuroleptic malignant syndrome: case report and discussion. CMAJ 2003;169(5): 439–42.
Velamoor VR, Norman RM, Caroff SN, et al. Progression of symptoms in neuroleptic malignant syndrome. J Nerv Ment Dis 1994;182(3): 168–73.
Rosebush P, Stewart T. A prospective analysis of 24 episodes of neuroleptic malignant syndrome. Am J Psychiatry 1989;146(6): 717–25.
Atyical Szota AM, Radajewska I, Araszkiewicz AS. Atypical neuroleptic malignant syndrome: case reports and diagnostic challenges. J Psychoactive Drugs 2022;54(3): 284–93.
Picard LS, Lindsay S, Strawn JR, et al. Atypical neuroleptic malignant syndrome: diagnostic controversies and consider-ations. Pharmacotherapy 2008;28(4): 530–5.
Collins A, Davies D, Menon S. Atypical neuroleptic malignant syndrome. BMJ Case Rep 2016;2016: bcr2016214901.
Teo DCL, Wong HK, Tan SN. Atypical neuroleptic malignant syndrome precipi-tated by clozapine and quetiapine overdose: a diagnostic challenge. Innov Clin Neurosci 2018;15(7-8): 20–2.
Kutumbaka T, Varadan S, Sudagar Singh RB. The atypical face of neuroleptic malignant syndrome: a case report of ileus and absent rigidity. Cureus 2024;16(7): e63784.
Adityanjee, Singh S, Singh G, et al. Spectrum concept of neuroleptic malignant syndrome. Br J Psychiatry 1988;153: 107–11.
Pope HG Jr, Keck PE Jr, McElroy SL. Frequency and presentation of neuroleptic malignant syndrome in a large psychiatric hospital. Am J Psychiatry 1986;143(10): 1227–33.
Adityanjee. The myth of elevated serum creatine phosphokinase level and neuroleptic malignant syndrome. Br J Psychiatry 1991;158: 706–7.
Hermesh H, Manor I, Shiloh R, et al. High serum creatinine kinase level: possible risk factor for neuroleptic malignant syndrome. J Clin Psychopharmacol 2002;22(3): 252–6.
Woodbury MM, Woodbury MA. Neuroleptic-induced catatonia as a stage in the progression toward neuroleptic malignant syndrome. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 1992;31(6): 1161–4.
Boyer EW, Shannon M. The serotonin syndrome. N Engl J Med 2005;352(11): 1112–20.
Caroff SN, Rosenberg H, Fletcher JE, et al. Malignant hyperthermia susceptibility in neuroleptic malignant syndrome. Anesthesiology 1987;67(1): 20–5.
Gurrera RJ. Is neuroleptic malignant syndrome a neurogenic form of malignant hyperthermia? Clin Neuropharmacol 2002;25(4): 183–93.
Bodner RA, Lynch T, Lewis L, et al. Serotonin syndrome. Neurology 1995;45(2): 219–23.
Werneke U, Jamshidi F, Taylor DM, et al. Conundrums in neurology: diagnosing serotonin syndrome - a meta-analysis of cases. BMC Neurol 2016;16: 97.
Maktabi L, Shipman D, Reinert JP. Serotonin syndrome and neuroleptic malignant syndrome: A case report of intersecting symptomatology. Ment Health Clin 2024;14(1): 23–27.
Fleischhacker WW, Unterweger B, Kane JM, et al. The neuroleptic malignant syndrome and its differentiation from lethal catatonia. Acta Psychiatr Scand 1990;81(1): 3–5.
Castillo E, Rubin RT, Holsboer-Trachsler E. Clinical differentiation between lethal catatonia and neuroleptic malignant syndrome. Am J Psychiatry 1989;146(3): 324–8.
Lazarus A. Differentiating neuroleptic-related heatstroke from neuroleptic malignant syndrome. Psychosomatics 1989;30(4): 454–6.
Epstein Y, Yanovich R. Heatstroke. N Engl J Med 2019;380(25): 2449–59.
Dean L, Kane M. Aripiprazole Therapy and CYP2D6 Genotype. 2016 [updated 2025 Apr 21]. In: Pratt VM, Scott SA, Pirmohamed M, Esquivel B, Kattman BL, Malheiro AJ, editors. Medical Genetics Summaries [Internet]. Bethesda (MD): National Center for Biotechnology Information (US); 2012.
