การศึกษาการก่อกลายพันธุ์ของสารสกัดกึ่งสังเคราะห์จากกระท่อม (7-Hydroxymitragynine) โดยใช้แบคทีเรีย Salmonella typhimurium และ Escherichia coli (WP2 uvrA) ด้วยวิธีทดสอบเอมส์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
กระท่อม (Mitragyna speciosa, Korth) พบในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ตามตำรายาแพทย์แผนไทย ระบุสรรพคุณใช้ระงับอาการปวดท้อง แก้บิด แก้ท้องเสีย ระงับอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย และระงับประสาท โดยมีสารสำคัญเป็นสารในกลุ่มอัลคาลอยด์ สารหลักซึ่งพบมากที่สุด คือ ไมทราไจนีน (mitragynine) และยังมีสารอนุพันธ์ เช่น 7-hydroxymitragynine (7-OHMG) ออกฤทธิ์แรงกว่า mitragynine เหมาะสำหรับนำไปใช้ประโยชน์ทางการแพทย์และสาธารณสุข แต่ข้อมูลด้านความปลอดภัยของสารออกฤทธิ์จากพืชชนิดนี้ยังมีอย่างจำกัด การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการก่อกลายพันธุ์ของสารสกัดกึ่งสังเคราะห์จากกระท่อม 7-OHMG ในเชื้อแบคทีเรีย Salmonella typhimurium (TA98, TA100, TA1535, TA1537) และ Escherichia coli (WP2uvrA) ด้วยวิธีทดสอบเอมส์ (Ames test) ที่ความเข้มข้น 6 ระดับ (15, 50, 150, 500, 1,500 และ 5,000 µg/plate) ในระบบที่มีและไม่มีเอนไซม์กระตุ้น ผลการทดสอบไม่เกิดการก่อกลายพันธุ์ในเชื้อแบคทีเรีย 5 สายพันธุ์ ทั้งในระบบที่มีและไม่มีเอนไซม์กระตุ้น โดยเชื้อสายพันธุ์ TA98, TA100, และ WP2uvrA จำนวนโคโลนีไม่เป็น 2 เท่า เชื้อสายพันธุ์ TA1535 และ TA1537 จำนวนโคโลนีไม่เป็น 3 เท่า เมื่อเทียบกับ negative control และไม่พบความผิดปกติของ Background lawn ทุกสายพันธุ์และทุกความเข้มข้น ในขณะที่องค์การอนามัยโลก ประเมิน 7-OHMG เป็นสารสำคัญที่ต้องติดตามด้านความปลอดภัย จากการศึกษาครั้งนี้ชี้ให้เห็นถึงข้อมูลเบื้องต้นด้านความปลอดภัยและใช้ข้อมูลเป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาต่อยอดสาร 7-OHMG สู่การเป็นเภสัชภัณฑ์หรือผลิตภัณฑ์สุขภาพที่มีคุณภาพ เป็นที่ยอมรับในระดับสากล สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้จริงทั้งในทางการแพทย์แผนปัจจุบันและสร้างนวัตกรรมของสมุนไพรไทยต่อไป
Article Details
เอกสารอ้างอิง
Maximize Market Research. Kratom Market: Industry Analysis and Forecast (2025–2032). Maximize Market Research, 2025. Available at https://www.maximizemarketresearch.com/market-report/kratom-market/216883/?utm_source= chatgpt.com, accessed on May 25, 2025.
สำนักงานวิจัยและพัฒนาการเกษตร เขตที่ 8. กระท่อม ตอนที่ 3 : ตลาด. [อินเตอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 18 มิถุนายน 2568] เข้าถึงได้จาก https://www.doa.go.th/oard8/?page_id=4440&utm_source=chatgpt.com
กองควบคุมวัตถุเสพติด. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข. กระท่อม (Kratom). [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 23 พฤษภาคม 2568] เข้าถึงได้จาก https://narcotic.fda.moph.go.th/ information-about-drugs/kratom
ดวงแก้ว ปัญญาภู, สุเมธี นามเกิด, นิตาภา อินชัย และคณะ. กระท่อม: สมุนไพรหรือยาเสพติด. ว. การแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก 2559; 14: 242-56.
จุไรทิพย์ หวังสินทวีกุล. พืชกระท่อมในตำรับยาแผนไทย กับการใช้ประโยชน์ทางการแพทย์. ว.สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด 2562; 35: 19-22.
วุฒิเชษฐ รุ่งเรือง. พิษวิทยาของพืชกระท่อม. วารสารเภสัชกรรมโรงพยาบาล 2563; 30: 118-24.
World Health Organization. Pre-Review Report:Kratom (Mitragyna speciosa), mitragynine, and 7-hydroxymitragynine. 2021. Available at https://www.who.int/publications/ m/item/kratom-mitragynine-7-hydroxymitragynine-critical-review-report.pdf, accessed on May 24, 2025.
สถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี. ข้อมูลวิชาการ พืชกระท่อม. [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 25 พฤษภาคม 2568] เข้าถึงได้จาก http://www.pmnidat.go.th/ thai/downloads/text/T01-61.pdf
Watanabe K, YanoS, Horie S, et al. Inhibitory effect of mitragynine, an alkaloid with analgesic effect from Thai medicinal plant Mitragyna specinosa, on electrically stimulated contracteion of isolated guineapig ileum through the opioid receptor. Life Sci 1997; 60(12): 933-42.
Kruegel AC, Uprety R, Grinnell SG, et al. 7-Hydroxymitragynine is an active metabolite of mitragynine and a key mediator of its analgesic effects. ACS Cent Sci 2019; 5(6): 992–1001.
Hiranita T, Sharma A, León F, et al. Potential contribution of 7‑hydroxymitragynine, a metabolite of the primary kratom (Mitragyna speciosa) alkaloid mitragynine, to the μ‑opioid activity of mitragynine in rats. FASEB J 2020; 34(S1): 1.
Takayama H, Ishikawa H, Kurihara M, et al. Studies on the synthesis and opioid agonistic activities of mitragynine‑related indole alkaloids: discovery of opioid agonists structurally different from other opioid ligands. J Med Chem 2002; 45(9): 1949–56.
OECD. Test No. 471: bacterial reverse mutation test. OECD Guidelines for the Testing of Chemicals, Section 4. Paris: OECD Publishing; 1997.
Ghazali AR, Abdullah R, Ramli N, et al. Mutagenic and antimutagenic activities of Mitragyna speciosa Korth extract using Ames test. J Med Plants Res 2011; 5(8): 1345–8.
Oliveira AS, Fraga S, Carvalho F, et al. Chemical characterization and in vitro cyto- and genotoxicity of ‘legal high’ products containing Kratom (Mitragyna speciosa). Forensic Toxicol 2016; 34(2): 213–26.
Sudmoon R, Tanee T, Wonok W, et al. Discovery of rhynchophylline and mitraphylline in two Thai Mitragyna species and the investigation of their biological activity via opioid gene expression analysis. Sci Rep 2025; 15: 5865.
