การวิเคราะห์ปัจจัยในการบังคับใช้แผนแก้ไขบำบัดแฟื้นฟู ตามมาตรการพิเศษแทนการดำเนินคดีอาญาหลังฟ้องคดี มาตรา 90 แห่งพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 Analysis of Factors in Enforcing Rehabilitation Plans as Secial Measures in Lieu of Criminal Prosecution After Filing a Lawsuit Section 90 of the Juvenile and Family Court Act and Juvenile and Family Court Procedure Act B.E. 2553 (2010)

Abstract

บทคัดย่อ
           งานวิจัยฉบับนี้มุ่งศึกษา ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จและอุปสรรคในการบังคับใช้แผนแก้ไขบำบัดฟื้นฟูภายหลังการฟ้องคดี รวมทั้งเพื่อวิเคราะห์บทบาทของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและแนวทางในการพัฒนาประสิทธิภาพของมาตรการพิเศษดังกล่าวให้สอดคล้องกับหลักการคุ้มครองสิทธิและประโยชน์สูงสุดของเด็กและเยาวชน การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาข้อมูลจากเอกสารทางกฎหมาย แนวคิด ทฤษฎี และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ร่วมกับการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ได้แก่ ผู้พิพากษาศาลเยาวชนและครอบครัว พนักงานคุมประพฤติ นักสังคมสงเคราะห์ และผู้ปฏิบัติงานในหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อนำข้อมูลมาวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยสำคัญในการบังคับใช้แผนแก้ไขบำบัดฟื้นฟูให้เกิดผล ได้แก่ ความเข้าใจและทัศนคติของผู้ปฏิบัติงานต่อมาตรการพิเศษ ความร่วมมือของเด็กหรือเยาวชนและครอบครัว ความพร้อมของทรัพยากรและหน่วยงานสนับสนุน ตลอดจนระบบการติดตามและประเมินผลแผนอย่างต่อเนื่อง ขณะที่อุปสรรคสำคัญ ได้แก่ ข้อจำกัดด้านบุคลากร งบประมาณ และการประสานงานระหว่างหน่วยงาน ข้อเสนอแนะจากการวิจัยคือ ควรพัฒนาศักยภาพผู้ปฏิบัติงาน เสริมสร้างการมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชน และปรับปรุงกลไกการติดตามผลอย่างเป็นระบบ เพื่อให้การบังคับใช้แผนแก้ไขบำบัดฟื้นฟูตามมาตรา 90 สามารถบรรลุเป้าหมายในการฟื้นฟูและป้องกันการกระทำผิดซ้ำของเด็กและเยาวชนได้อย่างยั่งยืน
 
คำสำคัญ: แผนแก้ไขบำบัดฟื้นฟู, มาตรการพิเศษแทนการดำเนินคดีอาญา, ศาลเยาวชนและครอบครัว,
มาตรา 90
 
Abstract
 
           This research aims to study Analysis of Factors Affecting the Implementation of Rehabilitation and Correction Plans under Special Measures in Lieu of Criminal Prosecution after the Filing of a Case, pursuant to Section 90 of the Juvenile and Family Court and Juvenile and Family Case Procedure Act B.E. 2553 (2010), aims to examine the factors influencing the effectiveness and obstacles in enforcing rehabilitation and correction plans after a case has been filed. It also analyzes the roles of relevant agencies and proposes guidelines for improving the efficiency of such special measures in accordance with the principle of the best interests of the child and juvenile. This study employs a qualitative research methodology. Data were collected through a review of legal documents, relevant concepts, theories, and related research, as well as in-depth interviews with key stakeholders, including judges of the Juvenile and Family Court, probation officers, social workers, and personnel from relevant agencies. The collected data were analyzed using content analysis. The findings reveal that key factors contributing to the successful implementation of rehabilitation and correction plans include the understanding and attitudes of practitioners toward special measures, the cooperation of children or juveniles and their families, the availability of resources and supporting agencies, and systematic monitoring and evaluation of the plans. Major obstacles include limitations in personnel, budget constraints, and insufficient inter-agency coordination. The study recommends enhancing the capacity of practitioners, strengthening the participation of families and communities, and improving structured monitoring and evaluation mechanisms. These measures would enhance the effectiveness of rehabilitation and correction plans under Section 90, thereby achieving sustainable rehabilitation and preventing recidivism among children and juveniles.
 
Keywords: rehabilitation and correction plan, special measures in lieu of criminal prosecution, Juvenile and Family Court, Section 90