ปัจจัยทำนายการจัดการตนเองในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองของผู้สูงอายุ โรคความดันโลหิตสูง
คำสำคัญ:
การจัดการตนเอง, การป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง, ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, ความรู้เรื่องโรคหลอดเลือดสมอง, โรคความดันโลหิตสูงบทคัดย่อ
ความเป็นมาและวัตถุประสงค์ การเกิดโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุมีสาเหตุหลักมาจากโรคความดันโลหิตสูง โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ที่ไม่สามารถควบคุมระดับความดันโลหิตได้ งานวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยทำนายการจัดการตนเองในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองของผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูง
วิธีการวิจัย กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูง จำนวน 131 คน คัดเลือกด้วยวิธีการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้ คือ 1) แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคล 2) แบบวัดความรอบรู้ด้านสุขภาพของคนไทย 3) แบบวัดความรู้เรื่องโรคหลอดเลือดสมอง 4) แบบวัดการจัดการตนเองในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง หาค่าความเชื่อมั่นของเครื่องมือที่ 2 - 4 โดยวิธีสัมประสิทธิ์แอลฟ่าของครอนบาค ได้เท่ากับ .93, .92, .79 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน
ผลการวิจัย พบว่าการจัดการตนเองในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองอยู่ในระดับมาก
มีคะแนนเฉลี่ย 129.34 (S.D. = 13.11) ความรู้เรื่องโรคหลอดเลือดสมอง อยู่ในระดับมาก มีคะแนนเฉลี่ย 75.49 (S.D. = 9.37) และความรอบรู้ด้านสุขภาพ อยู่ในระดับพอใช้ได้ มีคะแนนเฉลี่ย 180.72 (S.D. = 23.11) และปัจจัยที่สามารถร่วมกันทำนายการจัดการตนเองในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 คือ ความรอบรู้ด้านสุขภาพ และความรู้เรื่องโรคหลอดเลือดสมอง
(R2 = .481)
สรุปและข้อเสนอแนะ ความรอบรู้ด้านสุขภาพ และความรู้เรื่องโรคหลอดเลือดสมองสามารถร่วมทำนายการจัดการตนเองในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองของผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูงได้ ดังนั้นทีมสุขภาพควรพัฒนาโปรแกรมเพื่อส่งเสริมให้ผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูงมีความรอบรู้ด้านสุขภาพ และมีความรู้เรื่องโรคหลอดเลือดสมอง เพื่อส่งเสริมให้มีความสามารถในการจัดการตนเองเพื่อป้องกันการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง
เอกสารอ้างอิง
Arab, V., Buaphet, A., Jittanun, P., Saksongmuang, P., Walter, Y., & Wongyongsin, S. (2021). Stroke Knowledge and Preventive Behaviors among High-risk Groups: A Case Study in Huai Nang Subdistrict, Trang Province, Songklanagarind Journal of Nursing, 41(2), 13 – 25. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/nur-psu/article/view/242914
Ariyasit, J. (2023). The Correlation Between Health Literacy and Health Behavior in Hypertension Patients, Region 3 Medical and Public Health Journal, 20(3), 117–123. https://thaidj.org/index.php/smj/article/view/13180/11531
Breckler, S. W. (1986). Attitude Structure and Function. L Eribaum Association.
Chasuwan, S., Tamdee, D., & Panuthai, S. (2023). Factors Predicting Self-Management among Older Persons with Hypertension, The Southern College Network Journal of Nursing and Public Health, 10(1), 136 – 152. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/scnet /article /view/ 252738/176301.
Chumkun, M (2025). Perception and Self-Care Behaviors for Stroke Prevention among Patients with Uncontrolled Hypertension at Khlong Thom Hospital, Krabi Province, Academic Journal for Primary Care and Public Health Development, 3(2), 359 – 371. https://he03.tci-thaijo.org/ index.php/AJHSD/article/view/4609
Darvishpour, A., Mansour-Ghanaei, R., & Mansouri, F. (2022). The Relationship Between Health Literacy, Self-efficacy, and Self-care Behaviors in Older Adults with Hypertension in the North of Iran, Health Literacy Research and Practice, 6(4), e262 – e269. https://doi.org/10.3928/24748307-20221013-01
Jandeekaewsakul, P., Watthayu, N., & Suwonnaroop, N. (2018). Factors Predicting Self-Management Behavior among Patients with Uncontrolled Essential Hypertension, Journal of Nursing Science, 36(1), 31 – 43. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ns/article/view/145412
Kareesap, K., Malathum, P., & Sutti, N. (2019). Relationship among Health Literacy, Knowledge about Hypertension Control, and Health Behavior in Older Persons with Hypertension. Rama Nursing Journal, 25(3), 280 – 295. https://he02.tcithaijo.org/index.php/RNJ/article/view /179176
Kario, K., Okura, A., Hoshide, S., & Mogi, M. (2024). The WHO Global Report 2023 on Hypertension Warning the Emerging Hypertension Burden in Globe and Its Treatment Strategy, Hypertension Research, 47, 1099 – 1102. https://doi.org/10.1038/s41440-024-01622-w
Lam Sai Subdistrict Health Promotion Hospital. (2024). Annual service statistics report 2024. Author.
Liu, Y., Jiang, F., Zhang, M., Niu, H., Cao, J., Du, S., Chen, H., Wang, H., Gong, L., Rao, F., & Wu, H. (2024). Health Literacy and Self-Management among Middle-Aged and Young Hypertensive Patients: A Parallel Mediation Effect of Illness Perception and Self-Efficacy, Frontiers in Psychology, 15, 1349451. https://doi.org/10.1186/s12889-024-12345-6
Lorig, K. R., & Holman, H. R. (2003). Self-Management Education: History, Definition, Outcome, and Mechanisms, The Society of Behavioral Medicine, 26(1), 1 - 7. https://doi.org/10.1207/ S15324796ABM2601_01
McCarthy, D., Waite, K., Curtis, L., Engel, K., Baker, D., Wolf, D. (2012). What Did the Doctor Say? Health Literacy and Recall of Medical Instructions, Medicare, 50(4), 277 - 82. https://doi.org/10.1097/MLR.0b013e318241e8e1
Neelasamith, H. (2024). Health Literacy and Self-Management of the Elderly with Hypertension in Sam Sung District, Khon Kaen Province [in Thai], Journal of Khon Kaen Provincial Health Office, 6(2), 1 – 16. https://he02.tcithaijo.org/index.php/jkkpho/article/view/268925/183761
Nilnate, N. (2019). Risk Factors and Prevention of Stroke in Hypertensive Patients [in Thai]. Royal Thai Army Nursing Journal, 20(2), 51 – 57. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JRTAN /article/view/210370/145605
Nutbeam, D. (2000). Health Literacy as a Public Health Goal: A Challenge for Contemporary Health Education and Communication Strategies into the 21st Century, Health Promotion International, 15(3), 259 - 67. http://doi.org/10.1093/heapro/15.3.259.
Panwilai, J., Maneeratana, N., Puanphai, S., Srisawat, S., & Duangsanjun, W. (2022). Correlation Between Knowledge, Health Belief, and Stroke Prevention Behavior among Older People with Stroke Risk in Chiang Mai Neurological Hospital, Regional Health Promotion Center 9 Journal, 16(3), 882 – 895. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHPC9Journal/article/view/258882
Pathum Thani Provincial Statistical Office, National Statistical Office. (2020, January 17). Pathum Thani provincial statistical report. https://pathumthani.nso.go.th/images/ebook/plan/presen%202563.pdf
Pesungnoen, A., Suwonroop, N., & Pinyopasakul, W. (2018). Factor Predicting Stroke Prevention Behavior in Patients at Riak in Primary Care Units, The Journal of Boromarajonani College of Nursing, Nakhonratchasima, 24(1), 40 - 56. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Jolbcnm/article/view/131722/98890
Sinlapakansakun, S., & Waseeweerasi, W. (2024). Factors Influencing Self-Management in Preventing Complications of Patients with Hypertension in Khlonglan District, Kampangpet Province, Mahachulagajasara Journal, 15(1), 166–183. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/gajasara/article/view/271296
Strategy and Planning Division, Office of the Permanent Secretary, Ministry of Public Health. (2021, January 17). Thai Health Statistics. https://www.hiso.or.th/thaihealthstat/area/index.php?ma=3&pf=01138101&tp=3301
Sujamnong, S., Therawiwat, M., & Imamee, N. (2013). Factors Related to Self-Management of Hypertensive Patients, Taladkwan District Health Promoting Hospital, Nonthaburi Province, Journal of Boromarajonani College of Nursing, Bangkok, 29(2), 20 – 30. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/bcnbangkok/article/view/28965
The Thai Hypertension Society. (2019). 2019 Thai Guidelines on the Treatment of Hypertension. Trick Think.
Zeng, M., Liu, Y., He, Y., & Huang, W. (2025). Relationship between stroke knowledge, health information literacy, and health self-management among patients with stroke: A multicenter cross-sectional study. JMIR Medical Informatics, 13, e63956. https://doi.org/10.2196/63956
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
