การวิเคราะห์เสถียรภาพและศักยภาพแบบหลายสภาพแวดล้อมของสายพันธุ์ก้าวหน้า มันสำปะหลังชุดลูกผสมปี 2561 ด้วย GGE Biplot
DOI:
https://doi.org/10.14456/thaidoa-agres.2025.22คำสำคัญ:
GGE biplot, มันสำปะหลัง, ศักยภาพ, เสถียรภาพบทคัดย่อ
พันธุ์มันสำปะหลังที่ดีควรมีศักยภาพและเสถียรภาพของลักษณะทางการเกษตรที่สำคัญแม้ปลูกในสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกัน งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินศักยภาพและเสถียรภาพของสายพันธุ์ก้าวหน้ามันสำปะหลังชุดลูกผสมปี 2561 ในการให้ผลผลิตหัวสด เปอร์เซ็นต์แป้ง และผลผลิตแป้ง ในสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกันใน 14 สภาพแวดล้อม ระหว่างปี พ.ศ. 2566-2567 โดยทดสอบมันสำปะหลัง 3 สายพันธุ์ ได้แก่ CMR61-51-39 CMR61-52-113 และ CMR61-52-134 ร่วมกับพันธุ์เปรียบเทียบ 3 พันธุ์ ได้แก่ พันธุ์ กวก.ระยอง5 กวก.ระยอง9 และเกษตรศาสตร์50 วางแผนการทดลองแบบ randomized complete block design 4 ซ้ำ ทำการประเมินศักยภาพและเสถียรภาพของพันธุกรรมโดยใช้วิธีวิเคราะห์แบบ GGE biplot พบว่า สายพันธุ์ CMR61-52-134 สามารถปรับตัวได้ดีในสภาพแวดล้อมที่หลากหลาย มีศักยภาพและเสถียรภาพของผลผลิตหัวสด เปอร์เซ็นต์แป้งและผลผลิตแป้งเฉลี่ย 5,868 กก./ไร่ 22.4% และ 1,359 กก./ไร่ ตามลำดับ ดังนั้น จึงเลือกสายพันธุ์ CMR61-52-134 เป็นสายพันธุ์ดีเด่น เพื่อนำไปศึกษาหาคำแนะนำด้านการปลูกและดูแลรักษาต่อไป
เอกสารอ้างอิง
กรมวิชาการเกษตร. 2553. คำแนะนำการใช้ปุ๋ยกับพืชเศรษฐกิจ. กลุ่มวิจัยปฐพีวิทยา สำนักวิจัยพัฒนาปัจจัยการผลิตทางการเกษตร, กรุงเทพฯ. 122 หน้า.
ปิยะ กิตติภาดากุล เจริญศักดิ์ โรจนฤทธิ์พิเชษฐ์ วิจารณ์ วิชชุกิจ ประภาส ช่างเหล็ก ชเนษฎ์ ม้าลำพอง และเกรียงไกร แก้วตระกูลพงษ์. 2547. เสถียรภาพของพันธุ์มันสำปะหลังไทย. หน้า 191-201. ใน: เรื่องเต็มการประชุมทางวิชาการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ครั้งที่ 42: สาขาพืช 3-6 ก.พ. 2547 กรุงเทพฯ.
รุ่งรวี บุญทั่ง ทัศนีย์ บุตรทอง กาญจนา กิระศักดิ์ มลุลี สิทธิษา เสาวรี บำรุง ฉัตรชีวิน ดาวใหญ่ กานต์รวี แสงทอง สุวลักษณ์ ศันสนีย์ กุลชาต นาคจันทึก ศิริลักษณ์ ล้านแก้ว ภาณุวัฒน์ มูลจันทะ นราชัย โพธิ์สาร และวัลลีย์ อมรพล. 2566. การปรับปรุงพันธุ์มันสำปะหลังเพื่อผลผลิตและแป้งสูง: การเปรียบเทียบในท้องถิ่น (ลูกผสมปี 2561). หน้า 48-73. ใน: การประชุมรายงานผลงานวิจัย ปี 2565 ศูนย์วิจัยพืชไร่ระยอง. 25-26 ก.ค. 2566 ณ ห้องประชุมศูนย์วิจัยพืชไร่ระยอง.
สุวลักษณ์ อะมะวัลย์ สมศักดิ์ อิทธิพงศ์ และวันปิติ บัวขาว. 2561. การปรับปรุงพันธุ์มันสำปะหลังเพื่อผลผลิตและแป้งสูง :ผสมพันธุ์มันสำปะหลัง (ลูกผสมชุดปี 2561). แหล่งข้อมูล: www.doa.go.th/plan/wp-content/uploads/2021/05/1601.4-การผสมพันธุ์เพื่อผลผลิตและแป้งสูง-ลูกผสมชุดปี-61.pdf. สืบค้น: 10 มิถุนายน 2568.
Akinwale, M.G., B.O. Akinyele, A.C. Odiyi and A.G.O. Dixon. 2011. Genotype × environment interaction and yield performance of 43 improved cassava (Manihot esculenta Crantz) genotypes at three agro-climatic zones in Nigeria. British Biotechnology Journal. 1(3): 68–84.
Amelework, A.B., M.W. Bairu, R. Marx, M. Laing and S.L. Venter. 2023. Genotype × environment interaction and stability analysis of selected cassava cultivars in South Africa. Plants. 12(13): 2490.
Ceballos, H., C.A. Iglesias, J.C. Pérez and A.G. Dixon. 2004. Cassava breeding: opportunities and challenges. Plant Molecular Biology. 56(4): 503-516.
Chatwachirawong, P., O. Boonseng and A. Summatraya. 1999. The effect of genotypes and GE interaction on starch content of cassava. Agriculture and Natural Resources. 33(2): 171–177.
Eberhart, S.A. and W.A. Russel. 1966. Stability parameters for comparing varieties. Crop Science. 6(1): 36-40.
Egesi, C.N., P. Ilona, F.O. Ogbe, M. Akoroda and A. Dixon. 2007. Genetic variation and genotype × environment interaction for yield and other agronomic traits in cassava in Nigeria. Agronomy Journal. 99(4): 1137-1142.
Filho, J.S.S., M.D.S. Campos and E.J.D. Oliveira. 2024. Stability and genetic parameters for cassava yield attributes in the tropical humid region of Brazil. Euphytica. 220(8): 127.
Finlay, K.W. and G.N. Wilkinson. 1963. The analysis of adaptation in a plant-breeding program. Australian Journal of Agricultural Research. 14(6): 742–754.
Fox, P.N., J. Crossa and I. Romagosa. 1997. Multi-environment testing and genotype×environment interaction. pp. 117-138. In: R.A. Kempton, P.N. Fox and M. Cerezo (eds). Statistical Methods for Plant Variety Evaluation. Chapman & Hall, London, UK.
Gauch, H.G. and R.W. Zobel. 1997. Identifying mega‐environments and targeting genotypes. Crop Science. 37(2): 311-326.
Khan, M.M.H., M.Y. Rafii, S.I. Ramlee, M. Jusoh and M. Al Mamun. 2021. AMMI and GGE biplot analysis for yield performance and stability assessment of selected Bambara groundnut (Vigna subterranea L. Verdc.) genotypes under the multi-environmental trials (METs). Scientific Reports. 11(1): 22791.
Koundinya, A.V.V., B.R. Ajeesh, V. Hegde, M.N. Sheela, C. Mohan and K.I. Asha. 2021. Genetic parameters, stability and selection of cassava genotypes between rainy and water stress conditions using AMMI, WAAS, BLUP and MTSI. Scientia Horticulturae. 281. 109949.
Mullualem, D., A. Tsega, T. Mengie, D. Fentie, Z. Kassa, A. Fassil, D. Wondaferew, T.A. Gelaw and T. Astatkie. 2024. Genotype-by-environment interaction and stability analysis of grain yield of bread wheat (Triticum aestivum L.) genotypes using AMMI and GGE biplot analyses. Heliyon. 10: e32918.
Ntawuruhunga, P., G. Ssemakula, H. Ojulong, A. Bua, P. Ragama, C. Kanobe and J. Whyte. 2006. Evaluation of advanced cassava genotypes in Uganda. African Crop Science Journal. 14(1): 1-7.
Peprah, B.B., E. Parkes, J. Manu-Aduening, P. Kulakow, A. van Biljon and M. Labuschagne. 2020. Genetic variability, stability and heritability for quality and yield characteristics in provitamin A cassava varieties. Euphytica. 216(2): 31.
Uchendu, K., D.N. Njoku, U.N. Ikeogu, D. Dzidzienyo, P. Tongoona, S. Offei and C. Egesi. 2022. Genotype-by-environment interaction and stability of root mealiness and other organoleptic properties of boiled cassava roots. Scientific Reports. 12(1): 20909.
Yan, W. 2001. GGEbiplot-A Windows application for graphical analysis of multienvironment trial data and other types of two-way data. Agronomy Journal. 93(5): 1111-1118.
Yan, W. and I. Rajcan. 2002. Biplot analysis of test sites and trait relations of soybean in Ontario. Crop Science. 42: 11-20.
Yan, W. and M.S. Kang. 2003. GGE Biplot Analysis: A Graphical Tool for Breeders, Geneticists, and Agronomists. CRC Press, Boca Raton, Florida, USA. 267 p.
Yan, W., L.A. Hunt, Q. Sheng and Z. Szlavnics. 2000. Cultivar evaluation and mega-environment investigation based on the GGE biplot. Crop Science. 40(3): 597-605.
Yan, W., M.S. Kang, B. Ma, S. Woods and P.L. Cornelius. 2007. GGE biplot vs. AMMI analysis of genotype-by-environment data. Crop Science. 47(2): 643-653.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิชาการเกษตร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสารวิชาการเกษตร
