ผลของระยะปลูกและจำนวนต้นต่อหลุมต่อคุณค่าทางโภชนาการ ผลผลิตและคุณภาพของถั่วเหลืองฝักสด

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เพื่อหาระยะปลูกและจำนวนต้น/หลุมที่เหมาะสมของถั่วเหลืองฝักสด โดยคำนึงถึงคุณค่าทางโภชนาการ ผลผลิตและคุณภาพทางการตลาด ดำเนินการวิจัยที่ศูนย์วิจัยพืชไร่เชียงใหม่ ในช่วงต้นและปลายฤดูฝนปี พ.ศ. 2547-2547 ทำการวางแผนการทดลองแบบ 2x2 Factorial in RCB จำนวน 5 ซ้ำ โดยปลูกถั่วเหลืองฝักสดพันธุ์ AGS 292 ปลูกที่ระยะปลูก 50x20 และ 40x20 ซม. และจำนวน 2 และ 3 ต้น/หลุม คือ พบว่าการผลิตถั่วเหลืองฝักสดพันธุ์ AGS 292 ในช่วงฤดูต้นฝนที่ระยะปลูก 50x20 ซม จำนวน 2 ต้น/หลุม (ประชากร 32,000 ต้น/ไร่) มีผลให้เมล็ดมีปริมาณน้ำตาลทั้งหมดสูงสุดคือ 1.7% และจากการกระจายตัวของฝนสม่ำเสมอ ทำให้มีผลผลิตไม่ต่างกับระยะปลูก 40x20 ซม. แต่มีจำนวนฝักมาตรฐาน/ต้น (38.1 ฝัก) จำนวนข้อ/ต้น (9.4 ข้อ) เพิ่มขึ้น และความสูง (27.1 ซม.) ลดลง ส่วนคุณภาพเมล็ดให้ฝักขนาดใหญ่ โดยมีจำนวนฝักมาตรฐาน/กก. ต่ำสุดคือ 24 ฝัก ซึ่งเป็นผลมาจากการมีความยาวและความหนาของฝักสูงสุด นอกจากนี้ให้ผลตอบแทนสุทธิ 2,786 บาท/ไร่ ซึ่งสูงกว่าระยะปลูกอื่น ๆ สำหรับปลายฤดุฝนการปลูกที่ระยะปลูก 50x20 ซม เมื่อใช้จำนวน 2-3 ต้น/หลุม ส่งผลให้มีปริมาณคาร์โบไฮเดรท 70.1 และ 69.1 % น้ำมัน 7.3 % และปริมาณน้ำตาลทั้งหมด 2.4 และ 2.3% ซึ่งสูงสุด และผลผลิตได้รับอิทธิผลของระยะปลูกที่ 50x20 ซม ยังคงทำให้ผลผลิตฝักมาตรฐานสูงสุดคือ 604  และ 552 กก./ไร่ โดยเป็นผลมาจากการที่มีจำนวนข้อ/ต้น จำนวนกิ่ง/ต้นและจำนวนฝักมาตรฐาน/ต้นสูงสุด ส่วนคุณภาพเมล็ดให้ฝักขนาดใหญ่ ซึ่งมีจำนวนฝักมาตรฐาน/กก. ต่ำสุด คือ 196 และ 241 ฝัก เนื่องจากมีความหนาของฝักสูงสุด แต่เมื่อพิจารณาต้นผลตอบแทนสุทธิ พบว่าทุกระยะปลูกจะมีผลให้การผลิตถั่วเหลืองฝักสดขาดทุน