ผลของราไตรโคเดอร์มาในการยับยั้งการเจริญของเชื้อราสาเหตุโรคจุดสีน้ำตาลของส้มโอ

บทคัดย่อ

การทดสอบประสิทธิภาพของรา Trichoderma harzianum ในการยับยั้งการเจริญของเส้นใยเชื้อรา Phyllosticta citriasiana สาเหตุโรคจุดสีน้ำตาลของส้มโอ ในห้องปฏิบัติการของศูนย์วิจัยพืชสวนเชียงราย ระหว่างปี พ.ศ.2557-2558 ใช้วิธี soil dilution spread plate แยกรา Trichoderma จากดินในสวนส้มโอ อ.เวียงแก่น จ.เชียงราย และ อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่ สามารถแยกได้รา Trichoderma บริสุทธิ์จำนวน 44 ไอโซเลต สำหรับเชื้อรา P. citriasiana แยกด้วยวิธี tissue transplanting จากใบและผลส้มโอที่เป็นโรคจุดสีน้ำตาล ได้เชื้อบริสุทธิ์ 3 ไอโซเลตคือ CR-L01 CR-F 09 และ CM-F05 ศึกษาการเจริญและลักษณะโคโลนีของเชื้อที่แยกได้บนอาหาร PDA พบว่า ไอโซเลต CR-F 09 มีลักษณะตรงกับเชื้อสาเหตุโรคจุดสีน้ำตาลเป็นรา P. citriasiana จึงเลือกไอโซเลต CR-F 09 ทดสอบในขั้นตอนต่อไป เนื่องจากเชื้อราสาเหตุโรคเจริญบนอาหารเลี้ยงเชื้อราค่อนข้างช้า จึงทดสอบชนิดอาหารเลี้ยงเชื้อที่เหมาะสมต่อการเจริญของเชื้อดังกล่าว วางแผนการทดลองแบบ CRD จำนวน 5 ซ้ำ 8 กรรมวิธี ประกอบด้วย อาหารเลี้ยงเชื้อรา 8 ชนิด เปรียบเทียบการเจริญของเส้นใยบนอาหารหลังจากบ่มเชื้อ 14 วัน พบว่า เส้นใยของรา P. citriasiana เจริญได้ดีที่สุดบนอาหาร OMA เท่ากับ 98.2% รองลงมาคือ อาหาร PoDA และ PSA เท่ากับ 96.4 และ 88.9% แต่ไม่พบความแตกต่างทางสถิติของอัตราการเจริญ ของรา P. citriasiana บนอาหารทั้ง 3 ชนิด เมื่อทดสอบประสิทธิภาพของรา T. harzianum ต่อการยับยั้งการเจริญเส้นใยของรา P. citriasiana โดยวิธี Dual culture test ได้คัดเลือกรา T.harzianum 17 ไอโซเลตที่มีประสิทธิภาพยับยั้งการเจริญของเส้นใยรา หลังจากบ่มเชื้อไว้ที่อุณหภูมิห้องเป็นเวลา 3 วัน ปรากฏว่ารา 7 ไอโซเลต ได้แก่ T4 T9 T10 T1 T21 T29 และ T35 มีเปอร์เซ็นต์ยับยั้งเท่ากับ 43.3 50.0 50.0 46.7 43.3 43.3 และ 50.0 % ตามลำดับ และหลังจากบ่มเชื้อครบ 5 วัน พบว่ารา T. harzianum ไอโซเลต T35 และ T10 มีเปอร์เซ็นต์ยับยั้งการเจริญของเส้นใยราสาเหตุโรคจุดสีน้ำตาลได้มากกว่าไอโซเลตอื่น คือ 52.1 และ51.0% สำหรับการทดสอบผลของรา T. harzianum เพื่อควบคุมโรคจุดสีน้ำตาลในสวนส้มโอ วางแผนการทดลองแบบ RCB จำนวน 4 ซ้ำ 5 กรรมวิธี พบว่า การใช้สาร azoxystrobin 25% WV/SC มีประสิทธิภาพในการควบคุมโรคจุดสีน้ำตาลในสวนส้มโอได้ดีที่สุด พบเปอร์เซ็นต์การเกิดโรค และจำนวนแผลบนผลส้มโอน้อยกว่าการใช้รา T. harzianum ไอโซเลต T35 TKU และชีวภัณฑ์การค้า No.1