ผลของอุณหภูมิ ความชื้น และปริมาณก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ต่อการเจริญของเชื้อรา Aspergillus niger และการสร้างสารโอคราทอกซินในผลิตผลเกษตร

บทคัดย่อ

สภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงไปในปัจจุบันอาจส่งผลกระทบต่อจุลินทรีย์ที่ปนเปื้อนในผลิตผลเกษตร เช่น รา Aspergillus niger ซึ่งเป็นราที่เข้าทำลายผลิตผลในโรงเก็บ และสามารถสร้างสารโอคราทอกซิน ซึ่งเป็นสารก่อมะเร็งด้วย งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของอุณหภูมิ ปริมาณน้ำอิสระ (aw) และปริมาณก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) ต่อการเจริญ และการสร้างสารพิษของ A. niger โดยทดสอบการเจริญของเส้นใยเชื้อราบนอาหาร Yeast Extract Sucrose agar (YESagar) เป็นระยะเวลา 10 วัน พบว่า A. niger เจริญได้ดีในช่วงอุณหภูมิ 17-38oซ., aw 0.87-0.99, CO2 300-1,000 มก./กก. และมีอัตราการเจริญเฉลี่ยของเส้นใยสูงสุดที่อุณหภูมิ 25oซ., CO2 600 มก./กก., aw 0.93, 0.95, 0.99 และ 0.90 เท่ากับ 0.85, 0.79, 0.57 และ 0.36 ซม./วัน ตามลำดับ และตรวจสอบการสร้างสารโอคราทอกซินโดยวิธี Enzyme-Linked ImmunosorbentAssay ที่ช่วงอุณหภูมิ 27-36oซ., CO2 800-1,000 มก./กก. และ aw 0.90-0.99 พบว่า รา A. niger สร้างสารพิษได้มากกว่า 2 ไมโครกรัม/กก. โดยที่อุณหภูมิ 30oซ. ปริมาณ คาร์บอนไดออกไซด์ 600 มก./กก. aw 0.95, 0.93, 0.99 และ 0.90 รา A. niger สร้างสารโอคราทอกซิน สูงสุดเฉลี่ย 4.1, 3.5, 3.0 และ 1.3 ไมโครกรัม/กก. ตามลำดับ แต่ในช่วงปริมาณน้ำอิสระ 0.75-0.85 รา A. niger ไม่สามารถเจริญบนอาหาร YES agar ได้ และการทดสอบการสร้างสารโอคราทอกซินโดยรา A. niger ในกาแฟสารที่สภาพอุณหภูมิ 15oซ., CO2 300, 600 และ 1,000 มก./กก. ความชื้นสัมพัทธ์ 60% รา A. niger สร้างสารโอคราทอกซิน 0.8-1.8 ไมโครกรัม/กก. ซึ่งตำกว่ามาตรฐานที่ CODEX กำหนด (2 ไมโครกรัม/กก.)