ความสำคัญของ Secondary Branches บนรวงในการปรับปรุงคุณภาพท้องไข่ของเมล็ดข้าว

บทคัดย่อ

โดยทั่วไป ขนาดของรวง หรือจำนวนเมล็ดต่อรวง เป็นลักษณะที่สามารถบอกถึงผลผลิตที่จะได้รับ แต่ในกรณีข้าวขึ้นน้ำและข้าวทนน้ำลึก อาจจะใช้ไม่ได้ถึงแม้ข้าวจะมีรวงขนาดใหญ่ เพราะการสะสมอาหารที่เป็นตัวจำกัด อาจทำให้เปอร์เซ็นต์ข้าวเต็มเมล็ดลดลง ซึ่งจะไม่สามารถบอกถึงผลผลิตได้ นอกจากเปอร์เซ็นต์ข้าวเต็มเมล็ดแล้ว ปริมาณท้องไข่ในเมล็ดก็อาจเป็นผลจากปริมาณอาหารไม่สัมพันธ์กับจำนวนเมล็ด หรือความสัมพันธ์ระหว่าง sink และ source เพราะฉะนั้น ผลผลิตจะขึ้นอยู่กับประสิทธิภาพการสร้างอาหาร หรือปริมาณอาหารที่จะส่งไปยังเมล็ด การทดลองนี้ตั้งสมมุติฐานว่าเปอร์เซ็นต์เมล็ดเต็มและท้องไข่ในเมล็ดข้าวขึ้นน้ำและข้าวทนน้ำลึก จะเกิดขึ้นจากความสัมพันธ์ระหว่าง sink และ souce เพราะฉะนั้นผลผลิตจะขึ้นอยู่กับประสิทธิภาพการสร้างอาหาร หรือ ปริมาณอาหารที่จะส่งไปยังเมล็ด การทดลองนี้ตั้งสมมุติฐานว่าเปอร์เซ็นต์เมล็ดเต็มและท้องไข่ในเมล็ดข้าวขึ้นน้าและข้าวทนน้ำลึก จะเกิดขึ้นจากความสัมพันธ์ระหว่าง sink และ souce จึงทำการศึกษาที่ศูนย์วิจัยข้าวปราจีนบุรี โดยปลูกข้าว 2 พันธุ์ คือ ปิ่นแก้ว 56 และหันตรา 60 ในกระถางชักน้ำให้ออกดอก และทำการตัดดอกข้าวบนระแง้ที่ 2 ในรวงออกที่วันออกดอก, ที่ 5 วันหลังออกดอกเปรียบเทียบกับการไม่ตัดตอกข้าว ศึกษาเปอร์เซ็นต์เมล็ดเต็ม และระดับความเป็นท้องไข่ จากผลการทดลอง เมล็ดจากรวงที่ตัดเมื่อวันออกดอก จะมีท้องไข่ต่ำกว่ารวงที่ตัดหลังจากออกดอก 5 วัน และรวงที่ไม่ตัดในทั้ง 2 พันธุ์ (0.82 , 1.21 และ 1.65 สำหรับพันธุ์ปิ่นแก้ว 56 และ 0.86 , 1.39 , และ 1.77 ในพันธุ์หันตรา 60 ตามลำดับ) และแน้วโน้มเปอร์เซ็นต์ข้าวเต็มเมล็ดจะสูงกว่า รวงปกติในทั้ง 2 พันธุ์ ซึ่งสรุปได้ว่าการเกิดท้องไข่ในเมล็ด จะขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณอาหารที่จะไปสะสมในเมล็ด หรือขนาดของอาหาร และจำนวนเมล็ด (ขนาดของ sink) ดังนั้น วิธีที่จะปรับปรุงปริมาณ ท้องไข่ในเมล็ด และเปอร์เซ็นต์ข้าวเต็มเมล็ดทางหนึ่ง ก็คือ คัดเลือกพันธุ์หรือสายพันธุ์ข้าวที่มีปริมาณระแง้บนรวงต่ำ และเพิ่มผลผลิตโดยการเพิ่มอัตราการปลูก