ต้นสาคู : พืชท้องถิ่นภาคใต้ที่น่าสนใจ

บทคัดย่อ

สาคู (sago palm) เป็นพืชพื้นเมืองที่กระจายอยู่ทั่วไป ในเขตทวีปเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และหมู่เหมาะต่าง ๆ ในแถบมหาสมุทรแปซิฟิก จึงสัณนิษฐานกันว่าเป็นพืชกล่มแรกชนิดหนึ่ง ที่ชาวบ้านอาศัยแป้งจากลำต้นใช้เป็นอาหารในประเทศไทย สาคูจัดเป็นพืชท้องถิ่นชนิดหนึ่งที่มีอยู่ทั่วไปในเขตภาคใต้ตอนล่าง ได้แก่ จังหวัดนครศรีธรรมราช พัทลุง สงขลา ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส เป็นพืชที่น่าสนใจ เพราะสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้มากมายเกือบทุกส่วนของต้น เช่น หน่ออ่อนใช้รับประทานสด ใบใช้เป็นวัสดุมุงหลังคาโรงเรือน หรือใช้ทำกระทงใส่แป้งทำขนม เปลือกลำต้นใช้ทำเชื้อเพลิงหรือรั้ว เมล็ดแก่ใช้ทำเครื่องประดับ และเยื่อในลำต้น (sago palm pith) ใช้เป็นอาหารสัตว์ หรือนำไปสกัดเป็นแป้งใช้ทำอาหารชนิดต่าง ๆ ได้มากมาย อย่างไรก็ตาม ก็ยังมีปัญหาบางประการที่ทำให้การใช้ประโยชน์สาคู และการเพาะปลูกสาคูในประเทศไทยยังมีน้อยมาก และยังไม่แพร่หลาย เมื่อเปรียบเทียบกับประเทศใกล้เคียง เช่น มาเลเซีย อินโดนีเซีย และฟิลิปินส์ ดังนั้นบทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอลักษณะทั่วไปของสาคู การขยายพันธุ์ การใช้ประโยชน์ และแนวทางการใช้เป็นอาหารสัตว์ เป็นต้น