อาร์โทรปอตในระบบนิเวศน์นาข้าวพันธุ์อ่อนแอและพันธุ์ต้านทานต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล

บทคัดย่อ

คุณลักษณะของพันธุ์พืชมีผลต่อโครงสร้างของสัตว์พวกอาร์โทรปอตในระบบนิเวศน์ของพืชนั้น ได้ศึกษาโครงสร้าง ปริมาณ การผันแปร และความสัมพันธ์ ของอาร์โทรปอตกลุ่มต่าง ๆ ในนาข้าวพันธุ์อ่อนแอต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล (กข7 และ สพ60) และพันธุ์ต้านทาน (กข 23 และ สพ90) ทำการทดลองในนาราษฎร์ ที่ อ. ลำลูกกา จ. ปทุมธานี ทั้งนาปรังและนาปี ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2536-2538 โดยปลูกข้าวพันธุ์ดังกล่าวแบบนาหว่านน้ำตม ไม่ใช้สารฆ่าแมลงแนะใช้เครื่อง D-vac ดูดจับแมลงในแปลงทดลองทุกสัปดาห์ นำแมลงและอาร์โทรปอตอื่น ๆ ที่เก็บรวบรวมได้มาจำแนกชนิดและนับจำนวน นำข้อมูลมาวิเคราะห์ทางสถิติ
ผลการทดลอง พบว่า กลุ่มของอาร์โทรปอตในนาข้าวพันธุ์อ่อนแอและพันธุ์ต้านทานมีสัดส่วนของโครงสร้างแบบเดียวกัน โดยพวกกินอินทรียวัตถุมีปริมาณมากที่สุด โดยมี 51-58% และเป็นแมลงในอันดับ Diptera มากที่สุด พบมากระยะการเจริญทาง ลำต้นของข้าว พวกกินพืชมี 17-21% เป็นแมลงพวกเพลี้ยจักจั่นและเพลี้ยกระโดด โดยเฉพาะเพลี้ยจักจั่นสีเขียว (Nephotettix spp.) มีมากที่สุด (40-49%) พบมากระยะการเจริญทางลำต้นของข้าว พวกแมลงเบียนมี 14-16% เป็นแมลงในอันดับ Hymenoptera แทบทั้งหมด พบมากระยะการเจริญทางสืบพันธุ์ของข้าว พวกตัวห้ำ 11-12% เป็นพวกแมงมุมมากที่สุด (58-62%) พบมากระยะการเจริญทางสืบพันธุ์ของข้าว รองลงมาได้แก่ มวนเขียวดูดไข่ (Cyrtorthinus lividipennis) (31-37%) พบมากระยะการเจริญทางลำต้นของข้าว
พันธุ์ข้าวมีผลต่อสัดส่วนของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล (Nilaparvata lugens) ในนาข้าว นาข้าวพันธุ์อ่อนแอพบเพลี้ยกระโดสีน้ำตาลมีปริมาณ 19% ส่วนพันธุ์ข้าวต้านทานมี 11-13% ของเพลี้ยจักจั่นและเพลี้ยกระโดดทั้งหมด นาข้าวพันธุ์อ่อนแอ พบเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลมีปริมาณมากกว่าข้าวพันธุ์ต้านทาน 1.6-2.4 เท่า และพบว่าตัวห้ำมวนเขียวดูดไข่มีบทบาทสำคัญในการควบคุมปริมาณเพลี้ยจักจั่นและเพลี้ยกระโดดในนาข้าว นอกจากนี้พบว่าตัวห้ำและแมลงเบียนในนาข้าวไม่มีลักษณะของการแก่งแย่ง แต่มีแน้วโน้มว่ามีบทบาทเสรีร่วมกันในการควบคุมแมลงศัตรูข้าว