อิทธิพลของปุ๋ยพืชสดจากพืชตระกูลถั่วยืนต้น ล้มลุก และพืชคลุมต่อผลผลิตของข้าวไร่และสมบัติบางอย่างของดิน

บทคัดย่อ

การทดลองเพื่อศึกษาหาชนิดและวิธีการปลูกพืชตระกูลถั่วที่เหมาะสม เพื่อใช้ทำเป็นปุ๋ยพืชสดเพิ่มผลผลิตของข้าวไร่ และเพื่อศึกษาการเปลี่ยนสมบัติบางอย่างของดิน วางแผนการทดลองแบบ RCB 4 ซ้ำ 8 กรรมวิธี ประกอบด้วยการไม่ใส่ปุ๋ยและใส่ปุ๋ยเคมี 4-2-2 กก. N-P2O5-K2O ต่อไร่ ปลูกหอเทืองแล้วไถกลบก่อนปลูกข้าวไร่ (กระถินณรงค์ แคฝรั่ง ขี้เหล็ก และกระถินยักษ์) ปลูกไซราโตรคลุมดินข้าวปีแล้วไถกลบก่อนปลูกข้าวไร่ และปลูกพืชตระกูลถั่วยืนต้น 4 ชนิดกรรมวิธีละ 1 ชนิด แต่ละชนิดตัดส่วนที่สูงเกิน 50 ซม. ทำเป็นปุ่ยพืชสดในลักษณะวางคลุมดินเพื่อให้สลายตัวผุพังระหว่างแถวข้าวไร่ ทำการทดลองที่สถานีทดลองข้าวราชบุรี ซึ่งเป็นดินชุดนครปฐม สภาพไร่ pH 5.5, OM 0.87%, Ext. P และ K 11 และ 70 ppm ตามลำดับ ดินเป็นดินร่วนปนดินเหนียวมีค่าความจุในการแลกเปลี่ยนไออนบวก (CEC) 3.4 me/100 g จากผลการทดลอง 5 ฤดูปลูกสรุปได้ว่ากรรมวิธีที่ปลูกแคฝรั่งและกระถินยักษ์ทำปุ๋ยพืชสดทำให้ผลผลิตของข้าวไร่ใกล้เคียงกับการใส่ปุ๋ยเคมี 4-2-2 และมีค่าสูงกว่าผลผลิตข้าวไร่จากการปลูกไซราโตรและปอเทืองตามลำดับ แคฝรั่งให้น้ำหนักสดและธาตุอาหาร N,P,K และ Ca สูงสุด ส่วนการเปลี่ยนสมบัติบางอย่างของดินเมื่อได้ทำการทดลองติดต่อกันเป็นเวลา 4 ปี มีแนวโน้มแสดงว่า การปลูกพืชตระกูลถั่วทุกชนิดทำให้ดินมี pH ลดลงเล็กน้อย การใส่ปุ๋ยพืชสดทุกกรรมวิธีมีแนวโน้มที่จะรักษาระดับ OM ไม่ให้ลดลงและเพิ่มระดับธาตุอาหาร P และ K ในดินอีกเล็กน้อย