การกำจัดเชื้อวิสาในกล้วยไม้สกุลออนซิเดียมโดยใช้ความร้อนและการเลี้ยงเพาะเนื้อเยื่อเพื่อผลิตพันธุ์ปลอดโรค

บทคัดย่อ

วิสาที่สำคัญในกล้วยไม้คือ เชื้อ CyMV (Cymbidium Mosaic Virus) ORSV (Odontoglossum Ring Spot Virus) ซึ่งเป็นปัญหาสำคัญของการขยายพันธุและการเพาะเลี้ยง ตลอดจนการค้ากล้วยไม้ วิธีการแก้ปัญหาที่ดีที่สุดในด้านการขยายพันธุ์พืชให้ปราศจากเชื้อวิสา คือการใช้ความร้อนร่วมกับการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อเจริญ แต่การใช้ความร้อนเช่นนี้ไม่เหมาะกับการกำจัดเชื้อวิสาในออนซิเดียม เพราะหน่ออ่อนไม่สามารถทนต่อความร้อน 40C ได้นานเกิน 1 สัปดาห์ จากการทดลองอบหน่ออ่อน 20 หน่อที่ 40C นาน 1 สัปดาห์ หน่ออ่อนจะเหลือง และบริเวณเนื้อเยื่อเจริญจะตายนึ่งถึง 17 หน่อ ส่วนที่เหลือ 3 หน่อ สามารถตัดเนื้อเยื่อเจริญได้แต่จะตายในเวลาต่อมา
เมื่อใช้วิธีการเพาะเนื้อเยื่อเจริญ เพียงอย่างเดียวในการกำจัดเชื้อ CyMV และ ORSV พบว่าเมื่อเลี้ยงเนื้อเยื่อเจริญขนาด 0.2x0.3 มม. ทั้งเนื่อเยื่อเจริญปลายยอด (Apical meristem) และเนื้อเยื่อเจริญตาข้าง (Auxiiary bud meristem) จำนวน 107 ชิ้น (explant) เนื้อเยื่อเจริญส่วนยอดเพียง 8 ชิ้น และเนื้อเยื่อเจริญตาข้างเพียง 2 ชิ้น สามารถรอดชีวิตและเจริญเติบโตต่อไปได้
เมื่อนำมาตรวจเชื้อ CyMV และ ORSV โดยวิธี ELIZA พบว่าเนื้อเยื่อเจริญตาข้าง 2 ยอดมีเชื้อ CyMV ปราศจากเชื้อ CyMV เพียงอย่างเดียวและ 1 ชิ้นเท่านั้นที่ปราศจากเชื้อ CyMV และ ORSV
จากยอดที่ปราศจากเชื้อ CyMV และ ORSV นำไปขยายพันธุ์และเพิ่มปริมาณในอาหารสังเคราะห์สูตร vacin & Went ตามขบวนการขยายพันธุ์กล้วยไม้ทั่ว ๆ ไป จนได้ปริมาณตามความต้องการ ทำการสุ่มตัวอย่าง 10% ของจำนวนทั้งหมดมาตรวจเชื้อ CyMV และ ORSV โดยวิธี ELIZA พบว่าปราศจากเชื้อทั้ง 2 ชนิดทุกตัวอย่าง
หลังจากนำออกปลูกในโรงเรือน โดยปลูก ณ สถานีทดลองพืชสวนบางกอกน้อย และสวนกล้วยไม้บริเวณวัดไร่ขิง 2 สวน เป็นเวลา 6 เดือน นำใบมาตรวจเชื้อโดยสุ่มตัวอย่าง 10% ของจำนวนทั้งหมดปรากฎว่าพบเชื้อทั้ง CyMV และ ORSV