อิทธิพลของกระแสลมต่อการเจริญเติบโตและการสูญเสียผลผลิตข้าว

บทคัดย่อ

กระแสลม เป็นปัจจัยที่สำคัญปัจจัยหนึ่งทางจุลนิเวศน์ (microclimate) ที่ควบคุมสภาพแวดล้อมของภูมิอากาศโลก แต่เมื่อเปรียบเทียบกับปัจจัยอื่น ๆ เช่น แสงอาทิตย์ ปริมาณน้ำฝน ความชื้น อุณหภูมิ ลมก็มีอิทธิพลค่อนข้างน้อย และไม่ค่อยมีผู้ให้ความสนใจมากนัก ทั้ง ๆ ที่กระแสลมเป็นตัวการสำคัญที่ก่อให้เกิดการเคลื่อนย้ายถ่ายเทความร้อนและความชื้น นอกจากนั้นกระแสลมยังเป็นแหล่งพลังงานที่สำคัญ ที่ก่อให้เกิดผลดีและผลเสียทั้งต่อสภาพการดำรงชีวิตและความเป็นอยู่ของผู้คน และยังก่อให้เกิดความสูญเสียอย่างรุนแรงต่อพืชผลทางการเกษตรกรรมได้อีกด้วย (นิมิตร 2530)
ความหมายของลมทางอุตุนิยมวิทยาทางการเกษตร (agrineteririkigy) หมายถึง การเคลื่อนที่ของอากาศตามแนวนอนทุกทิศทาง ในระดับความสูง 2.0-10.0 เมตร จากพืันผิวโลก มีสาเหตุเกิดจากความแตกต่างของความกดอากาศ (pressure gradient) ณ 2 ตำแหน่งบนพื้นผิวโลกไม่เท่ากัน จึงมีการถ่ายเทอากาศจากบริเวณที่มีความกดอากาศสูงไปสู่บริเวณที่มีความกดอากาศต่ำกว่า ขณะเดียวกันก็นำเอาความร้อนและความชื้นไปกับกระแสลมด้วย และเกิดผลกระทบต่าง ๆ ต่อสิ่งมีชีวิต และถ้าความชันของความกดอากาศมีมาก ความเร็วในการเคลื่อนที่ของกระแสอากาศ ก็จะเป็นไปอย่างรวดเร็วตามความชันนั้น และถ้าสภาพพื้นผิวที่กระแสลมพัดผ่านมีความหยาบและขรุขระ (roughness surface) เป็นสิ่งกีดขวางในการหลบของกระแสลม ก็อาจจะเกิดการไหลของอากาศแบบหมุนวน ปั่นป่วน (turbulent flow หรือ eddy flow) ซึ่งตามปรกติและในแปลงปลูกข้าวที่มีความสูง 0.7-1.0 เมตร จะมีค่า roughness paprmeter (ZO) เท่ากับ 4.0 เซนติเมตร และถ้าเป็นแปลงข้าวโพดที่มีความสูง 2.30 เมตรขึ้นไป จะมีค่า ZO เท่ากับ 20.0 เซนติเมตร เป็นต้น กระแสลมที่พัดแบบหมุนวนหรือปั่นป่วนนั้น จะมีทิศทางการไหลไม่แน่นอน มีการปะปนกันของชั้นกระแสอากาศ ซึ่งเป็นผลมาจาก dynamic motion หรือ thermal effect ที่เกิดขึ้นในบริเวณแคบช่วงสั้นๆ ก็จะก่อให้เกิดความเร็วลมอย่างรุนแรง และทำความเสียหายต่อวัตถุ หรือต้นพืชที่กระแสลมพัดผ่าน และแม้ว่าการไหลของกระแสลมพัดผ่าน และแม้ว่าการไหลของกระแสลมแบบหมุนวนนี้ จะมีความเร็วลมไม่มากนักก็ตาม แต่ก็อาจจะเป็นอุปสรรคต่ดการดำเนินกิจกรรมต่างๆ ในด้านการเกษตร เช่น ทำให้พืชมีการคายน้ำเพิ่มขึ้น มีการสูญเสียน้ำไปจากแปลงปลูกเร็วเกินควร ตลอดจนเกิดปัญหาในการพ่นสารเคมีป้องกันกำจัดโรคและแมลงทางอากาศ (air spray) รวมทั้งมีผลต่อการแพร่กระจายของโรคแมลงศัตรู ภายในประชากรของพืชปลูก เป็นต้น