ศึกษาการพยากรณ์การระบาดของแมลงศัตรูข้าวที่สำคัญ

บทคัดย่อ

การพยากรณ์การระบาดของแมลงศัตรูพืชเป็นข้อมูลสำคัญในการบริหารแมลงศัตรูพืช การศึกษานี้เป็นการศึกษาเบื้องต้นเพื่อเป็นแนวทางพัฒนาการพยากรณ์การระบาดของแมลงศัตรูข้าวต่อไป ได้ทำการทดลองที่สถานีทดลองข้าวพาน จังหวัดเชียงราย ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2530-2536 ทั้งนาปรังและนาปี ในการศึกษาได้ใช้ 2 วิธีการ คือ วิธีการทางสถิติ และวิธีการทดลอง วิธีการทางสถิติทำการติดตั้งกับดักแสงไฟตลอดปี นำแมลงที่ดักจับได้จากกับดักมาแยกชนิดและนับจำนวนแมลงศัตรูข้าว ขณะเดียวกันก็บันทึกข้อมูล อุณหภูมิ และปริมาณน้ำฝนทุกวัน นำข้อมูลที่ได้มาศึกษาความสัมพันธ์ของสภาพภูมิอากาศกับช่วงที่แมลงศัตรูระบาดหรือพบแมลงมาก ส่วนวิธีการทดลองช่วงฤดูการปลูกข้าวนาปรังและนาปีปกติ ทำการปลูกข้าว กข 1 และ กข 23 แบบนาดำ ขนาดแปลงทดลองพันธุ์ละ 20x40 เมตรไม่ใช้สารฆ่าแมลงในแปลงทดลอง ตรวจนับการทำลายของหนอนกอและแมลงบั่วและใช้สวิงโฉบตรวจปริมาณของเพลี้ยจักจั่นและเพลี้ยกระโดในแปลงทดลอง ตรวจผลทุกสัปดาห์ นำข้อมูลทั้งหมดมาศึกษาวิเคราะห์ทางสถิติ
ผลการศึกษาพบว่า จากกับดักแสงไฟพบเพลี้ยจักจั่นสีเขียว (Nephotettix spp.) มีปริมาณมากที่สุด โดยพบมากกว่า 50% ของแมลงศัตรูข้าวทั้งหมด หนอนกอข้าวพบมากช่วงเดือนมกราคม-มีนาคม ซึ่งมีอุณหภูมิเฉลี่ย 22.9 ซ. สภาพแห้งแล้ง เพลี้ยจักจั่น และเพลี้ยกระโดพบมากเดือนกันยายน-ธันวาคม อุณหภูมิเฉลี่ย 24.5 ซ. สภาพฝนมีตั้งแต่แห้งแล้งถึงฝนชุก แมลงบั่ว (Orseolia oryzae) พบมากเดือนกันยายน-ตุลาคม อุณหภูมิเฉลี่ย 25.3 ซ. สภาพฝนมีตั้งแต่แห้งแล้งถึงฝนชุกเช่นกัน
การปลูกข้าวนาปรัง พบว่าหนอนกอข้าวเป็นแมลงศัตรูข้าวหลัก โดยพบการทำลายสูงกว่าระดับเศรษฐกิจ (มากกว่า 10%) เกือบทุกปี การทำลายส่วนใหญ่พบในสภาพที่ไม่มีฝนตก ส่วนฤดูนาปี แมลงบั่วเป็นแมลงศัตรูข้าวหลัก