บทบาทและการใช้ประโยชน์จากแหล่งพันธุกรรมข้าวจากสถาบันวิจัยข้าวระหว่างชาติ

บทคัดย่อ

การปรับปรุงหรือพัฒนาพันธุ์ข้าวให้มีลักษณะอย่างไรนั้น ขึ้นอยู่กับพันธุกรรมของข้าวที่นำมาปรับปรุง ข้าวพันธุ์พื้นเมืองและข้าวป่าชนิดต่าง ๆ เป็นแหล่งพันธุกรรมที่สำคัญสำหรับนักปรับปรุงพันธุ์ แหล่งพันธุกรรม (germplasm) ประกอบด้วยยีน (gene) ซึ่งเป็นตัวควบคุมการเปลี่ยนแปลงหรือพัฒนาของสิ่งมีชีวิตทุกชนิด องค์ประกอบที่แตกต่างกันของยีนทำให้เกิดเป็นพันธุกรรมที่หลากหลาย (genetic diversity) และความหลากหลายทางพันธุกรรมนี่เองที่เป็นปัจจัยให้เกิดการวิวัฒนาการ นักปรับปรุงพันธุ์จึงใช้ความแตกต่างทางพันธุกรรมมาปรับปรุงหรือพัฒนาพันธุ์ให้มีลักษณะตามวัตถุประสงค์ สถาบันวิจัยข้าวระหว่างชาติ (IRRI) เป็นสถานที่รวบรวมและอนุรักษ์เชื้อพันธุ์ข้าวจากทั่วโลก เชื้อพันธุ์เหล่านี้เก็บรักษาไว้ในธนาคารเชื้อพันธุ์ (genebank) บางส่วนได้แจกจ่ายไปยังประเทศที่ปลูกข้าวในส่วนต่าง ๆ ของโลก โดยผ่านโครงการ INGER (International Network for Genetic Evaluation of Rice) เพื่อทดสอบและประเมินลักษณะทางพันธุกรรม และให้นักปรับปรุงพันธุ์ได้นำไปใช้ในการพัฒนาพันธุ์ตามวัตถุประสงค์ เช่น ให้ต้านทานโรคและแมลงศัตรูร่วมกับการให้ผลผลิตสูงและคุณภาพที่ดีของเมล็ด นักปรับปรุงพันธุ์ข้าวของไทยได้ใช้ประโยชน์จากแหล่งพันธุกรรมข้าวจากสถาบันนี้ด้วยการนำมาพัฒนาพันธุ์ข้าวของไทย ในช่วงเวลา 30 ปีที่ผ่านมาได้ข้าวพันธุ์ผสมที่ผ่านการรับรองจากทางราชการแล้วไม่น้อยกว่า 25 พันธุ์ ซึ่งแต่ละพันธุ์มีความเหมาะสมกับระบบนิเวศน์ และสถานการณ์ที่แตกต่างกัน