การควบคุมเชื้อสาเหตุโรคข้าวในสภาพไร่ โดยแบคทีเรีย Bacillus subtilis สายพันธุ์ NSRS 89-24 และ NSRS 89-26

บทคัดย่อ

จากการทดลองแยก จำแนก และคัดเลือกเชื้อแบคทีเรียที่เป็นประโยชน์จากเมล็ดพันธุ์ข้าว 11 สายพันธุ์ในภาคใต้ เพื่อให้ได้สายพันธุ์เชื้อแบคทีเรียที่สามารถนำมาใช้ควบคุมโรคพืชโดยชีววิธี ได้ประสบผลสำเร็จในการค้นพบสายพันธุ์เชื้อ Bacillus subtilis NSRS 8-24 และ NSRS 89-26 ซึ่งได้จากการคัดแยกเชื้อแบคทีเรียจากในเปลือกเมล็ดข้าวพันธุ์ช่อเบา และนับเป็นรายงานครั้งแรกสำหรับการป้องกันกำจัดโรคข้าวโดยชีววิธีใช้เชื้อแบคทีเรียทั้งสองสายพันธุ์นี้ ได้ทำการเก็บจากสถานีทดลองข้าวนครศรีธรรมราช ในปี พ.ศ. 2530 มีประสิทธิภาพในการยับยั้งเชื้อแบคทีเรียสาเหตุโรคขอบใบแห้งของข้าว Xanthomonas campestris pv. oryae ในระดับห้องปฏิบัติการ และภายใต้สภาพเรือนปลูกทดลอง นอกจากนี้ยังมีประสิทธิภาพในการยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อราสาเหตุโรคข้าว 7 ชนิด ในระดับห้องปฏิบัติการ ส่วนการทดสอบการคลุกเมล็ดพันธุ์ข้าวพบว่า มีความสามารถลดอัตราการเกิดโรคที่ติดมากับเมล็ด และช่วยให้ผลผลิตที่ได้มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น การศึกษาเทคนิคการผลิตและทดสอบคุณภาพของผงเชื้อแบคทีเรียที่สามารถนำไปใช้ในสภาพไร่นา โดยทดลองผลิตเชื้อในสภาพผงแห้ง ที่สามารถเก็บรักษาในสภาพอุณหภุมิห้องได้ดีเกินกว่าหนึ่งปีขึ้นไป และนำผงเชื้อแบคทีเรียไปทดสอบในสภาพธรรมชาติ พบว่าสามารถควบคุมเชื้อสาเหตุโรคข้าว และอัตราการเกิดโรคได้ดีมากในสภาพไร่