การตรวจสอบสารพิษแอฟลาทอกซิน โดยวิธี ELISA (Enzyme - Linked Immunosorbent Assay)

บทคัดย่อ

นำเทคนิค ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) มาปรับปรุงใช้ในการตรวจสอบสารพิษแอฟลาทอกซิน ปัจจัยสำคัญในการตรวจสอบคือ แอนติซีมรัมที่เฉพาะเจาะจงกับแอฟลาทอกซินชนิดนั้น ๆ จึงทำการผลิตแอนติซีมรัมของสารพิษแอฟลาทอกซิน B1 โดยฉีดสารพิษแอฟลาทอกซิน B1 ที่ผูกเชื่อมกับโปรตีน brovine serum albumin โดยพันธะทางเคมีเข้าไปทางด้านหลังของกระต่าย (intradermal multiple site injection) แอนติซีรัมที่ผลิตได้ครั้งนี้มีความเข้มข้นสูงถึง 1:15,000 เมื่อวัดความเข้มข้นโดยวิธี ELISA นับว่าเป็นความสำเร็จครั้งแรกของประเทศไทย ในการผลิตแอนติซีรัมต่อต้านสารพิษแอฟลาทอกซินซึ่งสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการวิเคราะห์และตรวจสอบสารพิษโดยวิธีทาง Immunological Assay เช่น วิธี ELISA สารพิษแอฟลาทอกซินเป็นสารโมเลกุลเล็ก วิธีการที่ใช้ในการตรวจสอบเป็นวิธีการแบบแข่งขัน (competitive ELISA) โดยภาชนะรองรับปฏิกริยา (polystyrene plate) จะถูกเคลือบด้วยแอนติซีรัมของสารพิษแอฟลาทอกซิน B1 ก่อน หลังจากล้างด้วยบัฟเฟอร์ PBS- Tween แล้วจึงหยดน้ำคั้นของข้าวโพดหรืออาหารสัตว์ที่สกัดใน methanol หรือสารพิษแอฟลาทอกซินมาตรฐานลงไปและใส่สารพิษแอฟลาทอกซินที่ผูกเชื่อมกับเอนไซม์ชี้บอก (Aflatoxin B1 - enzyme peroxidase conjugate ตามลงไปในปริมาณที่เท่า ๆ กัน ปฏิกริยาการเกาะจับระหว่างแอนติบอดี้และสารพิษแอฟลาทอกซินเอนไซม์ชี้บอก อ่านได้หลังจากเดิม substrate ที่ทำปฏิกริยาเฉพาะเจาะจงกับเอนไซม์ชี้บอกลงไปจะเกิดการเปลี่ยนสีเป็นสีน้ำตาลส้ม หลังจากหยุดปฏิกริยาด้วย H2SPO4 แล้วจึงอ่านค่าความเข้มข้นของสีที่ช่วงคลื่น 490 นาโนมิเตอร์ ตัวอย่างใดที่มีคค่าความเข้มข้นของสีต่ำแสดงว่ามีสารพิษแอฟลาทอกซิน วิธี ELISA นี้ สามารถตรวจสอบสารพิษแอฟลาทอกซินได้ในปริมาณที่ต่ำถึง 0.1 ug/มล. เป็นวิะที่สะดวก รวดเร็ว และปลอดภัยต่อผู้ปฏิบัติงาน นอกจากนี้ ต้นทุนต่อตัวอย่างในการตรวจสอบต่ำมาก