การศึกษาพฤติกรรมของไรโซเบียมในดินที่มีความชื้นต่ำ

บทคัดย่อ

การศึกษาการมีชีวิตอยู่รอดและประสิทธิภาพของไรโซเบียมในพื้นที่ที่ไม่เคยปลูกถั่วเหลือง การทดลองที่หนึ่ง ดำเนินการในเดือนมกราคม พ.ศ. 2530 เปรียบเทียบการคลุกไรโซเบียมอย่างเดียวกับคลุกไรโซเบียมแล้วเคลือบด้วยแคลเซียมคาร์บอเนตและเคลือบด้วยหินฟอสเฟตบด ปลูกในดินร่วนปนทรายที่มีความชื้น 2-4% (โดยน้ำหนัก) อุณหภูมิสูงสุด 45 ซ. แล้วให้อยู่ในสภาพแห้งในระยะเวลานานต่างกัน 0 1 3 5 7 และ 10 วัน การทดลองที่สองเปรียบเทียบระหว่างการไม่คลุกไรโซเบียม การคลุกไรโซเบียม และการคลุกไรโซเบียมปลูกในดินใส่หินฟอสเฟตบด 100 กก./ไร่ แล้วให้อยู่ในสภาพแห้งนาน 0 10 15 และ 20 วัน ในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2531 ทั้งสองการทดลองวางแผนการทดลองแบบ split plot in RCB มี 4 ซ้ำ ผลการทดลองพบว่าปริมาณไรโซเบียมที่มีชีวิตอยู่รอดติดกับเมล็ด ซึ่งประเมินโดยวิธี YMA-plate count ในกรรมวิธีคลุกไรโซเบียมอย่างเดียวมีปริมาณใกล้เคียงกับกรรมวิธีเคลือบด้วยแคลเซียมคาร์บอเนต การให้น้ำทันทีหลังปลูกเสร็จทำให้การอยู่รอดของไรโซเบียมสูงกว่าและแตกต่างทางสถิติจากการให้น้ำภายหลังแม้เพียง 1 วันหลังปลูก แต่อย่างไรก็ตามทุกกรรมวิธีที่ไม่กระทบกระเทือนต่อการดำเนินกิจกรรมของไรโซเบียมต่อไป การประเมินกิจกรรมของไรโซเบียมพบว่าจำนวนและน้ำหนักปมสูงมากในกรรมวิธี 7 และ 10 วัน และค่าเปรียบเทียบประสิทธิภาพการตรึงไนโตรเจนโดยวิธี Acetylene Reduction Assay (ARA) มีค่าสูงมากในกรรมวิธี 7 วันด้วย นอกจากนั้นได้ประเมินเปอร์เซ็นต์การเข้าสร้างปมโดยวิธีทางซีรัมวิทยา (serology test) พบว่าปมรากถั่วที่เกิดจากไรโซเบียมสายพันธุ์ที่ใช้คลุกมี 35.54 ถึง 48.32 % สูงกว่าปมที่เกิดจากไรโซเบียมเดิมในดินจากกรรมวิธีไม่คลุกไรโซเบียมซึ่งมีเพียง 8.06% จึงเป็นการยืนยันได้ว่าไรโซเบียมที่สร้างปมนี้ส่วนใหญ่เกิดจากไรโซเบียมที่คลุกเมล็ดถั่ว ดังนั้น ถ้าไม่สามารถปลูกถั่วเหลืองในดินชื้น หรือไม่สามารถให้น้ำได้ทันทีหลังปลูก การคลุกไรโซเบียมปลูกในดินแห้งแล้วให้อยู่ในสภาพแห้งนานถึง 20 วัน ไรโซเบียมที่มีชีวิตรอดติดเมล็ดยังคงมีอยู่ในปริมาณสูงถึงระดับไม่กระทบต่อการดำเนินกิจกรรมต่อไป