ข้าวป่า, Oryza rufipogon เชื้อพันธุ์พืชต้านทานไส้เดือนฝอยรากปมในข้าว

บทคัดย่อ

ข้าวป่าที่เก็บมาจากสถานีทดลองข้าวขอนแก่นในปี พ.ศ. 2528 เป็นชนิด Oryza rufipogon จึงได้ทำการผสมพันธุ์กับพันธุ์ กข 7 เพื่อศึกษาพันธุกรรมที่เป็นประโยชน์ในข้าวป่าชนิดนี้ ในปี พ.ศ. 2533 ได้ทำการปลูกทดสอบปฏิกิริยาต่อไส้เดือนฝอยรากปมของสายพันธุ์ข้าวลูกผสมชั่วที่ 4 ของคู่ผสม SPR871 ซึ่งได้มากจากการผสมระหว่าง กข 7/O. rufipogon จำนวน 12 สายพันธุ์ คือ สายพันธุ์ SPR871-1 ถึง 12 โดยปลูกทดสอบในดินที่มีไส้เดือนฝอยรากปมภายใต้สภาพโรงเรือนของศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานีโดยเปรียบเทียบกับพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 ซึ่งใช้เป็นพันธุ์มาตรฐานที่ต้านทาน และพันธุ์เหลืองไร่ พันธุ์ไตซุงเนตีฟ 1 ซึ่งใช้เป็นพันธุ์มาตรฐานที่ไม่ต้านทาน
จากอาการจำนวนปมของไส้เดือนฝอยที่รากของต้นข้าวที่มีอายุ 50 วัน พบว่าทุกสายพันธุ์ ยกเว้นสายพันธุ์ SPR871-1 มีจำนวนปมน้อยเหมือนพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 แต่พันธุ์เหลืองไร่ และพันธุ์ไตซุงเนตีฟ 1 มีจำนวนปมเฉลี่ย 90% ของระบบราก ดังนั้น สายพันธุ์ข้าวลูกผสมดังกล่าวจะต้องมีพันธุกรรมที่ต้านทานไส้เดือนฝอยรากปม แต่พันธุ์ กข 7 ที่ใช้เป็นพันธุ์แม่นั้นไม่ต้านทาน เพราะฉะนั้นพันธุกรรมที่ต้านทานในสายพันธุ์ข้าวลูกผสมจะต้องได้รับมาจากข้าวป่า O. rufipogon ที่ใช้เป็นพันธุ์พ่อ