ความสัมพันธ์ของพันธุ์ข้าวส่งเสริมบางพันธุ์ต่อปริมาณประชากรของ

บทคัดย่อ

ข้าวพันธุ์ส่งเสริมของรัฐบาล พวก กข 7 , กข 21, กข 23 เป็นพันธุ์ข้าวที่ให้ผลิตสูง เกษตรกรภาคกลางนิยมปลูกกันแพร่หลาย แต่มักมีปัญหาการระบาดของเพลี้ยจักจั่นและเพลี้ยกระโดดศัตรูข้าว จึงได้ศึกษาถึงผลของพันธุ์ข้าวดังกล่าวต่อปริมาณของเพลี้ยจักจั่นสีเขียว (Nephotettix spp.) เพลี้ยจักจั่นปีกลายหยัก (Recilla dorsalis) เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล (Nilaparvata lugens) และเพลี้ยกระโดดหลังขาว (Sogatella furifera) การทดลองกระทำทั้งในเรือนปฎิบัติการและสภาพไร่นา ในเรือนปฏิบัติการ ศึกษาการเพิ่มประชากรของแมลงแต่ละชนิด บนข้าว 4 พันธุ์ดังกล่าว โดยปลูกข้าวในกระถาง เมื่อข้าวอายุ 10, 30 และ 60 วันก็ปล่อยแมลงตัวเต็มวัยเป็นคู่ ๆ ให้แมลงขยายพันธุ์เพิ่มจำนวนบนข้าวทดลอง หลังปล่อยแมลง 25 วัน ตรวจนับจำนวนแมลงทั้งหมดที่เพิ่มขึ้น ในสภาพไร่นา ทดลองที่ศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานี และจังหวัดฉะเชิงเทรา ทั้งนาปรังและนาปี 2530-2531 โดยปลูกข้าวพันธุ์ดังกล่าวแบบนาดำ ขนาดแปลงทดลองพันธุ์ละ 10 x 20 ม. ใช้เครื่อง D-vac ดูดจับแมลงในแปลงทดลองทุกสัปดาห์จนกระทั่งข้าวออกรวง
ผลการทดลองพบว่า เพลี้ยจักจั่นเพิ่มจำนวนได้น้อยกว่าเพลี้ยกระโดด ข้าว กข 7, กข 11, และ กข 21 เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลเพิ่มจำนวนได้มากกว่าข้าว กข 23 แต่ข้าว กข 23 อายุ 10 และ 30 วัน เพลี้ยกระโดดหลังข้าวเพิ่มจำนวนได้มากที่สุดบนข้าวทุกพันธุ์ พบเพลี้ยจักจั่นสีเขียวและเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลมีมากกว่าแมลงอีกสองชนิด นาข้าวพันธุ์ กข 7 พบแมลงมากที่สุด และพบว่าบนข้าวทุกพันธุ์มีเพลี้ยจักจั่นสีเขียว และเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลมากช่วงข้าวตั้งท้องและออกรวง จากการวิเคราะห์สภาพนิเวศน์ด้านเสถียรภาพของชุมชนแมลงบนข้าวพันธุ์ต่าง โดยเปรียบเทียบค่าดัชนีความหลากชนิด พบว่า บนข้าว กข 23 มีค่าดัชนีความหลากชนิดสูงกว่า กข 7 กล่าวคือ การปลูกข้าว กข 23 โอกาสที่แมลงดังกล่าวจะระบาดมีน้อยกว่า กข 7 ดังนั้น ในท้องที่มีปัญหาเพลี้ยจักจั่นและเพลี้ยกระโดดศัตรูข้าวระบาด เกษตรกรควรปลูกข้าว กข 23 แต่ก็ควรระวังการระบาดของเพลี้ยกระโดดหลังขาวระยะข้าวแตกกอด้วยเช่นกัน เพราะแมลงชนิดนี้เพิ่มจำนวนได้มากบนข้าว กข 23 ระยะแตกกอส่วนข้าว กข 7 นั้น เกษตรกรไม่ควรปลูกซ้ำซาก เพราะโอกาสที่เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลจะระบาดมีมาก ในระยะข้าวตั้งท้องและออกรวงเกษตรกรควรดูแลข้าวเป็นพิเศษ เนื่องจากช่วงนี้มีเพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียวและเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลในนามาก