ความสัมพันธุ์ของแมลงศัตรูข้าวโพดและแอฟลาท็อกซิน

บทคัดย่อ

แมลงศัตรูข้าวโพดที่สำคัญ 4 ชนิด จากรายงานการค้นคว้านั้น สามารถแพร่เชื้อรา Aspergillus spp. ซึ่งเป็นเชื้อราที่สร้างสารพิษแอลฟลาท็อกซินบนเมล็ดข้าวโพด นอกจากการแพร่เชื้อราและทำความเสียหายโดยตรงแล้ว การทำลายของแมลงช่วยเพิ่มปริมาณสารพิษแอฟลาท็อกซินมากขึ้นกว่าการเข้าทำลายของเชื้อราโดยสาเหตุอื่น ๆ ความเสียหายของเมล็ดข้าวโพดที่เกิดจากเชื้อราโดยแมลงพาหะดังกล่าว จะรุนแรงเพียงใดนั้นขึ้นอยู่กับชนิดและแหล่งของเชื้อรา ชนิดและปริมาณของแมลงพาหะ ตำแหน่งที่เชื้อราเข้าทำลาย ส่วนวันปลูกและลักษณะทางกรรมพันธุ์ของข้าวโพดนั้นมีความสัมพันธ์น้อยมากกับการเกิดสาร แอฟลาท็อกซิน
การป้องกันการเข้าทำลายของเชื้อราโดยพ่นสารฆ่าแมลงเพื่อลดปริมาณแมลงศัตรูข้าวโพดนั้น แม้จะลดความเสียหายของเมล็ดข้าวโพดจากสารพิษแอฟลาท็อกซินลงได้ร้อยละ 70 ก็ตาม แต่เป็นวิธีที่ไม่คุ้มทุนที่จะนำมาใช้ปฏิบัติ ส่วนการพ่นเชื้อราที่ไม่ผลิตสารพิษ และพ่นสารกำจัดเชื้อราเพื่อป้องกันการเจริญของเชื้อราโดยหวังจะไม่ให้เชื้อราผลิตสารพิษแอลฟาท็อกซินนั้นปรากฎว่าไม่สามารถป้องกันได้
แมลงศัตรูข้าวโพดที่พบในประเทศไทยที่สมควรจะศึกษาถึงความสัมพันธ์ของเชื้อรา Aspergillus spp. และการเกิดสารพิษ แอฟลาท็อกซินบนเมล็ดข้าวโพดทั้งระยะก่อนและหลังเก็บเกี่ยว ได้แก่ ด้วงงวง 2 ชนิด (Sitophilus zeamais Motsch. และ S. oryzae L.) หนอนเจาะฝักข้าวโพด (Heliothis armigera Hubner) และหนอนเจาะลำต้นข้าวโพด (Ostrinia furnacalis Guenee)