ลักษณะโครงสร้างทางจุลภาคและการถ่ายทอดเชื้อวิสาของเห็ดนางรม

บทคัดย่อ

ปัจจุบันเห็ดนางรมสามารถเพาะได้ตลอดปี ให้ผลตอบแทนแก่ผู้เพาะในระยะเวลาอันสั้นสูง วัสดุเหลือใช้ที่ใช้ในการเพาะหาง่าย การเพาะเห็ดนางรมเป็นได้ทั้งอาชีพหลักและอาชีพรอง ปัญหามีอยู่บ้างในด้านโรคและแมลง ซึ่งมักพบกับเห็ดนางรม จากการตรวจและศึกษาเห็ดนางรมที่มีลักษณะอาการผิดปกติ กล่าวคือ เห็ดนางรมมีดอกม้วนขึ้นหรืองอลง ดอกแคระแกรน ช่อดอกสั้นเป็นกระจุก ดอกมีขนาดเล็ก ขอบดอกไม่เรียบและเมื่อถูกน้ำจะฉ่ำน้ำกว่าปกติ พบว่ามีอนุภาคของเชื้อวิสาที่มีรูปร่างทรงกลม ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 25 mm ซึ่งคล้ายคลึงกับลักษณะของ mushroom virus 1 จากการศึกษาทดลองเชื้อวิสาชนิดนี้พบว่าสามารถถ่ายทอดได้โดยวิธีการสัมผัส (mechanical) 3 วิธี คือ การราดเชื้อวิสาลงในถุงเชื้อเห็ดที่กำลังจะให้ดอกเห็ด การปลูกเชื้อด้วยการใช้ carborundum และการฉีดเข้าที่โคนก้านดอกเห็ด นอกจากนี้ยังสามารถถ่ายทอดได้ด้วยการเชื่อมติดต่อกันของเส้นใยเห็ด (qnmastomosis) การทำเชื้อวิสาบริสุทธิ์จากดอกเห็ดสดจะได้อนุภาควิสาที่มีความเข้มข้นถึง 9.03 มก./มล. ถ้าทำจากเส้นใยได้ได้ความเข้มข้น 4.25 มก./มล. จากการฉีดเชื้อวิสาบริสุทธิ์เข้าไปในกระต่าย พบว่า เซรั่ม (serum, As) ที่เกิดขึ้นในกระต่ายเมื่อนำไปตรวจสอบด้วยวิธี Ouchterlony's agar double diffusion test มีปฏิกริยาดี ถึงแม้ว่าเซรั่มจะมีความเจือจางถึง 1:128 การผลิตเซรั่มให้มีคุณภาพสูงจะเป็นประโยชน์ในการตรวจสอบวิสาในเชื้อเห็ด เป็นวิธีป้องกันกำจัดขั้นพื้นฐานก่อนนำเชื้อเห็ดไปใช้ในการขยายพันธุ์ คัดพันธุ์ หรือผสมพันธุ์ เพื่อให้ได้พันธุ์ที่ดีตลาดต้องการและปราศจากโรควิสา ไม่ควรเก็บเอาเชื้อเห็ดจากดอกเห็ดในฟาร์มไปทำพันธุ์โดยไม่ได้รับการตรวจสอบและควรเก็บรักษาเชื้อเห็ดที่ปราศจากโรควิสา เพื่อใช้ในการขยายพันธุ์ในขวดอาหารเลี้ยงเชื้อเท่านั้น