การประเมินการสูญเสียถั่วเหลืองในขั้นตอนหลังการเก็บเกี่ยวตลอดโซ่อุปทาน
DOI:
https://doi.org/10.14456/thaidoa-agres.2022.13คำสำคัญ:
การสูญเสียอาหาร, จุดวิกฤต, ธัญพืช, เป้าหมายที่ 12.3.1, ห่วงโซ่อุปทานในประเทศไทยบทคัดย่อ
การวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา การสูญเสียที่เกิดขึ้นในโซ่อุปทานของถั่วเหลือง และความสัมพันธ์ของผู้เกี่ยวข้องในโซ่อุปทาน ถั่วเหลือง ค่าฐาน (baseline) ของการสูญเสีย จุดวิกฤติในโซ่อุปทานที่ทำให้เกิดการสูญเสีย เพื่อ ใช้เป็นข้อมูลในการลดการสูญเสียถั่วเหลืองของ ประเทศไทยต่อไป เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ เกษตรกรและผู้เกี่ยวข้องในโซ่อุปทานเชิงลึก (depth interview) ในพื้นที่ จ.เชียงราย น่าน ลำปางเชียงใหม่แม่ฮ่องสอน สุโขทัย หนองบัวลำภู อุดรธานีและขอนแก่น ในปีการผลิต2563/2564 พร้อมทั้งเก็บตัวอย่างถั่วเหลืองเพื่อวัดการสูญเสีย จริง จากผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรเป็นกลุ่ม หลักในโซ่อุปทานถั่วเหลืองโดยมีผู้รับจ้างเก็บเกี่ยว และกะเทาะเปลือก ผู้รวบรวม และผู้ประกอบ การซื้อ-ขายถั่วเหลืองร่วมดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ ในแต่ละขั้นตอนของโซ่อุปทาน สำหรับการสูญ เสียถั่วเหลืองตลอดโซ่อุปทานจากการวัดจริง มีค่าเฉลี่ย 34.1% จำแนกเป็นขั้นตอนการเก็บ เกี่ยว 9.7% (เก็บเกี่ยวด้วยมือ 1.91% และรถ เกี่ยว 17.67%) ขั้นตอนกะเทาะเปลือก 6.38% ขั้นตอนหลังการตาก และเก็บรักษาที่บ้านเกษตรกร 7.79% การเก็บรักษาที่จุดรวบรวม 5.63% และ ก่อนการแปรรูป 4.63% ผลจากการศึกษาสรุป ได้ว่า การเก็บเกี่ยวถั่วเหลืองด้วยรถเกี่ยวเป็นจุด วิกฤติสำคัญที่ก่อให้เกิดการสูญเสียผลิตผลมาก ที่สุด ตามด้วยการเก็บรักษาที่ไม่เหมาะสม และ การกะเทาะเปลือก ดังนั้น การพัฒนาวิธีการและ เครื่องมือที่เหมาะสมสำหรับการเก็บเกี่ยวกะเทาะ เปลือก และเก็บรักษาถั่วเหลือง จึงเป็นสิ่งจำเป็น เพื่อลดการสูญเสียสำหรับการผลิตถั่วเหลืองใน ประเทศไทย
เอกสารอ้างอิง
กรรณิการ์ เพ็งคุ้ม. 2564. รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์เรื่องการประเมินความสูญเสียอาหารผลิตภัณฑ์กล้วยและถั่วเขียวเพื่อหามาตรการลดความสูญเสียโดยตลอดห่วงโซ่คุณค่าและรายงานผลตามเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืน ข้อที่ 12.3.1. สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน). 171 หน้า.
กัณทิมา ทองศรี นรีลักษณ์ วรรณสาย นิภาภรณ์ พรรณรา สุดารัตน์ โชคแสน สนอง บัวเกตุ และ รวีวรรณ เชื้อกิตติศักดิ์. 2558. รายงานผลงานเรื่องเต็มการทดลองสิ้นสุดเรื่องการศึกษาอายุการเก็บเกี่ยวและวิธีการเก็บเกี่ยวที่มีผลต่อผลผลิตและคุณภาพเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลือง. กรมวิชาการเกษตร. กรุงเทพฯ. 12 หน้า. แหล่งข้อมูล https://www.doa.go.th/research/attachment.php?aid=2329 สืบค้น: 12 มิถุนายน 2564.
คณะกรรมการอาหารแห่งชาติ. ม.ป.ป. กรอบยุทธศาสตร์การจัดการด้านอาหารของประเทศไทย. กรุงเทพฯ. 118 หน้า.
จารุรัตน์ พุ่มประเสริฐ และ จารุวรรณ บางแวก. 2564. การสูญเสียด้านปริมาณและคุณภาพของถั่วเหลือง. หน้า 80-84. ใน รายงานผลงานวิจัยเรื่องเต็มประจำปี 2563 เล่ม 1. กองวิจัยและพัฒนาวิทยาการหลังการเก็บเกี่ยวและแปรรูปผลิตผลเกษตร. กรมวิชาการเกษตร. กรุงเทพฯ.
นิลุบล ทวีกุล และ ละอองดาว แสงหล้า. 2547. วิทยาการก่อนและหลังการเก็บเกี่ยวถั่วเหลือง. เอกสารวิชาการลำดับที่ 10/2547 สถาบันวิจัยพืชไร่ กรมวิชาการเกษตร, กรุงเทพฯ. 171 หน้า.
วิษณุ อรรถวานิช โสมสกาว เพชรานนท์ ประพิณวดี ศิริศุภลักษณ์ อิสริยา นิติทัณฑ์ประภาศ บุญญะศิริ สมหมาย อุดมวิทิต อารียา โอบิเดียกรู และสุวพร ผาสุก. 2562. การศึกษาการสูญเสียอาหารในภาคการผลิตทางการเกษตรของประเทศไทย (เล่มที่ 1). สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน), กรุงเทพฯ. 114 หน้า.
วุฒิพล จันทร์สระคู วรรธนะ สมนึก ภิรมย์ แถวเพีย เอกภาพ ป้านภูมิ มงคล ตุ่นเฮ้า และ สิทธิพงศ์ ศรีสว่างวงศ์. 2564. การพัฒนาเครื่องเกี่ยวนวดถั่วเหลืองแบบติดตั้งกับรถแทรกเตอร์ขนาดเล็ก. ว.วิชาการเกษตร. 39(3): 260-272.
สุวรรณ แซ่ซื้อ. 2542. ผลกระทบของเครื่องเก็บเกี่ยวถั่วเหลืองแบบวางรายต่อการสูญเสียผลผลิตถั่วเหลืองพันธุ์เชียงใหม่ 60. วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต (สาขาวิทยาการหลังการเก็บเกี่ยว)มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. 87 หน้า.
สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร ม.ป.ป. Food loss study to boost up food security. กรุงเทพฯ. 53 หน้า.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. 2564. ถั่วเหลือง: ร้อยละและปริมาณผลผลิตรายเดือนถั่วเหลือง รายจังหวัด ปีเพาะปลูก 2562/63. แหล่งข้อมูล: https://www.oae.go.th/assets/portals/1/fileups/ prcaidata/files/percent%20product%2062(4).pdf. สืบค้น: 5 กุมภาพันธ์ 2564.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. 2565. ปริมาณการนำเข้าส่งออกถั่วเหลือง ปี 2563. แหล่งข้อมูล: mis-app.oae.go.th/product/ถั่วเหลือง. สืบค้น: 5 มีนาคม 2565.
FAO. 2018. SDG 12.3.1: Global food loss index methodology for monitoring SDG target 12.3. as approved by the interagency and expert group on sgd indicators, 6 november 2018 the global food loss index design, data collection methods and challenges. Available at: SDG 12.3.1 Global FLI_FAO Guideline.pdf. Accessed: 20 January 2021.
Filassi, M., L.A.R. Oliverira, A.A. Elias and K.B. Marsola. 2021. Analyzing complexities in the Brazilian soybean supply chain: a systems thinking and modeling approach. Available at: https://www.emerald.com/insight/2531-0488.htm. Accessed: 20 December 2021.
Ishangulyyev, R., S. Kim and S. Lee. 2019. Understanding food loss and waste—why are we losing and wasting food?. Foods. 8(8): 297.
Mores, G., R.B.T. Giehl, B.R. Kawano and H. Dewes. 2015. Food supply chain losses and waste: what are the challenges for the Brazilian soybean industry?. IFAMA 25th Annual World Conference: Become the Solution - Food Security. Available at: https://www.researchgate.net/publication/280805026_Food_supply_chain_losses_and_waste_what_are_the_challenges_for_the_Brazilian_soybean_industry. Accessed: 7 August 2021
Office of Agricultural Economics. n.d. The Study of Soybean Supply Chain in Chiang Mai Thailand. Bangkok. 132 p.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2022 วารสารวิชาการเกษตร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสารวิชาการเกษตร
