การวิเคราะห์วอเตอร์ฟุตพริ้นท์ของการผลิตแป้งมันสำปะหลังของโรงงาน ในพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานี

ผู้แต่ง

  • โสภิตา สมคิด สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 4
  • อานนท์ มลิพันธ์ ศูนย์วิจัยและพัฒนาเมล็ดพันธุ์พืชพิษณุโลก อำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก 65130
  • เบญจรัตน์ เลิศการค้าสุข สถาบันวิจัยพืชไร่และพืชทดแทนพลังงาน กรมวิชาการเกษตร จตุจักร กรุงเทพมหานคร 10900

DOI:

https://doi.org/10.14456/thaidoa-agres.2022.18

คำสำคัญ:

มันสำปะหลัง, วอเตอร์ฟุตพริ้นท์, แป้งดิบมันสำปะหลัง

บทคัดย่อ

วอเตอร์ฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์แป้งมันสำปะหลังจะเป็นข้อกำหนดสำคัญประการหนึ่งของสินค้าเกษตรส่งออก ซึ่งผลิตภัณฑ์แป้งดิบมันสำปะหลังเป็นสินค้าเกษตรส่งออกที่สำคัญของไทย ข้อมูลวอเตอร์ฟุตพริ้นท์ของแป้งดิบเฉลี่ยของโลกและประเทศที่ค่อนข้างสูง จึงศึกษาเก็บข้อมูลในพื้นที่จริงจากโรงงานผลิตแป้งมันสำปะหลังกรณีศึกษา จ. อุบลราชธานี จากการวิเคราะห์วอเตอร์ฟุตพริ้นท์การผลิตแป้งดิบมันสำปะหลังในปีการผลิต 2560/1-2563/4 โดยการสอบถามและสัมภาษณ์เก็บข้อมูลในแต่ละขั้นตอนตั้งแต่การได้มาซึ่งวัตถุดิบหัวสดมันสำปะหลัง ปริมาณการใช้น้ำและปัจจัยการผลิต จนได้ผลิตภัณฑ์แป้งมันสำปะหลังดิบ ผลการวิเคราะห์ข้อมูล พบว่า การแปรรูปผลิตภัณฑ์แป้งดิบ 1 ตัน ใช้วัตถุดิบหัวสดมันสำปะหลัง 4.35 ตัน มีปริมาณแป้งในหัวสดเฉลี่ยร้อยละ 23 ในการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ มีการใช้ปริมาณน้ำสูงสุดในขั้นตอนการล้างหัวสดร้อยละ 57 ของปริมาณการใช้น้ำทั้งหมดในกระบวนการผลิต เมื่อวิเคราะห์ปริมาณน้ำที่ใช้นำมาคำนวณวอเตอร์ฟุตพริ้นท์การผลิตแป้งดิบมันสำปะหลังของโรงงาน พบว่า การผลิตแป้งดิบ 1 ตัน มีวอเตอร์ฟุตพริ้นท์ 31.2 ลบ.ม. แบ่งเป็นกรีน บลู และเกรย์จำนวน 0  18.7 และ 12.5 ลบ.ม. ตามลำดับ เมื่อนำมารวมกับวอเตอร์ฟุตพริ้นท์ที่ติดมากับวัตถุดิบมันสำปะหลังหัวสดเข้าโรงงาน 253 ลบ.ม./ตันหัวสด ตามสัดส่วนผลิตภัณฑ์แล้ว ทำให้ผลิตภัณฑ์แป้งมันสำปะหลังดิบ 1 ตัน มีวอเตอร์ฟุตพริ้นท์ 1,132.2 ลบ.ม. เป็นกรีน บลู และเกรย์จำนวน 925  18.7 และ 187.5 ลบ.ม. ตามลำดับ ซึ่งข้อมูลที่ได้จะช่วยสนับสนุนข้อมูลการติดฉลากวอเตอร์ฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ในอนาคต การปรับปรุงการใช้น้ำในขั้นตอนการแปรรูป และทำให้เกิดการผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมต่อไป

เอกสารอ้างอิง

ขนิษฐา มีวาสนา. 2556. วอเตอร์และคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของกระบวนการผลิตแป้งมันสำปะหลัง

ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่างของประเทศไทย. รายงานการวิจัยโครงการรับทุนอุดหนุนการวิจัยจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี ปีงบประมาณ พ.ศ. 2555. 43 หน้า.

ชัยวัช โซวเจริญสุข .2563.แนวโน้มธุรกิจ/อุตสาหกรรม 2563-2565 : มันสำปะหลัง. แหล่งข้อมูล : https://www.krungsri.com/th/research/industry/industry-outlook/agriculture/cassava/IO/io-cassava-20. สืบค้น : 12 ธันวาคม 2564.

ชินาธิปกรณ์ พงศ์ภิญโญภาพ และ ธำรงรัตน์ มุ่งเจริญ. 2554. วอเตอร์ฟุตพริ้นท์ของกระบวนการผลิตเอทานอลจากมันสำปะหลังในประเทศไทย. วิศวกรรมสาร มก. 75 (24) 41-52.

ธารทิพย์ เศรษฐชาญวิทย์. 2559. การประยุกต์หลักการประเมินวัฏจักรชีวิตเพื่อประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์และวอเตอร์ฟุตพริ้นท์ของอุตสาหกรรมแป้งมันสำปะหลัง. ว.พัฒนบริหารศาสตร์ 56 (3): 221-252.

ประกาศกระทรวงพาณิชย์ เรื่อง กำหนดให้แป้งมันสำปะหลังเป็นสินค้ามาตรฐานสินค้าแป้งมันสำปะหลัง พ.ศ. 2562. 6 มีนาคม 2562 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 136 ตอนพิเศษ 56 ง หน้า 2.

ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่อง กำหนดมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากโรงงาน พ.ศ. 2560. 7 มิถุนายน 2560. เล่ม 134 ตอนพิเศษ 153 ง ราชกิจจานุเบกษา หน้า 11.

รุ่งทิวา เวทยะเวทิน และชีวินทร์ ลิ้มศิริ. 2562. ร่องรอยการใช้น้ำของมันสำปะหลังจังหวัดนครราชสีมา. ว.วิชาการ สมาคมสถาบันอุดมศึกษาเอกชนแห่งประเทศไทย ฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. 8(2): 104-117.

สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ. 2561. มาตรฐานสินค้าเกษตร มกษ. 8803-2561 กากมันสำปะหลัง. สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. 5 หน้า.

Gerbens-Leenes, P.W., A.Y. Hoekstra and T.H. Van der Meer. 2009. The water footprint of energy from biomass: A quantitative assessment and consequences of an increasing share of bio-energy in energy supply. Ecological Economics. 28: 1052-1060.

Hoekstra, A.Y., A.K. Chapagain, M.M. Aldaya and M. M. Mekonnen. 2011. The Water Footprint Assessment Manual. Earthscan,UK. 203 pages.

Kaewjampa, N., N. Chaisri and C. Boonthaiwai. 2016. Comparison of water footprint of cassava and sugarcane in Northeast, Thailand. International Journal of Environmental and Rural Development. 7-2: 18-23.

Kongboon, R. and S. Sampattagul. 2012. The water footprint of sugarcane and cassava in northern Thailand. Procedia - Social and Behavioral Sciences. 40: 451–460.

Mekonnen, M. M. and A. Y. Hoekstra. 2011. The green, blue and grey water footprint of crops and derived crop products. Hydrol. Earth Syst. Sci. 15: 1577–1600.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2022-10-01

รูปแบบการอ้างอิง

สมคิด โ., มลิพันธ์ อ. ., & เลิศการค้าสุข เ. . (2022). การวิเคราะห์วอเตอร์ฟุตพริ้นท์ของการผลิตแป้งมันสำปะหลังของโรงงาน ในพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิชาการเกษตร, 40(2). https://doi.org/10.14456/thaidoa-agres.2022.18

ฉบับ

ประเภทบทความ

งานวิจัย