ลักษณะเรืองแสงสีเขียวที่แสดงออกในไม้น้ำสวยงามสองชนิดโดยการส่งถ่ายยีน gfp ด้วยอะโกรแบคทีเรียมเข้าสู่เนื้อเยื่อเป้าหมาย

ผู้แต่ง

  • พนม กระจ่างพจน์ สอดศุข ข้าราชการบำนาญ กรมประมง ถ. พหลโยธิน จตุจักร กรุงเทพฯ 10900
  • พลชาติ ผิวเณร กองวิจัยและพัฒนาพันธุกรรมสัตวน้ำ กรมประมง จ.ปทุมธานี 12120
  • สุจิตรา เพชรคง กองวิจัยและพัฒนาพันธุกรรมสัตวน้ำ กรมประมง จ.ปทุมธานี 12120
  • สุรีย์พร เย็นสุวรรณ กองวิจัยและพัฒนาพันธุกรรมสัตวน้ำ กรมประมง จ.ปทุมธานี 12120
  • จริญญา สุวรรณนาคะ กองวิจัยและพัฒนาพันธุกรรมสัตวน้ำ กรมประมง จ.ปทุมธานี 12120

DOI:

https://doi.org/10.14456/thaidoa-agres.2025.6

คำสำคัญ:

ลักษณะเรืองแสงสีเขียว, การแสดงออกของยีน gfp, เนื้อเยี่อเป้าหมายถ่ายยีน, ไม้น้ำสวยงาม

บทคัดย่อ

การพัฒนาพันธุ์ไม้ให้มีลักษณะแปลกใหม่ทำได้โดยใช้การส่งถ่ายยีนที่มีลักษณะต้องการเข้าสู่เซลล์จีโนมพืช จึงได้ศึกษาลักษณะเรืองแสงสีเขียวที่แสดงออกโดยยีน gfp ในไม้น้ำ 2 ชนิด ได้แก่
อนูเบียสนานา (Anubias nana) และดาวกระจาย (Hygrophila difformis) โดยใช้อะโกรแบคทีเรียม (Agrobacterium tumefaciens) เป็นตัวกลางส่งถ่ายยีน gfp และยีนอื่น ๆ ที่จำเป็นต่อการแสดงออกของยีน gfp เข้าสู่เนื้อเยื่อโซมาติกแคลลัสในอนูเบียสนานา ขณะที่ดาวกระจายใช้ทั้งเนื้อเยื่อโซมาติกแคลลัสและเนื้อเยื่อต้นอ่อน ผลการศึกษา พบว่า ประสิทธิภาพการถ่ายฝากยีนอยู่ที่ 280 เซลล์ของอะโกรแบคทีเรียมที่มี
พลาสมิด (pCAMBIA1304) รับฝากไว้ในเซลล์ต่อ
ปริมาณพลาสมิดที่ใช้ 1 ไมโครกรัม ยีน gfp พร้อมด้วยยีนอื่น ๆ ที่จำเป็นทั้งหมดได้รับการส่งถ่ายสู่เนื้อเยื่อเป้าหมายสำเร็จ เนื่องจากการเกิดจุดสีน้ำเงินในเนื้อเยื่อจากปฏิกิริยาการติดสีน้ำเงินเนื่องจากยีน GUS การเกิดแถบดีเอ็นเอเป้าหมายของยีน gfp ขนาด 327 bp จากเทคนิคพีซีอาร์ และเกิดการแสดงออกของยีน gfp ด้วยการเรืองแสงสีเขียวจากโปรตีน GFP แต่ในไม้น้ำอนูเบียสนานาและดาวกระจายรุ่นลูก (T1) อายุ 6 เดือนที่ผลิตโดยการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อจากไม้น้ำรุ่นแรกที่ได้รับการถ่ายฝากยีน (T0) โดยใช้แคลลัสเป็นเนื้อเยื่อเป้าหมายไม่ปรากฏแถบดีเอ็นเอของยีน gfp ซึ่งอาจเป็นพราะการเกิดไคเมรา (chimera) แต่พบแถบดีเอ็นเอของยีน gfp ในรุ่นลูกของดาวกระจายที่ใช้ต้นอ่อนเป็นเนื้อเยื่อเป้าหมาย ดังนั้นการใช้แคลลัสจึงไม่เหมาะสมในการเป็นเนื้อเยื่อเป้าหมายในการถ่ายยีน gfp ในไม้น้ำดังกล่าวทั้งสองชนิด ในขณะที่การใช้เนื้อเยื่อต้นอ่อนเป็นเนื้อเยื่อเป้าหมายมีความเหมาะสมในไม้น้ำดาวกระจาย

เอกสารอ้างอิง

นุชจรี ทัดเศษ. 2552. การถ่ายยีนโปรตีนเรืองแสงสีเขียวเข้าสู่พรรณไม้น้ำสกุล Cryptocoryne โดยใช้ Agrobacterium tumefaciens. วิทยานิพนธ์ปริญญาโท สาขาเทคโนโลยีชีวภาพเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. 134 หน้า.

พลชาติ ผิวเณร พนม กระจ่างพจน์ สอดศุข สุจิตรา เพชรคง สุรีย์พร เย็นสุวรรณ และจริญญา สุวรรณนาคะ. 2562. การถ่ายฝากยีนเรืองแสง gfp ในไม้น้ำอนูเบียสโดยใช้อะโกรแบคทีเรียม. หน้า 117-128. ใน: รายงานการประชุมวิชาการประมง ประจำปี 2562. เอกสารฉบับที่ 5/2562. กลุ่มบริหารงานวิจัย กองแผนงาน กรมประมง. 590 หน้า.

ยี่โถ ทัพภะทัต. 2564. การสร้างเทคโนโลยีฐานในการปรับปรุงพันธุ์ไม้ดอกไม้ประดับ. แหล่งข้อมูล: https://www.nstda.or.th/nac/2021/2021/03/05/agro05-gene-editing/index.html. สืบค้น: 1 สิงหาคม 2567.

วิทยา หวังเจริญพร กำชัย ลาวัณยวุฒิ กาญจนรี พงษ์ฉวี และชัชวาลย์ จตุพร. 2540. การจัดตู้และเพาะเลี้ยงพรรณไม้น้ำ. สถาบันพัฒนาปลาสวยงามและพรรณไม้น้ำ กรมประมง. 44 หน้า.

ศิริวรรณ บุรีคำ. 2550. การเตรียมเนื้อเยื่อพืชสำหรับการถ่ายยีน. ใน: เอกสารประกอบการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่อง การถ่ายยีนเข้าสู่พืช. สถาบันวิจัยและพัฒนาแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

สุจิตรา เพชรคง นพพร สิทธิเกษมกิจ สุรางค์ สุมโนจิตราภรณ์ และชมพูนุช มรรคทรัพย์. 2551. การชักนำให้เกิดการกลายพันธุ์ในไม้น้ำอนูเบียสใบกว้างโดยการฉายรังสีแกมม่า. เอกสารวิชาการฉบับที่ 1/2551. สถาบันวิจัยและพัฒนาพันธุกรรมสัตว์น้ำ กรมประมง. 19 หน้า.

สุจิตรา เพชรคง พลชาติ ผิวเณร พนม กระจ่างพจน์ สอดศุข สุรีย์พร เย็นสุวรรณ และจริญญา สุวรรณนาคะ. 2563. การถ่ายฝากยีนเรืองแสง gfp ในไม้น้ำดาวกระจายโดยใช้อะโกรแบคทีเรียม. เอกสารวิชาการฉบับที่ 3/2563. กองวิจัยและพัฒนาพันธุกรรมสัตว์น้ำ กรมประมง. 22 หน้า.

สุรางค์ สุมโนจิตราภรณ์ และสุจิตรา เพชรคง. 2551. การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อและการปรับปรุงพันธุ์พรรณไม้น้ำ. เอกสารการฝึกอบรมหลักสูตร การเพาะพันธุ์และปรับปรุงพรรณไม้น้ำสวยงาม. สำนักพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีการประมง กรมประมง. 38 หน้า.

สุรีย์พร เย็นสุวรรณ พนม กระจ่างพจน์ สอดศุข พลชาติ ผิวเณร สุจิตรา เพชรคง และจริญญา สุวรรณนาคะ. 2563. พัฒนาวิธีการเลี้ยงโซมาติกแคลลัสของไม้น้ำสวยงามเพื่อการถ่ายฝากยีน. เอกสารวิชาการฉบับที่ 2/2563. กองวิจัยและพัฒนาพันธุกรรมสัตว์น้ำ กรมประมง. 19 หน้า.

อรุณี รอดลอย. 2563. การบริหารจัดการ การผลิต และการตลาดพรรณไม้น้ำสวยงามในประเทศไทยเพื่อการส่งออก และการใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน. แหล่งข้อมูล: https://www4.fisheries.go.th/local/file_document/20200611094900_1_ file.pdf. สืบค้น: 1 สิงหาคม 2567.

Chalfie, M., Y. Tu, G. Euskirchen, W.W. Ward and D.C. Prasher. 1994. Green fluorescent protein as a marker for gene expression. Science. 263(5148): 802-805.

Dong, J.Z. and A. McHughen. 1993. Transgenic flax plants from Agrobacterium mediated transformation: Incidence of chimeric regenerants and inheritance of transgenic plants. Plant Science. 91(2): 139-148.

Doyle, J.J. and J.L. Doyle. 1987. A rapid DNA isolation procedure from small quantities of fresh leaf tissues. Phytochemical Bulletin. 19: 11-15.

EDVOTEK. 2024. How to calculate transformation efficiency. The Biotechnology Education Company. Available at: https://www.edvotek.com/how-to-calculate-transformation-efficiency. Accessed: October 9, 2024.

Flachowsky, H., M. Riedel, S. Reim and M.V. Hanke. 2008. Evaluation of the uniformity and stability of T-DNA integration and gene expression in transgenic apple plants. Electronic Journal of Biotechnology. 11(1): 26-40.

Li, D.D., W. Shi and X.X. Deng. 2003. Factors influence Agrobacterium-mediated embryogenic callus transformation of Valencia sweet orange (Citrus sinensis) containing the pTA 29-barnase gene. Tree Physiology. 23(17): 1209-1215.

Mitiouchkina, T., A.S. Mishin, L.G. Somermeyer, N.M. Markina, T. V. Chepurnyh, E.B. Guglya, and K.S. Sarkatisyan. 2020. Plants with genetically encoded autoluminescence. Nature Biotechnology. 38(8): 944-946.

Murashige, T. and F. Skoog. 1962. A revised medium for rapid growth and bioassays with tobacco tissue cultures. Physiologia. Plantarum. 15(3): 473-479.

Perez-Pineiro, P., J. Gago, M. Landin and P.P. Gallego. 2012. Agrobacterium-mediated transformation of wheat: General overview and new approaches to model and identify the key factors involved. pp. 3-26. In: Transgenic Plants-Advances and Limitations. Y.O. Ciftci (ed.). InTech Open Access Publisher.

Wang, W., C. Wang, B.L. Huang and B. Huang. 2008. Agrobacterium tumefaciens-mediated transformation of Lesquerella fendleri L., a potential new oil crop with rich lesquerolic acid. Plant Cell, Tissue and Organ Culture. 92: 165-171.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-04-29

รูปแบบการอ้างอิง

กระจ่างพจน์ สอดศุข พ., ผิวเณร พ., เพชรคง ส., เย็นสุวรรณ ส., & สุวรรณนาคะ จ. (2025). ลักษณะเรืองแสงสีเขียวที่แสดงออกในไม้น้ำสวยงามสองชนิดโดยการส่งถ่ายยีน gfp ด้วยอะโกรแบคทีเรียมเข้าสู่เนื้อเยื่อเป้าหมาย. วารสารวิชาการเกษตร, 43(1), 66–77. https://doi.org/10.14456/thaidoa-agres.2025.6

ฉบับ

ประเภทบทความ

งานวิจัย