การผลิตกรดแอบไซซิกจาก Botrytis cinerea เพื่อส่งเสริมการเจริญเติบโต ของมะเขือเทศในสภาวะขาดน้ำ

นัยเนตร เจริญสันติ  ทานากะ; ภรณี สว่างศรี; รัติกาล ยุทธศิลป์

doi:10.14456/thaidoa-agres.2026.15

ผู้แต่ง

นัยเนตร เจริญสันติ ทานากะ กองวิจัยพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพ อ.ธัญบุรี จ.ปทุมธานี 12110
ภรณี สว่างศรี กองวิจัยพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพ อ.ธัญบุรี จ.ปทุมธานี 12110
รัติกาล ยุทธศิลป์ สำนักงานวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 3 ถ.มิตรภาพ ต.ศิลา อ.เมือง จ.ขอนแก่น 40000

DOI:

https://doi.org/10.14456/thaidoa-agres.2026.15

คำสำคัญ:

กรดแอบไซซิกจากเชื้อรา, การผลิตกรดแอบไซซิก, การส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืช, ความเครียดจากสภาวะขาดน้ำ

บทคัดย่อ

กรดแอบไซซิกเป็นฮอร์โมนพืชที่กระตุ้นให้พืชตอบสนองและปรับตัวต่อสภาวะเครียดจากสิ่งแวดล้อมและสภาวะที่ไม่เหมาะสม งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อผลิตกรดแอบไซซิกจากเชื้อรา Botrytis cinerea สำหรับประยุกต์ใช้ในการส่งเสริมการเจริญเติบโตของมะเขือเทศภายใต้สภาวะขาดน้ำ โดยรวบรวมเชื้อรา Botrytis spp. 35 ไอโซเลท และคัดเลือกลักษณะทางสัณฐานวิทยา ปฏิกิริยา tannic acid oxidation พบว่า ไอโซเลท BRDO-23 มีศักยภาพในการผลิตกรดแอบไซซิกสูงสุด และการจำแนก BRDO-23 ด้วยการวิเคราะห์ลำดับนิวคลีโอไทด์ในบริเวณ ITS เป็นเชื้อราชนิด B. cinerea ส่วนการเลี้ยง BRDO-23 ในอาหารสูตรน้ำมะเขือเทศรวม 25% ภายใต้สภาวะแสงสีฟ้ากระตุ้นการผลิตกรดแอบไซซิกได้ดีที่สุด การผลิตในระดับถังหมักขนาด 3 ลิตร สามารถผลิตกรดแอบไซซิกได้ 76.2±11.7 มก./ลิตร การสกัดด้วยวิธีการ salting out ได้กรดแอบไซซิก 74.6% พัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ในรูปผงแห้ง เมื่อทดสอบประสิทธิภาพ พบว่า กรดแอบไซซิกเข้มข้น 2 ไมโครโมลาร์ สามารถส่งเสริมการเจริญเติบโตของต้นอ่อนมะเขือเทศภายใต้สภาวะขาดน้ำในระดับห้องปฏิบัติการได้ ส่วนในระดับโรงเรือน กรดแอบไซซิกเข้มข้น 3 ไมโครโมลาร์ ส่งเสริมการทนสภาวะขาดน้ำของมะเขือเทศในระยะออกดอกติดผลได้ ชี้ให้เห็นว่า กรดแอบไซซิกที่สังเคราะห์โดยเชื้อรา B. cinerea มีศักยภาพในการเพิ่มความทนทานของมะเขือเทศต่อสภาวะแห้งแล้ง

เอกสารอ้างอิง

กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย. 2567. สรุปสถิติสาธารณภัยประจำปี 2566. ศูนย์ข้อมูลสาธารณภัย. แหล่งข้อมูล: https:// datacenter.disaster.go.th/datacenter/cms/8670?id=108628. สืบค้น: 1 เมษายน 2568.

วรวรรณ ศักดิ์วงศ์ ประพันธ์ โอสถาพันธุ์ และศิริเปรม พุทธา. 2533. การเปรียบเทียบประสิทธิภาพของสารเคมีป้องกันกำจัดโรคบางชนิดต่อเชื้อรา Botrytis cinerea. สำนักวิจัยและส่งเสริมวิชาการการเกษตร สถาบันเทคโนโลยีการเกษตรแม่โจ้. 21 หน้า.

Alabbosh, K.F. and R.N. Alenazi. 2025. Exogenous abscisic acid (ABA) enhanced drought tolerance by regulating morpho-physiological attributes, osmotic adjustments, antioxidants, and ABA-related genes in tomato. Journal of Plant Growth Regulation. 45(1): 741-751.

Bano, A., F. Ullah and A. Nosheen. 2012. Role of abscisic acid and drought stress on the activities of antioxidant enzymes in wheat. Plant, Soil and Environment. 58(4): 181–185.

Boddy L. 2016. Pathogens of Autotrophs. pp. 245-292. In: The Fungi. Academic Press.

Cherono, S., C. Ntini, M. Wassie, M.D. Mollah, M.A. Belal, C. Ogutu and Y. Han. 2021. Exogenous application of melatonin improves drought tolerance in coffee by regulating photosynthetic efficiency and oxidative damage. Journal of the American Society for Horticultural Science. 146(1): 24–32.

Cisse, E.H.M., J. Zhang, D.D. Li, L.F. Miao, L.Y. Yin and F. Yang. 2022. Exogenous ABA and IAA modulate physiological and hormonal adaptation strategies in Cleistocalyx operculatus and Syzygium jambos under long-term waterlogging conditions. BMC Plant Biology. 22(1): 523.

Edwards, S.G. and B. Seddon. 2001. Selective media for the specific isolation and enumeration of Botrytis cinerea conidia. Letters in Applied Microbiology. 32(2): 63-66.

Gezahegn, T., B. Tegegne, F. Zewge and B.S. Chandravanshi. 2019. Salting-out assisted liquid–liquid extraction for the determination of ciprofloxacin residues in water samples by high performance liquid chromatography–diode array detector. BMC Chemistry. 13(1): 28.

Haghpanah, M., S. Hashemipetroudi, A. Arzani and F. Araniti. 2024. Drought tolerance in plants: physiological and molecular responses. Plants. 13(21): 2962.

Heller, J., N. Ruhnke, J.J. Espino, M. Massaroli, I.G. Collado and P. Tudzynski. 2012. The mitogen-activated protein kinase BcSak1 of Botrytis cinerea is required for pathogenic development and has broad regulatory functions beyond stress response. Molecular Plant-microbe Interactions. 25(6). 802–816.

Izquierdo-Bueno, I., V.E. González-Rodríguez, A. Simon, B. Dalmais, J.-M. Pradier, P. Le Pêcheur, A. Mercier, A.-S. Walker, C. Garrido, I.G. Collado and M. Viaud. 2018. Biosynthesis of abscisic acid in fungi: identification of a sesquiterpene cyclase as the key enzyme in Botrytis cinerea. Environmental Microbiology. 20(7): 2469-2482.

Jarvis, W.R. 1962. The infection of strawberry and raspberry fruits by Botrytis cinerea Fr. Annals of Applied Biology. 50(3): 569-575.

Kasote, D.M., R. Ghosh, J.Y. Chung, J. Kim, I. Bae and H. Bae. 2016. Multiple reaction monitoring mode based liquid chromatography-mass spectrometry method for simultaneous quantification of brassinolide and other plant hormones involved in abiotic stresses. International Journal of Analytical Chemistry. 2016(1): 7214087.

Khan, R.T., S.D.A. Gerdezi, S.R. Abbas and A. Batool. 2016. Effect of drought on the growth of tomatoes genotypes. International Journal of Biosciences. 9(1): 421-429.

Ma, Y.Q., D.Z. Li, L. Zhang, Q. Li, J.W. Yao, Z. Ma, X. Huang and Z.Q. Xu. 2017. Ectopic expression of IiFUL isolated from Isatis indigotica could change the reproductive growth of Arabidopsis thaliana. Plant Physiology and Biochemistry. 121: 140–152.

Marumo, S., M. Katayama, E. Komori, Y. Ozaki, M. Natsume and S. Kondo. 1982. Microbial production of abscisic acid by Botrytis cinerea. Agricultural and Biological Chemistry. 46(7): 1967–1968.

Raja, H.A., A.N. Miller, C.J. Pearce and N.H. Oberlies. 2017. Fungal identification using molecular tools: a primer for the natural products research community. Journal of Natural Products. 80(3): 756-770.

Shi, T.Q., H. Peng, S.Y. Zeng, R.Y. Ji, K. Shi, H. Huang and X.J. Ji. 2017. Microbial production of plant hormones: opportunities and challenges. Bioengineered. 8(2): 124–128.

Wilkinson, S., G.R. Kudoyarova, D.S. Veselov, T.N. Arkhipova and W.J. Davies. 2012. Plant hormone interactions: innovative targets for crop breeding and management. Journal of Experimental Botany. 63(9): 3499–3509.