การพัฒนาชีวภัณฑ์แบคทีเรีย Bacillus subtilis สายพันธุ์ BS-DOA 24 ในการควบคุมโรรเหี่ยวของของที่เกิดจากเชื้อ Ralstonia solanacearum

บทคัดย่อ

แบคทีเรีย Bacillus subtilis จํานวน 135 ไอโซเลท แยกจากตัวอย่างดิน รากพืช และปุ๋ยคอกที่เก็บมาจาก 9 จังหวัด นําไปทดสอบการยับยั้งการเจริญของแบคทีเรีย Ralstonia solanacearum สาเหตุโรคเหี่ยวของขิง ในห้องปฏิบัติการ สามารถคัดเลือกได้แบคทีเรียปฏิปักษ์ จํานวน 8 ไอโซเลท (BS-DOA 24, BS-DOA 69, BS-DOA 97, BS-DOA 108, BS-DOA 114, BS-DOA 123 BS-DOA 125 และ BS-DOA 132) จากนั้นนําแบคทีเรียปฏิปักษ์ทั้งหมด ไปทดสอบความสามารถในการควบคุมโรคเหี่ยวของขิงในสภาพเรือนทดลอง พบว่าแบคทีเรีย B. subtilis BS-DOA 24 และ BS-DOA 123 สามารถควบคุมโรคเหี่ยวของขิงได้ 60% และนําแบคทีเรีย B. subtilis BS-DOA 24 และ BS-DOA 123 ไปทดสอบต่อในสภาพแปลงทดลอง พบว่า B. subtilis BS-DOA 24 สามารถควบคุมโรคได้ 68% จากนั้นนําแบคทีเรีย B. subtilis BS-DOA 24 ไปพัฒนาเป็นชีวภัณฑ์สูตรผงสําเร็จ โดยใช้ ผง talcum เป็นสารพาในอัตรา 1:4 (V:W) ได้ปริมาณแบคทีเรียปฏิปักษ์ 1.1x10 10 CFU/g ชีวภัณฑ์นี้ สามารถเก็บรักษาได้เป็นเวลา 12 เดือนที่อุณหภูมิห้อง และ 15 เดือน ที่อุณหภูมิ 4 °ซ ยังคงมีประสิทธิภาพในการควบคุมโรคในเรือนทดลองได้ 60% และมีประสิทธิภาพในการควบคุมโรคในสภาพแปลงทดลองที่มีการระบาด ของโรคเหี่ยวของขิงได้ 62-65% จากนั้นนําชีวภัณฑ์แบคทีเรียปฏิปักษ์ BS-DOA 24 ไปทดสอบประสิทธิภาพในการควบคุมโรคเหี่ยวของขิงในสภาพแปลงเกษตรกร ที่จังหวัดเพชรบูรณ์พบว่ามีประสิทธิภาพ ในการควบคุมโรคในแปลง เกษตรกร 62% และได้ผลผลิต 2,260 กก./ไร่ ลจากการวิจัยนี้สามารถนําชีวภัณฑ์แบคทีเรีย B. subtilis สายพันธุ์ BS-DOA 24 ที่ได้ไปพัฒนาเป็นต้นแบบเพื่อขยายผลสู่การผลิตเชิงพาณิชย์