การระบาดของเพลี้ยแป้งสีชมพู (Phenacoccus manihoti MAT-FERR.) ในจังหวัดกำแพงเพชร

บทคัดย่อ

เพลี้ยแป้งมันสำปะหลังสีชมพูเป็นแมลงศัตรูต่างถิ่น เข้ามาระบาดทำความเสียหายแก่มันสำปะหลังอย่างขว้างขวาง การเคลื่อนย้ายพืชจากแหล่งหนึ่งไปอีกแหล่งหนึ่งอย่างไม่ระมัดระวังเป็นการช่วยให้การระบาดแพร่กระจายมากขึ้น อาจมีปัจจัยทางสภาพภูมิอากาศสนับสนุน รวมทั้งการมีแมลงศัตรูธรรมชาติที่มีประสิทธิภาพมาควบคุม การจัดการแมลงศัตรูพืชอย่างยั่งยืน จำเป็นต้องมีความเข้าใจธรรมชาติของการแพร่ระบาดของศัตรูพืชนั้นและปัจจัยที่มีผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงประชากร จึงทำการศึกษาและติดตามการเปลี่ยนแปลงประชากรเพลี้ยแป้งมันสำปะหลังสีชมพู กับปัจจัยต่าง ๆ รวมทั้งสภาพภูมิอากาศโดยรวบรวมข้อมูลจากการสอบถาม สำรวจและติดตามการระบาดในแปลงมันสำปะหลังของเกษตรกร อ.คลองขลุงและเมือง จ.กำแพงเพชร ทุก 4 สัปดาห์ ระหว่างเดือนตุลาคม 2552 – ตุลาคม 2555 จำแนกแปลงตามลักษณะการปลูกมันสำปะหลังของเกษตรกร วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงประชากรเพลี้ยแป้งมันสำปะหลังสีชมพู เพลี้ยแป้งชนิดอื่น ๆ และแมลงศัตรูธรรมชาติ และเงื่อนไขที่มี/ไม่มีการควบคุมโดย Anagyrus lopezi กับสภาพภูมิอากาศ พบว่าการระบาดของเพลี้ยแป้งมันสำปะหลังสีชมพูไม่ได้ขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ แต่สภาพภูมิอากาศเป็นปัจจัยสนับสนุนให้เกิดการระบาด ในสภาพที่ไม่มีแตนเบียนควบคุมฝนที่ไม่ตกติดต่อกันนานๆ ทำให้เพลี้ยแป้งที่เข้าทำลายปริมารน้อย ๆ เพิ่มปริมาณมากขึ้น 10 เท่า ใน 28 วัน ฝนที่ตกหนักไม่ทำให้เพลี้ยแป้งมันสำปะหลังสีชมพูถูกชะจากยอดได้ทั้งหมด แต่ลดจำนวนลงได้ แต่ฝนที่ตกบ่อย ๆ ใน 7 วัน ฝนตกไม่น้อยกว่า 4 วัน ติดต่อกัน 2 สัปดาห์ หรือสัปดาห์เว้นสัปดาห์ 3 สัปดาห์ใน 4 สัปดาห์ติดต่อกัน สามารถลดจำนวนเพลี้ยแป้งมันสำปะหลังสีชมพูลงได้เกือบทั้งหมด การตกของฝนทำให้ประชากรของเพลี้ยแป้งมันสำปะหลังสีชมพู ลดลงได้มากกว่าเพลี้ยแป้งชนิดอื่น ในสภาพที่มีแตนเบียนควบคุม จำนวนเพลี้ยแป้งมันสำปะหลังสีชมพูต่อต้านลดลงมาก แสดงชัดเจนว่ามีประสิทธิภาพในการควบคุมเพลี้ยแป้งมันสำปะหลังสีชมพูแต่ไม่ได้ทำให้หมดไป แต่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของเพลี้ยแป้งชนิดอื่น ๆ ด้วย