การศึกษาทางสัณฐานและเซลล์วิทยาของมะนาว (Citrus aurantifolia Swingle) พอลิพลอยด์ที่ถูกชักนำด้วยสารโคลซิซิน

บทคัดย่อ

การปรับปรุงพันธุ์มะนาว (Citrus aurantifolia) โดยการชักนำให้เกิดสภาพพอลิพลอยด์ด้วยสารโคลซิซิน ดำเนินการโดยนำเมล็ดแช่ในสารละลายโคลซิซินความเข้มข้น 0.4% เป็นเวลา 6 ชม. จากนั้นจึงศึกษาลักษณะทางสัณฐานต่าง ๆ ที่เป็นตัวชี้วัดสภาพพอลิพลอยดีปริมาณดีเอ็นเอและจำนวนไครโมโซมของต้นมะนาวที่คาดว่าเป็นต้นพอลิพลอยดี พบว่า 16% ของต้นมะนาวที่ได้รับสารมีปริมาณดีเอ็นเอเป็น 2 เท่าของต้นควบคุมที่เป็นดิพลอยด์เมื่อตรวจสอบปริมาณดีเอ็นเอด้วยวิธี flow cytometry แสดงว่าต้นมะนาวที่ได้เป็นต้นเททระพลอยด์ สอดคล้องกับผลการศึกษาจำนวนโครโมโซมในเซลล์ปลายรากด้วยวิธี squash technique  และ chromosome conuting ซึ่งพบว่าต้นเททระพลอยด์และต้นดิพลอยด์มีจำนวนโครโมโซมเท่ากับ 2n=4x=36 และ 2n=2x=18 ตามลำดับ ทั้งนี้ต้นมะนาวเททระพลอยด์ที่ได้มีใบหนาและมีขนาดของใบ ตลอดจนขนาดของเซลล์คุมใหญ่กว่าต้นดิพลอยด์ ส่วนความหนาแน่นของปากใบและต่อมน้ำมันมีค่าลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ การมีจำนวนโครโมโซมเพิ่มขึ้น เท่าตัวในต้นเททระพลอยด์มีผลให้ขนาดผลและขนาดของเมล็ดใหญ่ขึ้น จำนวนเมล็ดและความหนาของเปลือกผลเพิ่มขึ้น นอกจากนี้ยังพบว่าต้นมะนาวพอลิพลอยด์มีความเข้มข้นของปริมาณกรดในน้ำมะนาวมากกว่าต้นดิพลอยด์ด้วย