การศึกษาเปรียบเทียบฤทธิ์ต้านการอักเสบและฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ของสารสกัดจากกระท่อมสายพันธุ์ก้านแดงและก้านขาว
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
กระท่อม (Mitragyna speciosa (Korth.) Havil.) ในประเทศไทยมี 2 สายพันธุ์ ที่มีการใช้บ่อยคือ พันธ์ุก้านแดงและพันธ์ุก้านขาว หมอพื้นบ้านนิยมใช้กระท่อมก้านแดงเป็นยามากกว่าก้านขาว เพื่อให้มีแรงทำงานได้นานขึ้น ทนแดด แก้ท้องร่วง ลงแดง และแก้ปวดเมื่อย ซึ่งมี 3 วิธีหลักในการบริโภคแบบดั้งเดิม ได้แก่ การแช่ในแอลกอฮอล์ การต้มใบ และการเคี้ยวใบสด ดังนั้น งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระชนิด DPPH (DPPH assay) และฤทธิ์ต้านการอักเสบจากการยับยั้งการสร้างไนตริกออกไซด์ ของสารสกัดใบกระท่อมพันธุ์ก้านแดงและก้านขาว ที่ได้จากการแช่หมักในเอทานอล (ร้อยละ 50 และ 95) การต้ม และการคั้นน้ำ ผลการศึกษาพบว่าสารสกัดจากการแช่หมักในเอทานอล ร้อยละ 50 และ 95 ของกระท่อมพันธุ์ก้านแดงและก้านขาวมีค่า EC50 อยู่ในช่วงใกล้เคียงกัน (5.24–6.78 µg/mL) และค่า EC50 ของกลุ่มดังกล่าวยังต่ำกว่าวิธีการสกัดแบบต้มและการคั้น นอกจากนี้ยังพบว่าสารสกัดจากกระท่อมพันธุ์ก้านแดงที่ได้จากการแช่หมักในเอทานอลร้อยละ 50 แสดงร้อยละการยับยั้งการสร้างไนตริกออกไซด์ได้สูงที่สุด เมื่อเทียบกับวิธีการสกัดอื่น แม้ว่าค่า IC50 ของทุกตัวอย่างจะมากกว่า 100 µg/mL โดยสรุปสารสกัดจากกระท่อมพันธุ์ก้านแดงที่ได้จากการแช่หมักในเอทานอลร้อยละ 50 แสดงศักยภาพในการต้านอนุมูลอิสระและต้านการอักเสบสูงที่สุด เมื่อพิจารณาจากการยับยั้งอนุมูลอิสระชนิด DPPH และจากการสร้างไนตริกออกไซด์ ตามลำดับ ผลการศึกษานี้จึงชี้ให้เห็นถึงศักยภาพของวิธีการสกัดและสายพันธุ์กระท่อมที่เหมาะสมสำหรับการพัฒนาเป็นสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ และสนับสนุนการเลือกใช้กระท่อมพันธุ์ก้านแดงในรูปแบบการเตรียมสารสกัดที่สอดคล้องกับการใช้ในภูมิปัญญาพื้นบ้าน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ใน Journal of SciTech-ASEAN ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ใน Journal of SciTech-ASEAN ถือเป็นลิขสิทธิ์ของ Journal of SciTech-ASEAN หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจาก Journal of SciTech-ASEAN ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
Arulselvan, P., Fard, M. T., Tan, W. S., Gothai, S., Fakurazi, S., Norhaizan, M. E., & Kumar, S. S. (2016). Role of antioxidants and natural products in inflammation. Oxidative medicine and cellular longevity, 2016(1), 5276130. https://doi.org/10.1155/2016/5276130
Boffa, L., Ghè, C., Barge, A., Muccioli, G., & Cravotto, G. (2018). Alkaloid profiles and activity in different Mitragyna speciosa strains. Natural Product Communications, 13(9), 1934578X1801300904. https://doi.org/10.1177/1934578X1801300904
Brand-Williams, W., Cuvelier, M. E., & Berset, C. (1995). Use of a free radical method to evaluate antioxidant activity. LWT – Food Science and Technology, 28(1), 25–30. https://doi.org/10.1016/S0023-6438(95)80008-5
Dewatisari, W. F., & Nuryandani, E. (2025). A review on alkaloid diversity in Mitragyna speciosa (kratom): Influence of strain and geographic origin. Proceeding International Seminar of Science and Technology, 4, 49–62. https://doi.org/10.33830/isst.v4i1.5230
Dunkhunthod, B., Thumanu, K., Teethaisong, Y., Sittisart, P., & Sittisart, P. (2025). Cytoprotective activity of Pogonatherum paniceum (Lam.) Hack. ethanolic extract evaluated by synchrotron radiation-based Fourier transform infrared microspectroscopy. Journal of Integrative Medicine, 23(2), 182–194. https://doi.org/10.1016/j.joim.2025.02.001
Hemby, S. E., McIntosh, S., Leon, F., Cutler, S. J., & McCurdy, C. R. (2019). Abuse liability and therapeutic potential of the Mitragyna speciosa (kratom) alkaloids mitragynine and 7-hydroxymitragynine. Addictive Biology, 24(5), 874–885. https://doi.org/10.1111/adb.12639
Standard, I. (2009). Biological evaluation of medical devices—Part 5: Tests for in vitro cytotoxicity. Geneve, Switzerland: International Organization for Standardization, 10, 9781570203558.
Joo, T., Sowndhararajan, K., Hong, S., Lee, J., Park, S.-Y., Kim, S., & Jhoo, J.-W. (2014). Inhibition of nitric oxide production in LPS-stimulated RAW 264.7 cells by stem bark of Ulmus pumila L. Saudi Journal of Biological Sciences, 21(5), 427–435. https://doi.org/10.1016/j.sjbs.2014.04.003
Kang, M. H., Han, Y. M., Lee, Y. J., Ji, Y.-J., Seong, H.-A., & Kim, H. D. (2023). Seasonal variations in bioactive compounds and antioxidant activity in the leaves of Sasa quelpaertensis. Horticultural Science and Technology, 41(4), 403–413. https://doi.org/10.7235/HORT.20230037
Klintong, S., Teethaisong, Y., Sittisart, P., Jantarit, N., & Dunkhunthod, B. (2024). Photoprotective effect of Pogonatherum paniceum extract against ultraviolet-B-induced skin aging in HaCaT keratinocytes. Revista Brasileira de Farmacognosia, 34(6), 1363–1376. https://doi.org/10.1007/s43450-024-00586-9
Kratom Plant Act, B.E. 2565 (2022). (2022, August 26). Royal Thai Government Gazette, 139(52G), 1–14.
Kruegel, A. C., & Grundmann, O. (2018). The medicinal chemistry and neuropharmacology of kratom: A preliminary discussion of a promising medicinal plant and analysis of its potential for abuse. Neuropharmacology, 134, 108–120. https://doi.org/10.1016/j.neuropharm.2017.08.026
Kumarnsit, E., Keawpradub, N., & Nuankaew, W. (2006). Acute and long-term effects of alkaloid extract of Mitragyna speciosa on food and water intake and body weight in rats. Fitoterapia, 77(5), 339–345. https://doi.org/10.1016/j.fitote.2006.04.006
Kumarnsit, E., Vongvatcharanon, U., Keawpradub, N., & Intasaro, P. (2007). Fos-like immunoreactivity in rat dorsal raphe nuclei induced by alkaloid extract of Mitragyna speciosa. Neuroscience Letters, 416(2), 128–132. https://doi.org/10.1016/j.neulet.2007.01.061
Makchuchit, S., Rattarom, R., & Itharat, A. (2017). The anti-allergic and anti-inflammatory effects of Benjakul extract (a Thai traditional medicine), its constituent plants and some pure constituents using in vitro experiments. Biomedicine & Pharmacotherapy, 89, 1018–1026. https://doi.org/10.1016/j.biopha.2017.02.066
Martemucci, G., Costagliola, C., Mariano, M., D’Andrea, L., Napolitano, P., & D’Alessandro, A. G. (2022). Free radical properties, source and targets, antioxidant consumption and health. Oxygen, 2(2), 48–78. https://doi.org/10.3390/oxygen2020006
Matsumoto, K., Horie, S., Ishikawa, H., Takayama, H., Aimi, N., Ponglux, D., & Watanabe, K. (2004). Antinociceptive effect of 7-hydroxymitragynine in mice: Discovery of an orally active opioid analgesic from the Thai medicinal herb Mitragyna speciosa. Life Sciences, 74, 2143–2155. https://doi.org/10.1016/j.lfs.2003.09.054
Matsumoto, K., Mizowaki, M., Suchitra, T., Takayama, H., Sakai, S., Aimi, N., & Watanabe, K. (1996). Antinociceptive action of mitragynine in mice: Evidence for the involvement of supraspinal opioid receptors. Life Sciences, 59(14), 1149–1155. https://doi.org/10.1016/0024-3205(96)00411-8
Parthasarathy, S., Azizi, J. B., Ramanathan, S., Ismail, S., Sasidharan, S., Mohd. Said, M. I., & Mansor, S. M. (2009). Evaluation of antioxidant and antibacterial activities of aqueous, methanolic and alkaloid extracts from Mitragyna speciosa (Rubiaceae family) leaves. Molecules, 14, 3964–3974. https://doi.org/10.3390/molecules14103964
Parthasarathy, S., Ramanathan, S., Murugaiyah, V., Hamdan, M. R., Mohd Said, M. I., Lai, C. S., & Mansor, S. M. (2013). A simple HPLC-DAD method for the detection and quantification of psychotropic mitragynine in Mitragyna speciosa (Ketum) and its products for application in forensic investigation. Forensic Science International, 226(1–3), 183–187. https://doi.org/10.1016/j.forsciint.2013.01.014
Pratama, R. R., Sari, R. A., Sholikhah, I., Mansor, H., Chang, H.-I., Sukardiman, & Widyowati, R. (2024). Inhibition of nitric oxide production in RAW 264.7 cells and cytokines IL-1β in osteoarthritis rat models of 70% ethanol extract of Arcangelisia flava (L.) Merr. stems. Heliyon, 10(15), e35730. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e35730
Rahmawati, S. I., Indriani, D. W., Ningsih, F. N., Hardhiyuna, M., Firdayani, F., Ahmadi, P., Rosyidah, A., Septiana, E., Dharmayanti, N. L. P. I., Bayu, A., & Putra, M. Y. (2024). Dual anti-inflammatory activities of COX-2/5-LOX driven by kratom alkaloid extracts in lipopolysaccharide-induced RAW 264.7 cells. Scientific Reports, 14, 28993. https://doi.org/10.1038/s41598-024-79229-x
Shaik Mossadeq, W. M., Sulaiman, M. R., Tengku Mohamad, T. A., Chiong, H. S., Zakaria, Z. A., Jabit, M. L., Baharuldin, M. T. H., & Israf, D. A. (2009). Anti-inflammatory and antinociceptive effects of Mitragyna speciosa Korth methanolic extract. Medical Principles and Practice, 18(5), 378–384. https://doi.org/10.1159/000226292
Sittisart, P., Dunkhunthod, B., & Chuea-nongthon, C. (2020). Antioxidant and anti-inflammatory activities of ethanolic extract from Hoya kerrii Craib. Chiang Mai Journal of Science, 47(5), 912–925.
Srisakul, A. T. (2022). Kratom and the health care among Thais. Journal of Health Research and Innovation, 5(1), 3–6.
Tangtrongchit, K. (1978). Properties of Thai medicine (Part one) regarding various plants, minerals and animals. Bophitphim.
Tohar, N., Shilpi, J. A., Sivasothy, Y., Ahmad, S., & Awang, K. (2019). Chemical constituents and nitric oxide inhibitory activity of supercritical carbon dioxide extracts from Mitragyna speciosa leaves. Arabian Journal of Chemistry, 12(3), 350–359. https://doi.org/10.1016/j.arabjc.2016.09.005
Utar, Z., Majid, M. I. A., Adenan, M. I., Jamil, M. F. A., & Lan, T. M. (2011). Mitragynine inhibits COX-2 mRNA expression and prostaglandin E2 production induced by lipopolysaccharide in RAW264.7 macrophage cells. Journal of Ethnopharmacology, 136, 75–82. https://doi.org/10.1016/j.jep.2011.04.011
Yamazaki, K., Hashimoto, A., Kokusenya, Y., Miyamoto, T., & Sato, T. (1994). Electrochemical method for estimating the antioxidative effect of methanol extracts of crude drugs. Chemical and Pharmaceutical Bulletin, 42, 1663–1665. https://doi.org/10.1248/cpb.42.1663
Zhang, H., Zhang, X., Xu, T., Li, X., Storey, K. B., Chen, Q., & Niu, Y. (2022). Effects of acute heat exposure on oxidative stress and antioxidant defenses in overwintering frogs, Nanorana parkeri. Journal of Thermal Biology, 110, 103355. https://doi.org/10.1016/j.jtherbio.2022.103355
