การกระจายตัวเชิงพื้นที่ของร่องรอยหนูและสภาพสุขาภิบาล ที่อยู่อาศัยที่มีผลต่อการพบหนูในบ้าน เขตพื้นที่เทศบาลเมืองน่าน ประเทศไทย

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะการกระจายตัวเชิงพื้นที่ของร่องรอยหนูและหาความสัมพันธ์ระหว่างสภาพสุขาภิบาลที่อยู่อาศัยกับการพบหนูในเขตเทศบาลเมืองน่าน จังหวัดน่าน จำนวนทั้งสิ้น 477 ครัวเรือน โดยแบ่งการศึกษาออกเป็น 2 พื้นที่ที่มีปัจจัยเอื้อต่อการดำรงชีวิตหนูแตกต่างกัน การเก็บข้อมูลใช้แบบสำรวจซึ่งแบ่งออกเป็น 5 หัวข้อ ได้แก่ แหล่งอาหาร แหล่งน้ำ ที่หลบซ่อน ทางเข้าออกของหนูและการพบร่องรอยหนู ผลการศึกษาพบร่องรอยหนูจำนวนร้อยละ 74.6 ของครัวเรือนที่สำรวจทั้งหมด ซึ่งปัจจัยที่ส่งผลให้พบหนูได้แก่ ชนิดของที่อยู่อาศัย (ORAdj=4.3; 95%CI: 1.14-17.7) การเก็บอาหารมนุษย์ไม่เหมาะสม (ORAdj=3.0; 95%CI: 1.78-9.65) การเก็บอาหารสัตว์ไม่มิดชิด (ORAdj=15.0; 95%CI: 3.15-71.8) การเก็บของไม่เป็นระเบียบ (ORAdj=1.9; 95%CI: 1.51-20.8) และช่องระบายอากาศที่ไม่มีที่ปิดมิดชิด (ORAdj=2.7; 95%CI: 1.30-5.88) จากนั้นนำระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ (GIS) มาใช้เพื่อดูลักษณะการกระจายตัวเชิงพื้นที่ของหนู เพื่อดำเนินควบคุมการเพาะพันธุ์ประชากรหนูได้อย่างตรงจุด ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าสภาพการสุขาภิบาลที่ไม่ดีมีผลต่อการเกิดหนูในบ้านได้ เนื่องจากเป็นแหล่งที่เอื้อต่อการดำรงชีวิตหนู ดังนั้นประชาชนควรปรับปรุงสภาพสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อมที่อยู่อาศัย อย่างเช่น การกำจัดแหล่งอาหาร น้ำและแหล่งที่อยู่อาศัย รวมถึงทางเข้า-ออกของหนูเพื่อควบคุมประชากรหนูอย่างยั่งยืน