การวิเคราะห์การคงอยู่และการพ้นสภาพของนักศึกษาระดับปริญญาตรี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ปีการศึกษา 2563–2567 Analysis of Student Retention and Dropout among Undergraduate Students in the Faculty of Science, Khon Kaen University, Academic Years 2020–2024

Abstract

บทคัดย่อ
           การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การคงอยู่และการพ้นสภาพของนักศึกษาระดับปริญญาตรี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยใช้ข้อมูลย้อนหลังในช่วงปีการศึกษา 2563–2567 ในลักษณะการติดตามรายรุ่น (Cohort Analysis) การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ โดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิจากระบบทะเบียนนักศึกษาของมหาวิทยาลัย ประกอบด้วยข้อมูลการรับเข้า การรายงานตัว สถานภาพนักศึกษา และผลการเรียนเฉลี่ยสะสม (GPAX) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าความถี่ร้อยละและค่าเฉลี่ย
           ผลการวิจัยพบว่า อัตราการรายงานตัวของนักศึกษาอยู่ในระดับสูงอย่างต่อเนื่อง โดยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 93.47 ในปีการศึกษา 2563 เป็นร้อยละ 98.56 ในปีการศึกษา 2566 ขณะที่อัตราการคงอยู่ของนักศึกษาชั้นปีที่ 2 มีแนวโน้มผันผวนตามบริบทของแต่ละปีการศึกษา สาเหตุหลักของการพ้นสภาพคือการลาออก รองลงมาคือการไม่ชำระค่าธรรมเนียมการศึกษาและการตกออกทางวิชาการ นอกจากนี้ยังพบว่า นักศึกษาที่พ้นสภาพจากการตกออกส่วนใหญ่มีผลการเรียนเฉลี่ยอยู่ในระดับต่ำ ขณะที่นักศึกษาบางส่วนที่ลาออกยังมีผลการเรียนอยู่ในระดับปกติ สะท้อนให้เห็นว่าการพ้นสภาพของนักศึกษาอาจเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งด้านวิชาการ เศรษฐกิจ และการปรับตัวต่อสภาพแวดล้อมในมหาวิทยาลัย ผลการศึกษาสามารถใช้เป็นฐานข้อมูลประกอบการวางแผนและพัฒนาระบบดูแลช่วยเหลือนักศึกษา ตลอดจน สนับสนุนการดำเนินงานตามตัวชี้วัดด้านการคงอยู่ของนักศึกษาของคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
 
คำสำคัญ: การคงอยู่ของนักศึกษา, สถานภาพนักศึกษา, คณะวิทยาศาสตร์, มหาวิทยาลัยขอนแก่น
 
ABSTRACT
          This research aimed to analyze student retention and dropout among undergraduate students in the Faculty of Science, Khon Kaen University, using retrospective data from the academic years 2020–2024 through a cohort analysis approach. The study employed quantitative research methods based on secondary data obtained from the university student registration system, including admission records, enrollment confirmation, student status, and cumulative grade point average (GPAX). Data were analyzed using descriptive statistics, including frequency, percentage, and mean.
           The findings revealed that the student enrollment confirmation rate remained consistently high throughout the study period, increasing from 93.47% in the academic year 2020 to 98.56% in 2023. Meanwhile, the retention rate of second-year students showed fluctuations depending on the context of each academic year. The primary cause of student dropout was voluntary resignation, followed by failure to pay tuition fees and academic dismissal. In addition, students dismissed for academic reasons generally had low GPAX levels, whereas some students who resigned still maintained satisfactory academic performance. These findings suggest that student dropout may be associated with multiple dimensions, including academic performance, economic conditions, and adaptation to the university environment. The results of this study can serve as baseline information for developing student support systems and improving student retention strategies in alignment with the Faculty of Science’s performance indicators and educational management goals.
 
Keywords: Student retention, Student status, Faculty of Science, Khon Kaen University