การพัฒนารูปแบบการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวาน ที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ ในศูนย์แพทย์ชุมชนสามตำบล จังหวัดสงขลา

บทคัดย่อ

ความเป็นมาและวัตถุประสงค์ การดูแลตนเองเพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดเป็นสิ่งสำคัญในการป้องกันหรือชะลอภาวะแทรกซ้อนของโรคเบาหวาน ผู้ป่วยต้องได้รับความรู้และการสนับสนุนจากทีมสหวิชาชีพเพื่อปรับพฤติกรรมและควบคุมระดับน้ำตาล การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพการณ์ พัฒนารูปแบบ และศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ ในศูนย์แพทย์ชุมชนสามตำบล จังหวัดสงขลา

วิธีการวิจัย การวิจัยและพัฒนาดำเนินการ 3 ขั้นตอน 1) วิเคราะห์จากเอกสารและวิธีเชิงคุณภาพ (R1) 2) พัฒนาร่างรูปแบบ (D1) 3) ศึกษาประสิทธิผล (R2) วิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดก่อนและหลัง กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ จำนวนกลุ่มละ 44 คน เครื่องมือที่ใช้คือรูปแบบ ATPH 3T Model แบบสอบถามพฤติกรรมการดูแลตนเอง และค่าน้ำตาลสะสมในเลือด ได้ค่าความสอดคล้อง .67 - 1.00 ค่าความเชื่อมั่น Cronbach’s alpha เท่ากับ 0.86 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา paired t-test และ Independence t-test

ผลการวิจัย 1) พบแนวโน้มผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้จำนวน เพิ่มขึ้นแต่การเลือดตรวจลดลง มีปัญหาด้านควบคุมอาหาร ออกกำลังกาย การรับประทานยา ภาวะแทรกซ้อน ต้องการความรู้และการติดตาม 2) ATPH  3T Model ประกอบด้วย การประเมิน (Assessment: A) การปรับเปลี่ยน (Transitional: T) การลงมือปฏิบัติ (Productive: P) การติดตามโดยบุคลากรทางการแพทย์ (Healthcare Monitoring and Support: H) 3) กลุ่มทดลองที่ปฏิบัติตาม ATPH 3T Model มีคะแนนพฤติกรรมการดูแลตนเองเพิ่มขึ้นและระดับน้ำตาลสะสมในเลือดลดลงอย่างมีนัยสำคัญ .001 (p<.001, .001) และดีกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญ (p = .049, <.001)

สรุปและข้อเสนอแนะ ATPH  3T Model มีประสิทธิผลในการส่งเสริมพฤติกรรมการดูแลตนเองและลดระดับน้ำตาลสะสมในเลือด ควรนำรูปแบบนี้ไปใช้จัดกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง