การพัฒนารูปแบบการเฝ้าระวังป้องกันการฆ่าตัวตายในผู้ป่วยโรคซึมเศร้า โรงพยาบาลกระแสสินธุ์

บทคัดย่อ

ความเป็นมาและวัตถุประสงค์ การฆ่าตัวตายเป็นปัญหาสำคัญทางสาธารณสุข โดยเฉพาะ
ในผู้ป่วยโรคซึมเศร้าที่มีความเสี่ยงสูง การพัฒนารูปแบบการเฝ้าระวังป้องกันการฆ่าตัวตายที่เหมาะสมกับบริบทหน่วยบริการจึงมีความจำเป็น การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพการณ์และปัจจัยที่มีผลต่อการฆ่าตัวตาย พัฒนารูปแบบการเฝ้าระวัง และประเมินประสิทธิผลของรูปแบบในผู้ป่วยโรคซึมเศร้า โรงพยาบาลกระแสสินธุ์

วิธีการวิจัย การวิจัยและพัฒนา แบ่งเป็น 3 ขั้นตอน 1) ศึกษาสภาพการณ์ ปัจจัยที่มีผลต่อการ
ฆ่าตัวตายและการเฝ้าระวังป้องกันการฆ่าตัวตาย โดยการสัมภาษณ์เชิงลึกในผู้ป่วยโรคซึมเศร้า อายุ 15 ปีขึ้นไป ที่มีประวัติพยายามฆ่าตัวตาย จำนวน 14 คน และการสนทนากลุ่มผู้ให้บริการสุขภาพจิต จำนวน 10 คน แพทย์ เภสัชกร พยาบาลวิชาชีพจิตเวช พยาบาลเยี่ยมบ้าน นักจิตวิทยา และพยาบาลผู้รับผิดชอบงานจิตเวชปฐมภูมิ 5 แห่ง 2) พัฒนารูปแบบการเฝ้าระวังป้องกันการฆ่าตัวตายจากการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ 3) ทดลองใช้และประเมินประสิทธิผลของรูปแบบในผู้ป่วยโรคซึมเศร้า จำนวน 34 คน เก็บข้อมูลก่อนและหลังการทดลองด้วยแบบคัดกรองโรคซึมเศร้า (9Q) แบบประเมินความเสี่ยงการ
ฆ่าตัวตาย (8Q) และแบบสอบถามพฤติกรรมป้องกันการฆ่าตัวตาย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Paired Sample t-test และประเมินประโยชน์และคุณค่าของรูปแบบ

ผลการวิจัย พบว่า การคัดกรองและประเมินความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตายยังขาดความเป็นระบบ ปัจจัยที่มีผล ได้แก่ ปัจจัยส่วนบุคคล ประสบการณ์ สุขภาพ และสิ่งแวดล้อม รูปแบบช่วยพัฒนาศักยภาพบุคลากร คัดกรองกลุ่มเสี่ยง ส่งเสริมเครือข่ายครอบครัวและชุมชน จัดการข้อมูลสุขภาพจิต ดูแลรายบุคคล ติดตามป้องกันการกลับเป็นซ้ำ และใช้เทคโนโลยี หลังการนำรูปแบบไปใช้ พบว่า ภาวะซึมเศร้าลดลง จาก 2.68 ± 0.72 เป็น 0.52 ± 0.83, ความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตายลดลง จาก 1.59 ± 0.65 เป็น 0.38 ± 0.49 และ พฤติกรรมป้องกันการฆ่าตัวตายเพิ่มขึ้น จาก 77.32 ± 7.17 เป็น 86.21 ± 4.98
มีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) รูปแบบมีประโยชน์ในการเฝ้าระวังอย่างเป็นระบบและเพิ่มความมั่นใจในการดูแลผู้ป่วยโรคซึมเศร้า

สรุปและข้อเสนอแนะ รูปแบบเหมาะสมกับบริบทโรงพยาบาลชุมชน มีประสิทธิภาพลดภาวะซึมเศร้า ความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย และเพิ่มพฤติกรรมป้องกัน ช่วยพัฒนาศักยภาพบุคลากร ติดตามผู้ป่วยรายบุคคล และส่งเสริมการมีส่วนร่วม ควรนำรูปแบบไปใช้ในการพัฒนาระบบบริการสุขภาพและชุมชน