ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมสุขภาพของผู้ที่เข้ารับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่เพื่อคัดกรองโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง จังหวัดแพร่
คำสำคัญ:
พฤติกรรมสุขภาพ, ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, การส่องกล้อง, โรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง, คัดกรองมะเร็งบทคัดย่อ
ความเป็นมาและวัตถุประสงค์ การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง (Cross-sectional Analytical Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมสุขภาพของผู้เข้ารับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่เพื่อคัดกรองโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง อ.เด่นชัย จ.แพร่
วิธีการวิจัย กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 142 คน สุ่มตัวอย่างแบบตารางเลขสุ่ม( table of digit) เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถาม ประกอบด้วย 3 ส่วน ได้แก่ 1) ปัจจัยส่วนบุคคล 2) ความรอบรู้ด้านสุขภาพ 3) พฤติกรรมสุขภาพเพื่อเข้ารับการส่องกล้องเพื่อตรวจมะเร็งลำไส้ใหญ่ มีค่าความตรงเชิงเนื้อหาอยู่ระหว่าง 0.67 – 1.00 ตรวจสอบความเชื่อมั่นของแบบสอบถามความรอบรู้ด้านสุขภาพ ทั้ง 6 ด้าน ได้แก่ ด้านความรู้ความเข้าใจทางสุขภาพได้ค่าความเชื่อมั่นโดยใช้สัมประสิทธิ์คูเดอร์-ริชาร์ดสัน 20 เท่ากับ .94 ด้านการเข้าถึงข้อมูลและบริการสุขภาพ ด้านการสื่อสารเพื่อเพิ่มความเชี่ยวชาญ ด้านการจัดการเงื่อนไขของตนเองเพื่อเสริมสร้างสุขภาพ ด้านการรู้เท่าทันสื่อและสารสนเทศเพื่อเสริมสร้างสุขภาพ ด้านการตัดสินใจเลือกปฏิบัติที่ถูกต้องและ เท่ากับ .86, .84, .88, .92, .86 ตามลำดับ และแบบสอบถามด้านพฤติกรรมสุขภาพ เท่ากับ .84 วิเคราะห์ข้อมูลด้วย สถิติเชิงพรรณนาและสถิติวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณเชิงเส้นแบบขั้นตอน
ผลการวิจัย พบว่า
- กลุ่มตัวอย่างมีความรอบรู้ด้านสุขภาพ ส่วนใหญ่เป็นผู้มีระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพที่เพียงพอและมีการปฏิบัติตนได้ถูกต้องบ้าง (M = 72.86, S.D. = 10.44) และมีระดับพฤติกรรมในการดูแลสุขภาพ อยู่ในระดับดี
- ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมสุขภาพของผู้เข้ารับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่เพื่อคัดกรองโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง ได้แก่ อายุ (Beta = .060, p-value<.030) ความเพียงพอของรายได้ (Beta = .012, p-value < .0.49) ระดับการศึกษา (Beta = .057, p-value < .046) และ ความรอบรู้ด้านสุขภาพ (Beta = .497, p-value < .001) โดยสามารถร่วมกันพยากรณ์พฤติกรรมสุขภาพในเตรียมความพร้อมการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่เพื่อคัดกรองโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง ได้ร้อยละ 21.70
สรุปและข้อเสนอแนะ บุคลากรทางด้านสาธารณสุขหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถนําผลการศึกษานี้ไปส่งเสริมสนับสนุนการเตรียมความพร้อมการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่เพื่อคัดกรองโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพเกี่ยวกับการป้องกันโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง เพื่อให้มีการส่งเสริมและป้องกันการเกิดโรคมะเร็งต่อไป
เอกสารอ้างอิง
American Cancer Society. (2020). Colorectal Cancer Early Detection, Diagnosis, and Staging. https://www.cancer.org/content/dam/CRC/PDF/Public/8606.00.pdf
Bloom, B. S. (1968). Learning for Mastery. Instruction and Curriculum. Regional Education Laboratory for the Carolinas and Virginia, Topical Papers and Reprints, Number 1, Evaluation comment, 1(2), 1-13. https://www.scribd.com/document/469068383/Bloom-1968 -Learning-for-Mastery
Chareonchit, S. (2020). Health care awareness and colorectal cancer screening results in Koh Samui District, Surat Thani Province. Journal of Phramongkutklao College of Nursing Phetchaburi, 3(1), 47–61. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/pck/article/view/239966.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Dzhemiliev, A., Kizub, D., Wanis, K. N., Allar, B. G., Vus, V., Malovanna, A., & Melnitchouk, N. (2024). Factors Affecting Colorectal Cancer Screening in Primary Care Physician Practices in Ukraine. JCO Global Oncology, 10, e2400053. http://doi.org/10.1200/GO.24.0005
Intarakamhang, U. (2014). Development and Use of Health Literacy Assessment Tools for Thai Adults in Compliance with the 3A3S Principles. (Research Report). Srinakharinwirot University. https://research.swu.ac.th/
Kaewinchai, R., & Pakdeewong, N. (2019). Predictive factors for fecal occult blood testing and colorectal cancer occurrence in high-risk populations in Krathum Baen District. APHEIT Journal of Nursing and Health, 1(1), 18–32. https://rsujournals.rsu.ac.th/index.php/ajnh/ article/view/1296
Khiadnoi, K. (2018). Preparation barriers in elderly patients undergoing colonoscopy: A case study. (Research Report). Rangsit University. https://rsuir-library.rsu.ac.th/bitstream/123456789/344/1/Kanticha%20Khiadnoi.pdf.
Lohsiriwat, V., Chaisomboon, N., & Pattana-Arun, J. (2020). Current Colorectal Cancer in Thailand. Annals of coloproctology, 36(2), 78 – 82. https://doi.org/10.3393/ac.2020.01.07
Moviang, P., Jirapornkul, C., & Maneenin, N. (2019). Factors Associated with Decision Making the Confirmed Colorectal Cancer by Colonoscopy Nam Phong District, Khon Kaen Province. KKU Journal for Public Health Research, 11(3), 45 - 53. https://he01.tci-thaijo.org/index. php/kkujphr/article/view/145284/144990.
Napatsawan, O., Supachai, K., Boonyapibal, A., Suebwongdit, C., Panaiem, S., & Sirisophawadee, T. (2024). Bowel preparation burden, rectal pain and abdominal discomfort: perspective of participants undergoing ct colonography and colonoscopy. Asian Pacific journal of cancer prevention: APJCP, 25(2), 529 – 536. https://doi.org/10.31557/APJCP.2024.25.2.529
Natprayut, M. (2021). Factors associated with colorectal cancer incidence at Bua Yai Hospital, Nakhon Ratchasima Province. Journal of Medicine Sisaket Surin Buriram Hospitals, 36(1), 219 – 226. https://thaidj.org/index.php/smj/article/view/15526/12325
Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: a challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century, Health Promotion International, 15(3), 259 – 267. http://doi.org/10.1093/heapro/15.3.259.
Nutbeam, D. (2008). The evolving concept of health literacy. Social Science & Medicine, 67(12), 2072 - 8078. http://doi.org/10.1016/j.socscimed.2008.09.050
Tanwiranak, S., Akkarawacharangkoon, P., Isaracheewawat, P., & Yeehian, C. (2023). Public awareness of colorectal cancer in Thailand. Journal of Primary Care and Family Medicine, 6(4), 284 – 291. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/PCFM/article/view/259528
World Health Organization. (2022). Global cancer report: Addressing barriers to cancer screening in low- and middle-income countries. Author.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
