พัฒนารูปแบบการดูแลหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กที่เข้ารับบริการ ในสถานบริการสาธารณสุข อำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา

บทคัดย่อ

ความเป็นมาและวัตถุประสงค์ ภาวะโลหิตจางจากการเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยา ร่วมกับพฤติกรรมการดูแลตนเองที่ไม่ถูกต้องของหญิงตั้งครรภ์ ส่งผลกระทบต่อทั้งมารดาและทารก การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพการณ์ ปัญหา ปัจจัยสำเร็จ พัฒนารูปแบบ และประสิทธิผลรูปแบบการดูแลหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กในสถานบริการสาธารณสุข อ.นาทวี
จ.สงขลา

วิธีการวิจัย เป็นการวิจัยและพัฒนา ดำเนินการ 3 ขั้นตอน คือ ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาสภาพการณ์ ปัญหา และปัจจัยสำเร็จ โดยวิเคราะห์เอกสารและเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากพยาบาลวิชาชีพ 18 คน ขั้นตอนที่ 2 พัฒนารูปแบบ ผ่านการตรวจสอบจากผู้เชี่ยวชาญ 3 คนได้ค่าความตรงเชิงเนื้อหาเท่ากับ 1.00 และ ขั้นตอนที่ 3 ศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบใช้การวิจัยแบบกึ่งทดลองแบบหนึ่งกลุ่มวัดผลก่อนและหลัง จากพยาบาลวิชาชีพ 18 คน และหญิงตั้งครรภ์ 33 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติ Dependent t-test

ผลการวิจัย สถานการณ์ในปีงบประมาณ 2565 – 2566 พบหญิงตั้งครรภ์มีภาวะโลหิตจางแนวโน้มเพิ่มขึ้น พบปัญหาฝากครรภ์ล่าช้า ไม่รับประทานยาเสริมธาตุเหล็ก ขาดการมีส่วนร่วมการดูแล ปัจจัยแห่งความสำเร็จ ได้แก่ ความรู้และการตระหนักรู้ พฤติกรรมการบริโภค และ การมีส่วนร่วมของชุมชน โดยรูปแบบที่พัฒนาขึ้นคือ NAVIE Model ได้แก่ N: Nursing roles (บทบาทพยาบาล) A: Aims of individual pregnant women (การตั้งเป้าหมายของหญิงตั้งครรภ์) V: Village health volunteers’ buddy (อสม. Buddy) I: Information technology (การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ) E: Engaged family (การมีส่วนร่วมของครอบครัว) หลังใช้รูปแบบหญิงตั้งครรภ์มีค่าความเข้มข้นเลือดและความรู้เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 และความพึงพอใจของพยาบาลวิชาชีพและหญิงตั้งครรภ์อยู่ในระดับที่มากสุด (Mean = 4.83, S.D. = 0.38; Mean = 4.82, S.D. = 0.39) ตามลำดับ

สรุปผลและข้อเสนอแนะ ควรขยายผลรูปแบบ NAVIE ไปใช้ในงานโรคไม่ติดต่อ งานส่งเสริมพัฒนาการเด็ก และควรพัฒนาสมรรถนะของพยาบาลวิชาชีพในการดูแลหญิงตั้งครรภ์ รวมทั้งการบูรณาการความร่วมมือกับสหวิชาชีพ เน้นการขยายผลจากองค์ความรู้ที่ค้นพบสู่กลุ่มเป้าหมาย หญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจาง