ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับระดับซีรั่ม 25-hydroxyvitamin D ในสตรีมุสลิมจังหวัดนราธิวาส: การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง

ดวิษ มูฮัมมัดดาวูด วาแม; มาศ ไม้ประเสริฐ

ผู้แต่ง

ดวิษ มูฮัมมัดดาวูด วาแม วิทยาลัยการแพทย์บูรณาการ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์
มาศ ไม้ประเสริฐ วิทยาลัยการแพทย์บูรณาการ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

คำสำคัญ:

วิตามินดี, ผ้าคลุมศีรษะ, เวชศาสตร์ป้องกัน, นราธิวาส

บทคัดย่อ

ความเป็นมาและวัตถุประสงค์ การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ เปรียบเทียบระดับวิตามินดีในซีรั่ม [25-hydroxyvitamin D; 25(OH)D] ระหว่างสตรีมุสลิมที่สวมผ้าคลุมศีรษะ (Headscarf) และที่ไม่สวมผ้าคลุมศีรษะในจังหวัดนราธิวาส ภาคใต้ของประเทศไทย และศึกษาถึงปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับระดับวิตามินดีโดยควบคุมปัจจัยรบกวนทางสรีรวิทยา

วิธีการวิจัย กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยสตรีจำนวน 100 ราย แบ่งเป็นกลุ่ม ที่สวมผ้าคลุมศีรษะ
(n = 50) และกลุ่มที่ไม่สวมผ้าคลุมศีรษะ (n = 50) การตรวจวัดระดับวิตามินดีในซีรั่ม [serum 25(OH)D] ศึกษาด้วยวิธี Chemiluminescent Microparticle Immunoassay (CMIA) ณ ห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรองมาตรฐาน ISO 15189:2012 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบค่า Independent
t-test การวิเคราะห์ความถดถอยเชิงพหุ (Multiple linear regression) และการวิเคราะห์ความถดถอย
โลจิสติก (Logistic regression analysis)

ผลการวิจัย ระดับวิตามินดีเฉลี่ยของกลุ่มสวมผ้าคลุมศีรษะ (18.92 ± 7.34 ng/mL) ต่ำกว่ากลุ่มที่ไม่สวมผ้าคลุมศีรษะ (25.22 ± 8.77 ng/mL) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) โดยมีขนาดอิทธิพลอยู่ในระดับสูง (Cohen’s d = 0.776) ผลการวิเคราะห์ความถดถอยพหุคูณพบว่า พฤติกรรมการสวมผ้าคลุมศีรษะเป็นปัจจัยเดียวที่แสดงว่ามีนัยสำคัญในการทำนายระดับวิตามินดี (B = -6.05 , 95% CI: -9.16 to -2.95, p < 0.001) หลังจากปรับตัวแปรด้านอายุ ดัชนีมวลกายและ eGFR (R² = 0.231) นอกจากนี้สตรีที่สวมผ้าคลุมศีรษะมีโอกาสขาดวิตามินดีสูงกว่ากลุ่มที่ไม่สวมผ้าคลุมศีรษะถึง 7.16 เท่า (95 %
CI: 2.72 – 18.90, p < 0.001) และไม่มีผู้ใดในกลุ่มสวมผ้าคลุมศีรษะบรรลุระดับวิตามินดีในระดับอุดมคติ (Optimal Level) คือมากกว่าหรือเท่ากับ 40 ng/mL

สรุปและข้อเสนอแนะ ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการสวมผ้าคลุมศีรษะเป็นปัจจัยทำนายอิสระสัมพันธ์กับระดับวิตามินดีในซีรั่มที่ต่ำลงอย่างนัยสำคัญ โดยการแต่งกายที่ปกปิดร่างกายจะ
ลดพื้นที่ผิวสัมผัสรังสี UVB ส่งผลให้การสังเคราะห์วิตามินดี ผ่านผิวหนังลดลง การค้นพบเหล่านี้สนับสนุนการกำหนดมาตรการคัดกรองและการเสริมวิตามินดีแบบมุ่งเป้า (Targeted Supplementation) ที่เหมาะสม โดยยังคงเคารพต่อบริบทวัฒนธรรมและศาสนาของประชาชนในพื้นที่ การวิจัยในอนาคตควรมีการวัดปริมาณการรับแสงแดด เชิงปริมาณ การประเมินการบริโภควิตามินดีจากอาหารและความแปรปรวนทางพันธุกรรมของยีน VDR (Genetic Polymorphism) เพื่ออธิบายความแปรปรวนที่เหลือให้ครบถ้วนยิ่งขึ้น

เอกสารอ้างอิง

Abu-Zaid, A., Saleh, S.A.K., Adly, H.M., Baradwan, S., Alharran, A.M., Alhatm, M., Alazyed, M.M., Alotaibi, M.N., Saad, A.R., Alfayadh, H.M., Abuazid, M., & Alomar, O. (2024). The impact of vitamin D on androgens and anabolic steroids among adult males: A meta-analytic review. Diseases, 12(10), 228. https://doi.org/10.3390/diseases12100228

Al Attia, H.M., & Ibrahim, M.A. (2012). The high prevalence of vitamin D inadequacy and dress style of women in the sunny UAE. Archives of Osteoporosis, 7, 307 – 310. https://doi.org/10.1007/s11657-012-0104-1

Amrein, K., Scherkl, M., Hoffmann, M., Wolfsberger, S., Zitt, E., Obermayer-Pietsch, B., Pilz, S., & Malle, O. (2020). Vitamin D deficiency 2.0: An update on the current status worldwide. European Journal of Clinical Nutrition, 74(11). 1498 – 1513. https://doi.org/10.1038/s41430-020-0558-y

Bilezikian, J.P., Binkley, N., De Luca, H.F., Fassio, A., Formenti, A.M., El-Hajj Fuleihan, G., Heijboer, A.C., & Giustina, A. (2023). Consensus and controversial aspects of vitamin D and COVID-19. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 108(5), 1034 – 1042. https://doi.org/10.1210/clinem/dgac719

Bouillon, R., Manousaki, D., Rosen, C., Trajanoska, K., Rivadeneira, F., & Richards, J.B. (2022). The health effects of vitamin D supplementation: evidence from human studies. Nature Reviews Endocrinology, 18(2), 96–110. https://doi.org/10.1038/s41574-021-00593-z

Chailurkit, L.O., Ongphiphadhanakul, B., & Aekplakorn, W. (2023). Update on vitamin D status in sunshine-abundant Thailand, 2019–2020. Nutrition, 116, 112161. https://doi.org/10.1016/j.nut.2023.112161

Charoenngam, N., & Holick, M.F. (2020). Immunologic effects of vitamin D on human health and disease. Nutrients, 12(7), 2097. https://doi.org/10.3390/nu12072097

Demay, M.B., Pittas, A.G., Bikle, D.D., Diab, D.L., Kiely, M.E., Lazaretti-Castro, M., Lips, P., Mitchell, D.M., Murad, M.H., Powers, S., Rao, S.D., Scragg, R., Tayek, J.A., Balent, A.M., Walsh, J.M.E., & McCartney, C.R. (2024). Vitamin D for the Prevention of Disease: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 109(8), 1907 – 1947. https://doi.org/10.1210/clinem/dgae290

El-Mallah, C., Yarparvar, A., Galetti, V., Obeid, O., Boutros, M., Safadi, G., ZeinWddine, R., Ezzeddine, N.E.H., Kouzeiha, M., Kobayter, D., Wirth, J.P., Daou, M.A.Z., Asfahani, F., Hilal, N., Hamadeh, R., Abiad, F., & Petry, N. (2025). The sunshine paradox: Unraveling risk factors for low vitamin D status among non-pregnant women in Lebanon. Nutrients, 17(5), 804. https://doi.org/10.3390/nu17050804

Fantini, C., Corinaldesi, C., Lenzi, A., Migliaccio, S., & Crescioli, C. (2023). Vitamin D as a shield against aging. International Journal of Molecular Sciences, 24(5), 4546. https://doi.org/10.3390/ijms24054546

Felton, S.J., Cooke, M.S., Kift, R., Berry, J.L., Webb, A.R., Lam, P.M., de Gruijl, F.R., Vail, A., & Rhodes, L.E. (2016). Concurrent beneficial (vitamin D production) and hazardous (cutaneous DNA damage) impact of repeated low‐level summer sunlight exposures. British Journal of Dermatology, 175(6), 1320 – 1328. https://doi.org/10.1111/bjd.14863

Gao, H., Xie, T., Zhang, Y., Zhao, S., Su, L., Chen, Z., & Wang, G. (2025). Vitamin D and the aging skin: Insights into oxidative stress, inflammation, and barrier function. Immunity & Ageing, 22, 49. https://doi.org/10.1186/s12979-025-00536-6

Gill, S., Adenan, A.M., Thomas, E.E., Ramadas, A.H, Rahim, N.B.A., & Ismail, N.A.S. (2024). Beyond the tropics: Unraveling the complex relationship between sun exposure, dietary intake, and vitamin D deficiency in coastal Malaysians. Nutrients, 16(6), 830. https://doi.org/10.3390/nu16060830

Grant, W.B., Wimalawansa, S.J., Pludowski, P., & Cheng, R.Z. (2025). Vitamin D: Evidence-based health benefits and recommendations for population guidelines. Nutrients, 17(2), 277. https://doi.org/10.3390/nu17020277

GrassrootsHealth Nutrient Research Institute. (2023). Vitamin D action: Is your vitamin D level optimal for health?. GrassrootsHealth Nutrient Research Institute, Moving Research Into Practive. https://www.grassrootshealth.net/project/daction/

Hassanein, M.M., Huri, H.Z., Baig, K., & Abduelkarem, A.R. (2023). Determinants and effects of vitamin D supplementation in postmenopausal women: A systematic review. Nutrients, 15(3), 685. https://doi.org/10.3390/nu15030685

Huang, Y.L., Pham, T.T.M., Chen, Y-C., Chang, J-S., Chao, J.C-J., Bai, C.H. (2023). Effects of climate, sun exposure, and dietary intake on vitamin D concentrations in pregnant women: A population-based study. Nutrients, 15(5), 1182. https://doi.org/10.3390/nu15051182

Jaruratanasirikul, S., Boonrusmee, S., Kasemsripitak, S., Saengkaew, T., Chimrung, K., & Sriplung, H. (2023). Vitamin D status in non-pregnant women of reproductive age: a study in Southern Thailand. Scientific Reports, 13(1), 15264. https://doi.org/10.1038/s41598-023-42557-5

Judistiani, R.T.D., Nirmala, S.A., Rahmawati, M., Ghrahani, R., Natalia, Y.A., Sugianli, A.K., Indrati, A.R., Suwarsa, O., & Setiabudiawan, B. (2019). Optimizing ultraviolet B radiation exposure to prevent vitamin D deficiency among pregnant women in the tropical zone. BMC Pregnancy and Childbirth, 19(1), 209. https://doi.org/10.1186/s12884-019-2306-7

Karampela, I., Sakelliou, A., Vallianou, N., Christodoulatos, G-S., Magkos, F., & Dalamaga, M. (2021). Vitamin D and obesity: Current evidence and controversies. Current Obesity Reports, 10, 162–180. https://doi.org/10.1007/s13679-021-00433-1

Khan, S.R., Claeson, M., Khan, A., & Neale, R.E. (2024). The effect of physical activity on vitamin D: A systematic review and meta-analysis of intervention studies in humans. Public Health in Practice, 7, 100495. https://doi.org/10.1016/j.puhip.2024.100495

Lee, D.N., & Stevens, E.M. (2022). Message Source Credibility and E-Cigarette Harm Perceptions among Young Adults. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(15), 9123. https://doi.org/10.3390/ijerph19159123

Makris, K., Bhattoa, H.P., Cavalier, E., Phinney, K., Sempos, C.T., Ulmer, C.Z., Vasikaran, S.D., Vesper, H., & Heijboer, A.C. (2021). Recommendations on the measurement and the clinical use of vitamin D metabolites and vitamin D binding protein – A position paper from the IFCC Committee on bone metabolism. Clinica Chimica Acta, 517, 171–197. https://doi.org/10.1016/j.cca.2021.03.002

Mei, Y., Hu, H., Zou, Y., & Li, W. (2023). The role of vitamin D in menopausal women's health. Frontiers in Physiology, 14, 1211896. https://doi.org/10.3389/fphys.2023.1211896

Mohd Saffian, S., Jamil, N.A., Mohd Tahir, N.A., & Hatah, E. (2022). Vitamin D insufficiency is high in Malaysia. Frontiers in Nutrition, 9, 1050745. https://doi.org/10.3389/fnut.2022.1050745

Munns, C.F., Shaw, N., Kiely, M., Specker, B.L., Thacher, T.D., Ozono, K., Michigami, T., Tiosano, D., Mughal, M.Z., Mäkitie, O., Ramos-Abad, L., Ward, L., DiMeglio, L.A., Atapattu, N., Cassinelli, H., Braegger, C., Pettifor, J.M., Seth, A., Idris, H.W., ..., Högler, W. (2016). Global consensus recommendations on prevention and management of nutritional rickets. Hormone Research in Paediatrics, 85(2), 83–106. https://doi.org/10.1159/000443136

Nichols, E.K., Khatib, I.M., Aburto, N.J., Sullivan, K.M., Scanlon, K.S., Wirth, J.P., & Serdula, M.K. (2012). Vitamin D status and determinants of deficiency among non-pregnant Jordanian women of reproductive age. European Journal of Clinical Nutrition, 66, 751–756. https://doi.org/10.1038/ejcn.2012.25

Neville, J.J., Palmieri, T., & Young, A.R. (2021). Physical determinants of vitamin D photosynthesis: A review. JBMR Plus, 5(1), e10460. https://doi.org/10.1002/jbm4.10460

Odhaib, S.A., Alibrahim, N.T., Zaboon, I.A., & Mansour, A.A. (2021). Vitamin D metabolic profiles in premenopausal women wearing Niqab and Hijab in sunny Basrah. Cureus, 13(5), e14909. https://doi.org/10.7759/cureus.14909

Osmancevic, A., Gillstedt, M., Landin-Wilhelmsen, K., Larkö, A.W., Larkö, O., Holick, M.F., & Krogstad, A.L. (2015). Size of the exposed body surface area, skin erythema and body mass index predict skin production of vitamin D. Journal of Photochemistry and Photobiology B: Biology, 149, 224 – 229. https://doi.org/10.1016/j.jphotobiol.2015.06.008

Płudowski, P., Kos-Kudła, B., Walczak, M., Fal, A., Zozulińska-Ziółkiewicz, D., Sieroszewski, P., Peregud-Pogorzelski, J., Lauterbach, R., Targowski, T., Lewiński, A., Spaczyński, R., Wielgoś, M., Pinkas, J., Jackowska, T., Helwich, E., Mazur, A., Ruchała, M., Zygmunt, A., Szalecki, M., …, Misiorowski, W. (2023). Guidelines for preventing and treating vitamin D deficiency: A 2023 update in Poland. Nutrients, 15(3), 695. https://doi.org/10.3390/nu15030695

Setiati, S. (2008). Vitamin D status among Indonesian elderly women living in institutionalized care units. Acta Medica Indonesiana, 40(2), 78–83. https://www.researchgate.net/publication/23569829_Vitamin_D_status_among_Indonesian_elderly_women_living_in_institutionalized_care_units

Tsiaras, W., & Weinstock, M.A. (2011). Factors influencing vitamin D status. Acta Dermato-Venereologica, 91(2), 115–124. https://doi.org/10.2340/00015555-0980

Wimalawansa, S.J. (2023). Controlling chronic diseases and acute infections with vitamin D sufficiency. Nutrients, 15(16), 3623. https://doi.org/10.3390/nu15163623

Zhu, H., Manson, J.E., Cook, N.R., Bakele, B.B., Chen, L., Kane, K.J., Huang, Y., Li, W., Christen, W., Lee. I-M., & Dong, Y. (2025). Vitamin D3 and marine omega-3 fatty acids supplementation and leukocyte telomere length: 4-year findings from the VITAL randomized controlled trial. The American Journal of Clinical Nutrition, 122(1), 39 – 47. https://doi.org/10.1016/j.ajcnut.2025.05.003