ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับระดับเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสและการประเมินความเสี่ยงเชิงพื้นที่ของเกษตรกรปลูกข้าวในการสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืช อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยเชิงพรรณนาภาคตัดขวาง เพื่อประเมินความเสี่ยงจากการทำงานสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืช ศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรส และศึกษาพื้นที่เสี่ยง (GIS) ในกลุ่มเกษตรกรปลูกข้าว อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม จำนวน 505 คน ใช้แบบสอบถามประเมินความเสี่ยงในการสัมผัสสารเคมีและตรวจเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสในเลือดเกษตรกร วิเคราะห์ปัจจัยที่มีผลต่อเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสด้วยวิธีการพหุถดถอยโลจีสติกและสร้างแผนที่ระดับเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสและความเสี่ยงด้วย GIS ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่มีความเสี่ยงจากการทำงานสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืช อยู่ในระดับความเสี่ยงต่ำ ปานกลาง ค่อนข้างสูง และสูง ร้อยละ 65.5 18.8 10.5 และ 5.2 ตามลำดับ ผลการตรวจระดับเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรส พบว่าอยู่ในระดับไม่ปลอดภัย ร้อยละ 32.67 และเพศหญิงพบเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสในระดับมีความเสี่ยงเป็น 1.62 เท่าของเพศชาย (ORadj = 1.62, 95%CI = 1.12 to 2.68, p-value<0.01) การทำงานมากกว่า 20 ปี พบเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสในระดับมีความเสี่ยงเป็น 6.69 เท่าของคนที่ทำงานน้อยกว่า 10 ปี (ORadj = 6.69, 95%CI = 3.52 to 12.78, p-value<0.01) ส่วนกลุ่มที่มีความเสี่ยงจากการสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืชค่อนข้างสูง มีโอกาสพบเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสในระดับมีความเสี่ยง 32.97เท่าของกลุ่มที่มีความเสี่ยงต่ำ (ORadj= 32.97, 95%CI= 9.44 to 115.20, p-value<0.01) เกษตรกรปลูกข้าวในพื้นที่ 3 ตำบล พบผลตรวจเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสอยู่ในระดับไม่ปลอดภัย ผลการศึกษาชี้ให้เห็นถึงการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชมีความเสี่ยงสูงต่อสุขภาพเกษตรกร ควรเสริมสร้างความรู้และมาตรการป้องกันเพื่อลดโรคอันเกิดจากการทำงาน
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เจ้าของลิขสิทธิ์ (สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์) ผู้เขียน ตกลงว่าการทำสำเนาบทความหรือส่วนใดส่วนหนึ่งของบทความดังกล่าวในรูปแบบสิ่งพิมพ์หรืออิเล็กทรอนิกส์ตามที่ได้รับอนุญาต จะต้องระบุประกาศลิขสิทธิ์ตามที่กำหนดไว้ในวารสาร พร้อมทั้งอ้างอิงข้อมูลฉบับสมบูรณ์ของบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารที่จัดทำโดย สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ อย่างครบถ้วนทุกครั้ง
เอกสารอ้างอิง
National Statistical Office. Agricultural and fishery statistics [Internet]. 2022 Retrieved October 5, 2023, from https://www.nso.go.th/nsoweb/main/summano/P7?set_lang=en
สมบูรณ์ แพนสมบัติ. ความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องของเกษตรกรที่มีความเสี่ยงจากการสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืช ตำบลลาดพัฒนา อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม. 2565; 19(1): 147-156.
วลัญช์ชยา เขตบำรุง, มะลิ โพธิ์พิมพ์, จิราภรณ์ ประธรรมโย. บทความวิจัยต้นฉบับ: สถานการณ์สุขภาพเกษตรกรจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชกลุ่ม T60.0 อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิจัยและพัฒนาด้านสุขภาพ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา. 2563; 6(2): 76-91.
เปียวิภา งอมสงัด, ปกกมล เหล่ารักษาวงษ์, อารยา ประเสริฐชัย. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับระดับความปลอดภัยเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสในเลือดของเกษตรกร อำเภอห้วยทับทัน จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์มหาวิทยาลัยขอนแก่น. 2565; 15(1): 98-109.
ชัชวาล จันทรวิจิตร, อดิสรณ์ วรรธนะศักดิ์. ความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติความปลอดภัยในการใช้สารกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกร จังหวัดนครสวรรค์. เชียงใหม่เวชสาร. 2564; 60(4): 643-53.
วันปิติ ธรรมศรี. ผลกระทบทางสุขภาพและสิ่งแวดล้อมจากการใช้สารเคมีทางการเกษตรของเกษตรกรไทย. วารสารเกษตรพระจอมเกล้า. 2564; 39(4): 329–336.
กระทรวงสาธารณสุข. ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC) [Internet]. 2566 จาก https://hdc. moph.go.th/ center/public/standard-report
องค์การบริหารส่วนตำบลศรีสุข. รายงานสรุปโครงการ สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ องค์การบริหารส่วนตำบลศรีสุข. เอกสารรายงานสรุปโครงการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ องค์การบริหารส่วนตำบลศรีสุข ประจำปีงบประมาณ 2562, องค์การบริหารส่วนตำบลศรีสุข, มหาสารคาม. 2563.
พุทธจักร ช่วยร่าย, อาจินต์ สงทับ. การประยุกต์ใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ในงานสาธารณสุข. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้. 2562; 6(3): 229-236.
Hsieh FY, Bloch DA, Larsen MD. A simple method of sample size calculation for linear and logistic regression. Statistics in medicine. 1998; 17(14): 1623–1634. doi.org: 10.1002/(sici)1097-0258(19980730) 17:14<1623: aid-sim871>3.0.co;2-s
สุนันท์ ศรีวิรัตน์, สุวพิทย์ แก้วสนิท. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับระดับเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสในเลือดของเกษตรกรในพื้นที่จังหวัดสงขลา. วารสารควบคุมโรค. 2558; 41(2): 130-141.
Pakravan N, Shokrzadeh M, Bari MAK, Shadboorestan A. Measurement of cholinesterase enzyme activity before and after exposure to organophosphate pesticides in farmers of a suburb region of Mazandaran, a northern province of Iran. Human & Experimental Toxicology. 2015; 35(3): 297-301. doi.org: 10.1177/ 0960327115584990
Kanyika-Mbewe C, Kaonga C, Chidya R, Wanda E, Odong R, Kubiriza GK, Akoll P. Pesticide handling practices and associated ecotoxicological and human health risks among rice farmers in Karonga district, Malawi. BMC Environmental Science. 2025; 2(6). doi:10.1186/s44329-025-00019-5
ทินกร ชื่นชม. ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับระดับเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสในเลือดของเกษตรกร. วารสารแพทย์เขต. 2561; 4-5: 37(5): 86-97.
Saldanha C. Human Erythrocyte Acetylcholinesterase in Health and Disease. Molecules. 2017; 22(9): 1499. doi: 10.3390/molecules22091499
ศรัณยา ปันคุณ, เสาวนีย์ หน่อแก้ว. ความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติ (KAP) ที่เกี่ยวข้องกับระดับโคลีนเอสเทอเรสในเลือดของเกษตรกรผู้ปลูกยาสูบในภาคเหนือของประเทศไทยการประเมินความเสี่ยงของมนุษย์และระบบนิเวศ. วารสารนานาชาติ. 2561; 26(2): 283–294. doi: 10.1080/10807039.2018. 1506908
Maksuk, Kumalasari I, Amin M, Pane M. Health risk assessment of pesticide exposure in farmers around rice farming area in Ogan Ilir Regency, South Sumatra, Indonesia. The Indonesian Journal of Public Health. 2024; 19(1): 118–131. doi:10.20473/ ijph.v19i1.2024.118-131
Fajardo LJ, Ocampo PP. Inhibition of acetylcholinesterase activities in whitegoby, Glossogobius giuris from the East Bay of Laguna Lake, Philippines. International Journal of Agricultural Technology. 2021; 14(7): 1181–1192. Retrieved from https://www.ukdr.uplb.edu.ph /journal-articles/947
กรมควบคุมโรค. แนวทางเฝ้าระวังและสอบสวนโรคหรืออาการสำคัญของพิษจากสารกำจัดศัตรูพืช ภายใต้พระราชบัญญัติควบคุมโรคจากการประกอบอาชีพและโรคจากสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2562. [Internet]. 2566; ค้นเมื่อ 1 ธันวาคม 2565, https://www.ddc.moph.go.th/dla/pagecontent.php?page=1965&dept=dla
ฉวีวรรณ ยอดอินทร์, กนิษฐา จอดนอก, กนกวรรณ พรหมประโคน. การประเมินความเสี่ยงด้านสุขภาพจากสารกำจัดศัตรูพืชกลุ่มออร์กาโนฟอสเฟตในเกษตรกร: กรณีศึกษา ชุมชนบ้านมะค่าใต้. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2566; 32(6): 989–999.
สุมิตตา บุญผิว. แผนพัฒนาการเกษตร อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม พ.ศ. 2565 – 2570 ฉบับทบทวน ปี พ.ศ. 2565. 2565; 37-40.
สำนักงานเกษตรอำเภอกันทรวิชัย. แบบรายงานผลการวิเคราะห์สถานการณ์การเกษตรของอำเภอ ตามแนวทางการจัดทำแผนพัฒนาการเกษตร ระดับอำเภอ/ตำบล (ฉบับปรับปรุง 2568). 2568; 13-15.
