ผลของการเปลี่ยนแปลงความเค็มในการเลี้ยงปลากะพงขาว (Lates calcarifer) ต่อการเจริญเติบโต คุณค่าทางโภชนาการ และคุณภาพเนื้อ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ศึกษาผลของระดับความเค็มต่อการเจริญเติบโต คุณภาพซาก คุณค่าทางโภชนาการ และคุณภาพเนื้อของปลากะพงขาว (Lates calcarifer) เลี้ยงปลากะพงขาวที่ระดับความเค็ม 0, 5, 15 และ 30 ppt ระยะเวลา 180 วัน แบ่งออกเป็น 7 ชุดการทดลอง ใช้ระดับความเค็มและระยะเวลาเลี้ยงต่างกัน โดยชุดการทดลองที่ 1 3 5 และ 7 เลี้ยงปลาระดับความเค็มคงที่ตลอดการทดลอง ชุดการทดลองที่ 2 4 และ 6 เลี้ยงปลาโดยมีการเปลี่ยนแปลงความเค็มระหว่างการทดลอง ผลการศึกษาชุดการทดลองที่เลี้ยงปลาที่ความเค็ม 30 ppt เวลา 180 วัน มีค่าน้ำหนักที่เพิ่มขึ้น (weight gain; WG) ร้อยละ 1,359.29±126.26 ค่าน้ำหนักเพิ่มเฉลี่ยต่อวัน (average daily weight gain; ADG) 1.45±0.19 กรัมต่อวัน และค่าอัตราการเจริญเติบโตจำเพาะ (specific growth rate; SGR) ร้อยละ 1.49±0.05 ต่อวัน สูงที่สุดเมื่อเปรียบเทียบกับชุดการทดลองอื่น ๆ แต่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) กับชุดการทดลองที่เลี้ยงปลากะพงขาวที่ระดับความเค็ม 5 ppt 180 วัน (ยกเว้นค่า ADG) และชุดการทดลองที่เลี้ยงปลากะพงขาวที่ระดับความเค็ม 0 ppt 180 วัน เท่านั้น รวมทั้งมีปริมาณไขมันบนฐานน้ำหนักสดร้อยละ 3.27±0.62 และปริมาณไขมันบนฐานน้ำหนักแห้งร้อยละ 13.38±1.81 ซึ่งมีค่าสูงที่สุดและแตกต่างทางสถิติ (p<0.05) กับชุดการทดลองอื่น แต่ไม่มีความแตกต่างทางสถิติ (p>0.05) กับชุดการทดลองที่เลี้ยงปลา ที่ความเค็ม 15 ppt เวลา 90 วัน และเลี้ยงต่อที่ความเค็ม 5 ppt เวลา 90 วัน ส่วนคุณภาพซาก พบว่าทุกชุดการทดลองมีเปอร์เซ็นต์เนื้อที่กินได้ไม่แตกต่างกันทางสถิติ (p>0.05) ชุดการทดลองที่เลี้ยงปลาที่ความเค็ม 15 ppt เวลา 180 วัน มีคะแนนกลิ่น 7.30±1.32 คะแนน และกลิ่นรส 7.23±1.04 คะแนน สูงที่สุดเมื่อเทียบกับชุดการทดลองอื่น แต่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) กับชุดการทดลองที่เลี้ยงปลากะพงขาวที่ระดับความเค็ม 15 ppt 90 วัน และเลี้ยงต่อที่ความเค็ม 5 ppt เวลา 90 วัน ชุดการทดลองที่เลี้ยงปลากะพงขาวที่ระดับความเค็ม 5 ppt 90 วัน และเลี้ยงต่อที่ความเค็ม 0 ppt เวลา 90 วัน (ยกเว้นกลิ่น) และชุดการทดลองที่เลี้ยงปลากะพงขาวที่ระดับความเค็ม 0 ppt 180 วัน (ยกเว้นกลิ่น) ดังนั้น การเลี้ยงปลากะพงขาวที่ระดับความเค็ม 15 ppt ขึ้นไป ส่งผลให้ปลากะพงขาวมีการเจริญเติบโตและคุณภาพเนื้อด้านประสาทสัมผัสของเนื้อปลาที่มีคุณภาพ อาจใช้ผลการศึกษาเป็นแนวทางในการจัดการการเลี้ยง เพื่อผลิตปลากะพงขาวให้มีประสิทธิภาพที่ดียิ่งขึ้น
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เจ้าของลิขสิทธิ์ (สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์) ผู้เขียน ตกลงว่าการทำสำเนาบทความหรือส่วนใดส่วนหนึ่งของบทความดังกล่าวในรูปแบบสิ่งพิมพ์หรืออิเล็กทรอนิกส์ตามที่ได้รับอนุญาต จะต้องระบุประกาศลิขสิทธิ์ตามที่กำหนดไว้ในวารสาร พร้อมทั้งอ้างอิงข้อมูลฉบับสมบูรณ์ของบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารที่จัดทำโดย สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ อย่างครบถ้วนทุกครั้ง
เอกสารอ้างอิง
Rimmer, MA. Cultured aquatic species fact sheets: Lates calcarifer (Bloch, 1790) [Centropomidae] [internet]. 2026. [1 April 2026]. https://www.fao.org/fishery/docs/DOCUMENT/aquaculture/CulturedSpecies/file/en/en_barramundi.htm
สำนักวิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่ง กรมประมง. การเพาะเลี้ยงปลาทะเล. กรมประมง ; 2562. น.12. https://www4.fisheries.go.th/local/file_document/20190613095037_1_file.pdf
กนกอร ยางป้อม. สถานการณ์สินค้าปลากะพงขาวและผลิตภัณฑ์ในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2568. กลุ่มเศรษฐกิจการประมง กองนโยบายและแผนพัฒนาการประมง กรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. 2568; 1. https://www.fisheries.go.th/strategy/fisheconomic/Monthly%20report/kapong/sea%20bass%20Q3-2025.pdf
ฐิติมา เอียดแก้ว. สถานการณ์สินค้าปลากะพงขาวและผลิตภัณฑ์ในช่วง 6 เดือนแรกของปี 2564. กลุ่มเศรษฐกิจการประมง กองนโยบายและแผนพัฒนาการประมง กรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. 2564. น.8.
สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดสมุทรปราการ. ข้อมูลเพื่อการวางแผนพัฒนาการเกษตรและสหกรณ์รายสินค้าของจังหวัดสมุทรปราการ ประจำปีงบประมาณ 2565: ปลากะพงขาว. 2565. เอกสารเลขที่ 3/2565. น.3. https://www.opsmoac.go.th/samutprakan-dwl-files-441691791949
สุรเดช สดคมขำ. ชาวเกาะยอ สงขลา เลี้ยงปลากะพงในกระชัง [internet]. เทคโนโลยีชาวบ้าน. 2565 [18 ธันวาคม 2565]. https://www.khaosod.co.th/technologychaoban/featured/article_32372
ศูนย์วิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมสัตว์น้ำชายฝั่ง. รายงานคุณภาพน้ำ ตำบลเกาะยอ อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา [internet]. 2565 [1 เมษายน 2565]. https://www4.fisheries.go.th/local/index.php/main/view_blog2/1434/160333/3322
ฐานเศรษฐกิจดิจิทัล. จ่อขึ้นทะเบียนสินค้า GI "ปลากะพงสามน้ำเลสาบสงขลา" [internet]. 2565 [10 มิถุนายน 2565]. https://www.thansettakij.com/economy/516274
Zhang X, Shen Z, Qi T, Xi R, Liang X, Li L, Tang R, L Dapeng. Slight increases in salinity improve muscle quality of grass carp (Ctenopharyngodon idellus). Fishes. 2021; 6(1): 7. https://doi.org/10.3390/fishes6010007
Zhou Z, Hu F, Li W, Yang X, Hallerman E, Huang Z. Effects of salinity on growth, hematological parameters, gill microstructure and transcriptome of fat greenling Hexagrammos otakii. Aquaculture. 2021; 531: 735945. https://doi.org/10.1016/j.aquaculture.2020.735945
Du X, Zhang W, He J, Zhao M, Wang J, Dong X, F, Yuanyuan, X, Xudong, M, Shuyan. The impact of rearing salinity on flesh texture, taste, and fatty acid composition in largemouth bass Micropterus salmoides. Foods. 2022; 11: 3261. https://doi.org/10.3390/foods11203261
Saghafiankho S, Salati AP, Morshedi V, Ghasemi A, Bahabadi MN. Effects of different levels of salinity on NKA and NKCC expression in Asian sea bass (Lates calcarifer). Turk J Fish Aquat Sci. 2021; 21(1): 1-7. https://www.trjfas.org/abstract.php?id=14803
Wijayanto D, Bambang AN, Nugroho RA, Kurohman F, Nursanto DB. Effect of salinity on growth and benefit-cost ratio of Asian seabass reared in artificial media. AACL Bioflux. 2021; 14(5): 3000-3005. https://www.cabidigitallibrary.org/doi/pdf/10.5555/20220052978
Hassan HU, Ali QM, Ahmed AE, Gabol K, Swelum AA, Masood Z, S. Mushtaq, Saeed, Y. Gul, S. Rizwan, T. Zulfiqar, M. A. M. Siddique. Growth performance and survivability of the Asian seabass Lates calcarifer (Bloch, 1790) reared under hyper-saline, hypo-saline and freshwater environments in a closed aquaculture system. Braz J Biol. 2022; 84: e254161. https://doi.org/10.1590/1519-6984.254161
AOAC. Official methods of analysis. 15th ed. Washington, DC: Association of Official Analytical Chemists; 1990. 194 p. https://www.scirp.org/reference/ReferencesPapers?ReferenceID=1929875
Sari LD, Fadjar M, Widodo MS, Lutfiatunnisa, Valen FS. Growth analysis of Asian seabass (Lates calcarifer Bloch 1790) based on morphometrics in BPBAP Situbondo, East Java. AACL Bioflux. 2020; 13: 2445-2451. https://bioflux.com.ro/docs/2020.2445-2451.pdf
Yusof MN, Mohd Faudzi N, Jasni NA, Nillian E, Senoo S, Ching FF. Comparisons on growth performance, survivability, organoleptic qualities and economic feasibility of Asian seabass (Lates calcarifer) reared in different salinities. Malays Appl Biol. 2024; 53: 127-136. https://doi.org/10.55230/mabjournal.v53i1.2723
Marais JFK. Routine oxygen consumption of Mugil cephalus, Liza dumerili and L. richardsoni at different temperatures and salinities. Mar Biol. 1978; 50: 9-16. https://doi.org/10.1007/BF00390537
Evans DH. 8 The Roles of Gill Permeability and Transport Mechanisms in Euryhalinity. Fish Physiol. 1984; 10: 239-283. https://doi.org/10.1016/S1546-5098(08)60187-9
Moser ML, Miller JM. Effects of salinity fluctuation on routine metabolism of juvenile spot, Leiostomus xanthurus. J Fish Biol. 1994; 45: 335-340. https://doi.org/10.1111/j.1095-8649.1994.tb01312.x
Tseng YC, Hwang PP. Some insights into energy metabolism for osmoregulation in fish. Comp Biochem Physiol C Toxicol Pharmacol. 2008; 148: 419-429. https://doi.org/10.1016/j.cbpc.2008.04.009
Hersi, M.A., Genc, E., Pipilos, A. Keskin, E. 2023. Effects of dietary synbiotics and biofloc meal on the growth, tissue histomorphology, whole-body composition and intestinal microbiota profile of Nile tilapia (Oreochromis niloticus) cultured at different salinities. Aquaculture 570: 739391. https://doi.org/10.1016/j.aquaculture.2023.739391
Li, X., Shen, Y., Bao Y., et al. 2022. Physiological responses and adaptive strategies to acute low-salinity environmental stress of the euryhaline marine fish black seabream (Acanthopagrus schlegelii). Aquaculture 554: 738117. https://doi.org/10.1016/j.aquaculture.2022.738117
Harpaz S, Hakim Y, Slosman T, Eroldogan OT. Effects of adding salt to the diet of Asian sea bass Lates calcarifer reared in fresh or salt water recirculating tanks, on growth and brush border enzyme activity. Aquaculture. 2005; 248: 315-324. https://doi.org/10.1016/j.aquaculture.2005.03.007
Vargas-Chacoff L, Saavedra E, Oyarzún R, Martínez-Montaño E, P Pontigo J, Yáñez A, Ruiz-Jarabo I, M Mancera J, Ortiz E, Bertrán C. Effects on the metabolism, growth, digestive capacity and osmoregulation of juvenile Sub-Antarctic notothenioid fish Eleginops maclovinus acclimated to different salinities. Fish Physiol Biochem. 2015; 41(6): 1369-1381. https://link.springer.com/article/10.1007/s10695-015-0092-3
พิเชต พลายเพชร, อิสราภรณ์ จิตรหลัง, มนทกานติ ท้ามติ้น, สิริพร ลือชัยชัยกุล, จีรรัตน์ เกื้อแก้ว, เพ็ญศรี เมืองเยาว์, นงลักษณ์ สำราญราษฎร์, สุพิศ ทองรอด. การเจริญเติบโตและคุณภาพเนื้อของปลากะพงขาว (Lates calcarifer Bloch, 1790) ที่เลี้ยงด้วยปลาสดและอาหารสำเร็จรูป. ใน: การประชุมทางวิชาการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ครั้งที่ 46 สาขาประมง; 29 มกราคม-1 กุมภาพันธ์ 2551; กรุงเทพมหานคร. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์; 2551. หน้า 156-166. https://www4.fisheries.go.th/local/file_document/20170301001543_file.pdf
โกมุท อุ่นศรีส่ง, สัญชัย จตุรสิทธา, ประสาน พรโสภิณ, อมรินทร์ เดชานุวัติ. คุณภาพซากและเนื้อของปลาสเตอร์เจียนที่ผลิตโดยมูลนิธิโครงการหลวง. เชียงใหม่: ภาควิชาสัตวศาสตร์และสัตว์น้ำ คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2554. รายงานการวิจัยเลขที่ 3055-3907. น. 46. https://archive.lib.cmu.ac.th/full/rpf/2556/rpf56_092_full.pdf
Gan L, Xu ZX, Ma JJ, Xu C, Wang XD, Chen K, Q. Chen L, C. Li E. Effects of salinity on growth, body composition, muscle fatty acid composition, and antioxidant status of juvenile Nile tilapia Oreochromis niloticus (Linnaeus, 1758). J Appl Ichthyol. 2016; 32: 372-374. https://doi.org/10.1111/jai.12997
Kumari S, Harikrishna V, Surasani VKR, Balange AK, Rani AB. Growth, biochemical indices and carcass quality of red tilapia reared in zero water discharge based biofloc system in various salinities using inland saline ground water. Aquaculture. 2021; 540: 736730. https://doi.org/10.1016/j.aquaculture.2021.736730
Xu H, Ren M, Liang H, Ge X, Ji K, Huang D, Yu Heng, Longhua Wu. Interactive effects of water salinity and dietary methionine levels on growth performance, whole-body composition, plasma parameters, and expression of major nutrient metabolism genes in juvenile genetically improved farmed tilapia (Oreochromis niloticus). Aquaculture. 2022; 546: 737381. https://doi.org/10.1016/j.aquaculture.2021.737381
Henderson RJ. Fatty acid metabolism in freshwater fish with particular reference to polyunsaturated fatty acids. Arch Anim Nutr. 1996; 49(1): 5-22. https://doi.org/10.1080/17450399609381859
Jarvis PL, Ballantyne JS. Metabolic responses to salinity acclimation in juvenile shortnose sturgeon Acipenser brevirostrum. Aquaculture. 2003(1-4); 219: 891-909. https://doi.org/10.1016/S0044-8486(03)00063-2
พรพิมล พิมลรัตน์, นิวุฒิ หวังชัย, ชนกันต์ จิตมนัส, หลุยส์ เลอเบล. กลิ่นโคลนในสัตว์น้ำ: ผลกระทบ สาเหตุ และการแก้ไขปัญหา (Musty/earthy off-flavor in aquatic animals: impact, causes, and solutions). วารสารวิจัย มข. 2557; 19(6): 927-938. https://idl-bnc-idrc.dspacedirect.org/server/api/core/bitstreams/36fc7470-3719-4ee5-a0df-cd3648bca385/content
