ประสิทธิภาพของสารสกัดจากใบสาบเสือ ใบหญ้าสาบ และใบหญ้าละออง สำหรับควบคุม เพลี้ยอ่อน (Lipaphis erysimi Kaltenbach) ในผักกวางตุ้ง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การทดสอบประสิทธิภาพของสารสกัดจากวัชพืชด้วยเอทานอลเพื่อควบคุมเพลี้ยอ่อน (Lipaphis erysimi Kaltenbach)ในผักกวางตุ้ง ประกอบด้วยการทดสอบการเป็นสารฆ่า สารไล่ และสารยับยั้งการกินของเพลี้ยอ่อนในห้องปฏิบัติการ วางแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ (Completely Randomized Design; CRD) จำนวน 3 ซ้ำ โดยการใช้สารสกัดจากใบวัชพืช 3 ชนิด ได้แก่ สาบเสือ หญ้าสาบ และหญ้าละออง ความเข้มข้น 0.005, 0.010, 0.015 และ 0.020 กรัม/มิลลิลิตร เปรียบเทียบกับการไม่ใช้สารสกัด พบว่า สารสกัดจากใบวัชพืชทั้ง 3 ชนิด ความเข้มข้น 0.020 กรัม/มิลลิลิตร สามารถฆ่าเพลี้ยอ่อนได้รวดเร็วที่สุด 90-96% ภายในเวลา 24 ชั่วโมงหลังการใช้สารสกัด และสามารถฆ่าเพลี้ยอ่อนได้ 100% ภายในเวลา 48 ชั่วโมงหลังการใช้สารสกัด ส่วนสารสกัดจากใบสาบเสือความเข้มข้น 0.020 กรัม/มิลลิลิตร สามารถไล่เพลี้ยอ่อนได้ 80.00% ทั้งภายในเวลา 12 และ 24 ชั่วโมงหลังการใช้สารสกัด นอกจากนี้สารสกัดจากใบสาบเสือและสารสกัดจากใบหญ้าสาบความเข้มข้น 0.020 กรัม/มิลลิลิตร ทำให้เพลี้ยอ่อนแทงดูดใบผักกวางตุ้งได้จำนวนครั้งมากแต่ให้ระยะเวลาการแทงดูดสั้น ผลที่ได้บ่งชี้ว่าสารสกัดจากใบสาบเสือความเข้มข้น 0.020 กรัม/มิลลิลิตร เป็นได้ทั้งสารฆ่า สารไล่ และสารยับยั้งการกินของเพลี้ยอ่อน สารสกัดจากใบหญ้าสาบความเข้มข้น 0.020 กรัม/มิลลิลิตร เป็นได้ทั้งสารฆ่า และสารยับยั้งการกินของเพลี้ยอ่อน และสารสกัดจากใบหญ้าละอองความเข้มข้น 0.020 กรัม/มิลลิลิตร ใช้เป็นสารฆ่าเพลี้ยอ่อนในผักกวางตุ้งได้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ PBRU Science Journal
เอกสารอ้างอิง
อุทยานหลวงราชพฤกษ์. แมลงร้าย.[อินเทอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 29 พ.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.royalparkrajapruek.org/Knowledge/view/107
Sirikajornjaru W. Taxonomic study of aphids (Homoptera: Aphididae) in northern Thailand [dissertation]. Bangkok: Mahidol University; 2002.
สำนักงานเกษตรและสหกรณ์ จังหวัดเชียงราย กรมวิชาการเกษตร. เตือนการเฝ้าระวัง เพลี้ยอ่อน ในพืชตระกูลกะหล่ำและผักกาด ประจำเดือนมีนาคม 2568 [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 16 เม.ย. 2569]. เข้าถึงได้จาก:https://www.opsmoac.go.th/chiangrai-warning-preview-471091791820
ณัฐพล กามล, กฤติยาณี วรรณภิระ, วรัญญา บุญเรือง. ศัตรูหน้าร้อน ศัตรูน่ารู้ [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 20 ก.พ. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://hkm.hrdi.or.th/Knowledge/detail/677
กรมส่งเสริมการเกษตร. เอกสารคำ แนะนำ 1/2567 การปลูกพืชตามสถานการณ์ในช่วงฤดูแล้ง : พืชผัก [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 6 พ.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://esc.doae.go.th/wp-content/uploads/2024/05/การปลูกพืชผักช่วงฤดูแล้ง.pdf
สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร. การปลูกกวางตุ้ง. [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 6 พ.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.doa.go.th/hort/wp-content/uploads/2019/11/การปลูกกวางตุ้ง.pdf
พารีน ปัทมานันท์. เครือข่ายเตือนภัยสารเคมีฯ เผย 10 ผักสารพิษตกค้างเกินมาตรฐาน กะเพรา นำโด่ง [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 20 ก.พ. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.khaosod.co.th/sentangsedtee/featured/article_301051
ส่วนบริหารศัตรูพืช สํานักพัฒนาคุณภาพสินค้าเกษตร กรมส่งเสริมการเกษตร. การจัดการศัตรูพืชโดยวิธีผสมผสาน (IPM) [อินเทอร์เน็ต]. 2551 [เข้าถึงเมื่อ 20 ก.พ. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://klongsaensaeb.go.th/application/uploads/files/download/16421580700.pdf
ณัฐพงศ์ เมธินธรังสรรค์. ผลจากสารสกัดจากใบสาบเสือในการควบคุมเพลี้ยอ่อนถั่ว Aphis craccivora Koch (Hemiptera: Aphididae). วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยมหาสารคาม 2561;37:79-84.
ภัทราภรณ์ เพ็ญโพธิ์, ชญานิศ โตมอญ, กีรติ ตันเรือน, ทิวธวัฒ นาพิรุณ, วิษณุ ธงไชย, ยุทธศักดิ์ แช่มมุ่ม, และคณะ. การประยุกต์ใช้สารสกัดหยาบจากสาบเสือในการควบคุมเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล. เกษตรนเรศวร 2562;16:35-47.
นันทณา นนท์แข็ง, สุชาวดี กลางจอหอ, จริยา รอดดี. ประสิทธิภาพสารสกัดสมุนไพรต่อการควบคุมเพลี้ยอ่อน Macrosiphum euphorbiae (Hemiptera: Aphididae) ในมะเขือเทศ. แก่นเกษตร 2562;47 ฉบับพิเศษ 1:365-70.
ณฐพงศ์ เมธินธรังสรรค์, ดวงเดือน วัฏฏานุรักษ์. ประสิทธิภาพของสารสกัดหยาบจากผกากรองในการควบคุมเพลี้ยอ่อนถั่ว. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย 2562;11:412-21.
ณฐพงศ์ เมธินธรังสรรค์. อิทธิพลของสารสกัดดาวเรืองและการปลูกดาวเรืองแซมสลับถั่วเหลืองที่มีผลต่อประชากรเพลี้ยอ่อนถั่วเหลืองและแมลงศัตรูธรรมชาติ. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี 2562;21:181-8.
Agaba TA, Fawole B. Phytochemical Constituents of Siam Weed (Chromolaena odorata) and African Custard Apple (Annona senegalensis). Int J Food Agri Vet Sci 2016;6:35-42.
Thepphakhun T, Intanon S. Total phenolics, flavonoids, antioxidant activity, and allelopathic potential of praxelis. J Curr Sci Technol 2020;10:59-65.
ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ (ศจย.). เจาะลึกคุณค่า “หญ้าหมอน้อย” สมุนไพรสำคัญเพื่อช่วยเลิกบุหรี่ [อินเทอร์เน็ต]. 2561 [เข้าถึงเมื่อ 20 ก.พ. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.oldweb.trc.or.th/th/attachments/article/148/005FS.pdf
Pereira V, Figueira O, Castilho PC. Flavonoids as Insecticides in Crop Protection—A Review of Current Research and Future Prospects. Plants 2024;13:776.
ดวงพร สุวรรณกุล, รังสิต สุวรรณเขตนิคม. วัชพืชในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์; 2544.
ยุรวรรณ อนันตนมณี, จรรยา มณีโชติ, สิริชัยสาธุวิจารณ์, สุพัตรา ชาวกงจักร. ชีววิทยาและนิเวศวิทยาของสาบม่วง (Praxelis clematidea R.M King & H. Rob.). ใน: รายงานผลงานวิจัยประจำปี 2556 เล่ม 3. กรุงเทพฯ: สำนักวิจัยพัฒนาการอารักขาพืช กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์; 2557. เอกสารวิชาการเลขที่ 1/2557.
จิราพร โพธิ์งาม, นิตยา วานิกร. ประสิทธิภาพของสารสกัดจากวัชพืชในการควบคุมหญ้ายางหลังงอก. วารสารเกษตรพระวรุณ 2566;20:77-83.
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรปราจีนบุรี. เพลี้ยอ่อน. [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 29 พ.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.doa.go.th/ac/prachinburi/?p=890
Turpeau E, Hullé M, Chaubet B. Visual identification for frequent aphids on Brassicaceae. [Internet]. 2013. [cited 2026 May 29]. Available from: https://eng-encyclopedie- pucerons.hub.inrae.fr/aphids-and-agriculture/crop-plants/brassicaceae/aphid-key/visual-identification
กิติยา จันทร์ละออ, วนิดา อ่วมเจริญ. ประสิทธิภาพในการเป็นสารไล่และสารสัมผัสของสารสกัดหยาบเมล็ดมะกล่ำตาช้าง (Adenanthera pavonine Linnaoeus) ในการควบคุมตัวเต็มวัยด้วงงวงข้าวโพด. ใน: รายงานการประชุมวิชาการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ครั้งที่ 54; 2-5 กุมภาพันธ์ 2559; กรุงเทพฯ: ภาควิชากีฏวิทยา คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์; 2559.หน้า 195-202.
Wubie M, Negash A, Guadie F, Molla G, Kassaye K, Raja N. Repellent and Insecticidal Activity of Mentha piperita (L.) Plant Extracts Against Cabbage Aphid (Brevicoryne brassicae Linn. (Homoptera: Aphididae)). Am-Eurasian J Sci Res 2014;9:150-6.
ณฐพงศ์ เมธินรังสรรค์. ฤทธิ์ของสารสกัดหยาบจากวัชพืชวงศ์ Asteraceae ในการเป็นสารฆ่าแมลงโดยการกินและยับยั้งการเจริญเติบโตของหนอนกระทู้ผัก. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี 2564;23:12-7.
Jaba B, et al. Olfactory response of cowpea aphid, Aphis craccivora Koch, to host odours and population of conspecifics. J Biopestic 2010;3:405-7.
Ikeura H, Kobayashi F, Hayata Y. Repellent effect of herb extracts on the population of wingless green peach aphid, Myzus persicae Sulzer (Hemiptera: Aphididae). J Agric Sci 2012;4:139-44.
Züst T, Agrawal AA. Mechanisms and evolution of plant resistance to aphids. Nat Plants 2016;2:1-9.
Sadek RZ, Elbanna SM, Semida FM. Aphid-host plant interaction. Open J Animal Sci 2013;3:16-27.
