เทคนิคการขยายพันธุ์ชาฤๅษีดอยตุง (Paraboea doitungensis) ในสภาพปลอดเชื้อเพื่อการอนุรักษ์

บทคัดย่อ

ชาฤๅษีดอยตุงจัดอยู่ในวงศ์ชาฤาษี เป็นพืชถิ่นเดียวของไทยที่พบเฉพาะใน จ.เชียงราย ทำให้เผชิญกับความเสี่ยงสูงที่จะสูญพันธุ์จากธรรมชาติดังนั้นจึงจำเป็นต้องมีการศึกษาเทคนิคการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อเพื่อการขยายพันธุ์เชื้อพันธุ์พืชการทดลองแบ่งออกเป็นศึกษาเทคนิคการฟอกฆ่าเชื้อฝัก และศึกษาสูตรอาหารที่เหมาะสมในการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อเพื่อเพิ่มปริมาณเชื้อพันธุ์ซึ่งผลการทดลอง พบว่า การฟอกฆ่าเชื้อฝักโดยการจุ่มฝักในแอลกฮออล์ 95% แล้วนำไปผ่านไฟฆ่าเชื้อ ตามด้วยบิดฝักเคาะเมล็ดใส่ใสารละลายโซเดียมไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ (H2O2) ความเข้มข้น 5% เหมาะสมสำหรับการฟอกฆ่าเชื้อฝักของชาฤๅษีดอยตุง ทำให้ได้เนื้อเยื่อที่ปลอดการปนเปื้อนของเชื้อ 50% นอกจากนี้ การศึกษาสูตรอาหารที่เหมาะสมในการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อเพื่อเพิ่มปริมาณ โดยนำใบตัดเป็นชิ้นเลี้ยงบนอาหารสูตร MS ที่เติมกรดแนพทาลีนแอซิติก (NAA)ร่วมกับสารเบนซิลอะดีนิน (BA) ความเข้มข้น 0,0.1, 0.5 และ 1.0 มก./ล. ซึ่งพบว่า การเติมสารNAA ความเข้มข้น 0.1 มก./ล. เพียงอย่างเดียวสามารถชักนำให้เกิดยอดที่สมบูรณ์เฉลี่ยจำนวน 2.48 ยอด ยอดที่สมบูรณ์จะถูกย้ายมาเพาะเลี้ยงบนอาหารสูตร MS และ ½ MS ร่วมกับการเติมสาร NAA ความเข้มข้น 0, 0.1, 0.5 และ 1.0 มก./ล.เพื่อศึกษาการชักนำให้เกิดราก ผลการทดลองแสดงให้เห็นว่าอาหารสูตร MS ที่ปราศจากNAA เป็นสูตรอาหารที่มีประสิทธิภาพ สามารถชักนำให้เกิดรากและความยาวรากได้ดีกว่าสูตรอาหาร MS และ ½ MS ที่เติม NAA ชักนำให้เกิดรากได้เฉลี่ย 7.29 ความยาวเฉลี่ย 6.62 ซ.ม. ทั้งนี้ควรมีการพัฒนาต่อยอดงานวิจัยนี้ เพื่อนำชาฤาษีดอยตุงออกปลูกในสภาพโรงเรือนต่อไป