เชื้อรา Aspergillus f lflavus สายพันธุ์ใหม่ที่ไม่สร้างสารพิษและศักยภาพการควบคุม การเจริญเติบโตของเชื้อราที่สร้างสารพิษและยับยั้งสารแอฟลาทอกซินบี 1 ในข้าวโพด

บทคัดย่อ

แยกเชื้อราสกุล Aspergillus จาก ตัวอย่างดินและผลิตผลเกษตร ในพื้นที่ 25 จังหวัดของประเทศไทย โดยใช้วิธี Soil dilution spread plate technique และ Agar plate method บนอาหารเลี้ยงเชื้อ Dichloran Glycerol (DG 18) และจำแนกโดยใช้ลักษณะ ทางสัณฐานวิทยาภายใต้กล้องจุลทรรศน์ สามารถแยกได้เชื้อรา Aspergillus flavus 602 ไอโซเลท (83.7%) A. tamarii 97 ไอโซเลท (13.5%) A. nomius 20 ไอโซเลท (2.8%) เมื่อ นำเชื้อรา A. flavus มาตรวจสอบการสร้างสาร พิษเบื้องต้นบนอาหาร Coconut agar ในที่มืด 5 วัน เพื่อคัดแยกเชื้อราที่มีการสร้างสารแอฟลา ทอกซินซึ่งจะเกิดการเรืองแสงสีฟ้าน้ำเงินภายใต้ แสงอัลตราไวโอเลตที่ช่วงคลื่น 365 นาโนเมตร พบเชื้อรา A. flavus ที่ไม่มีการเรืองแสงจำนวน 123 ไอโซเลท นำเชื้อรามาทดสอบการสร้างพิษ ในอาหารเหลว YES เพื่อยืนยันผลอีกครั้ง สามารถคัดเลือกได้เชื้อรา A. flavus จำนวน 2 ไอโซเลท (400 และ 561) เท่านั้นที่ไม่มีการสร้าง สารพิษ นำเชื้อราทั้งสองไอโซเลทมาทดสอบ การเป็นปฏิปักษ์โดยวิธี Competition plate method บนอาหาร Potato dextrose agar เป็นเวลา 7 วัน พบว่าเชื้อรามีการเจริญเติบโต เร็วและสามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อรา A. flavus สายพันธุ์ที่สร้างสารพิษ (A39) ได้ เมื่อนำมาทดสอบการเป็นปฏิปักษ์ โดยวิธี Dual culture method ในอาหารเหลว YES เป็นเวลา 14 วัน พบว่า A. flavus ไอโซเลท 400 และ 561 สามารถลดปริมาณสารพิษ ได้ 100 และ 99.1% ตามลำดับ จากนั้นนำเชื้อราไปตรวจวิเคราะห์ ดีเอ็นเอ และจำแนกชนิดเชื้อราด้วยเทคนิค ชีวโมเลกุล เชื้อราทั้ง 2 ไอโซเลตเป็น A. flavus นำ มาทดสอบประสิทธิภาพการเป็นปฏิปักษ์กับเชื้อ ราที่สร้างสารพิษในเมล็ดข้าวโพด พบว่าสามารถ ลดปริมาณสารแอฟลาทอกซิน บี 1 ในข้าวโพดได้ 83.92 และ 97.43% ผลการทดลองแสดงให้ เห็นว่า A. flavus ไอโซเลท 400 และ 561 ไม่ สร้างสารพิษเป็นเชื้อราสายพันธุ์ใหม่ที่พบใน ประเทศไทย มีประสิทธิภาพในการเป็นปฏิปักษ์ กับเชื้อราที่สร้างสารพิษ ทำให้สารแอฟลาทอกซิน ลดลง สามารถใช้ควบคุมการปนเปื้อนของเชื้อรา และสารพิษในข้าวโพดได้