ระยะเก็บเกี่ยวที่เหมาะสมของดีปลี (Piper retrofractum Vahl) เพื่อให้ได้ผลผลิตตามมาตรฐานตำรายาสมุนไพรไทย

บทคัดย่อ

ดีปลี (Piper retrofractum Vahl) เป็น สมุนไพรและเครื่องเทศที่มีความสำคัญมีการนำ มาใช้เป็นยาในหลายประเทศ รวมทั้งประเทศไทย แต่การเก็บเกี่ยวฝักดีปลีเพื่อนำมาทำเป็นยายังไม่ ทราบแน่ชัดว่าระยะใดเป็นระยะที่เหมาะสม ดัง นั้นงานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อหาระยะเวลา เก็บเกี่ยวที่เหมาะสมของดีปลีเพื่อให้ได้วัตถุดิบที่มี คุณลักษณะทางกายภาพและเคมีตรงกับมาตรฐาน ตำรายาสมุนไพรไทย ทำการทดลองที่ศูนย์พัฒนา ไม้ผลเศรษฐกิจภาคตะวันออก จ.จันทบุรี ระหว่างเดือนธันวาคม พ.ศ. 2557 ถึง เมษายน พ.ศ. 2558 โดยเปรียบเทียบระยะเวลาเก็บเกี่ยว ฝักดีปลี 4 ระยะ คือ สีเขียว (91-98 วัน) สีเขียว อมส้ม (99-104 วัน) สีส้มอมเขียว (105-112 วัน) และสีส้ม (113-119 วัน) เก็บตัวอย่างฝัก ดีปลีในแต่ละระยะเพื่อตรวจสอบลักษณะทาง กายภาพและเคมี เปรียบเทียบกับค่ามาตรฐาน สมุนไพรไทยสำหรับดีปลี พบว่าฝักดีปลีทั้ง 4 ระยะมีความยาว 3.7-3.8 ซม. และเส้นผ่าน ศูนย์กลาง 5.8, 6.3, 6.8 และ 7.1 มม. ตาม ลำดับ ซึ่งผ่านเกณฑ์มาตรฐานทั้งหมด และ พบว่า ระยะสีเขียว เป็นระยะเก็บเกี่ยวที่มี คุณลักษณะ ทางกายภาพและเคมีโดยรวมดีกว่า ระยะอื่นๆ โดยมีค่าเฉลี่ยคุณลักษณะต่างๆ ดังนี้ ความชื้น 6.07% (นน./นน.) ปริมาณเถ้าทั้งหมด 5.7% (นน./นน.) ปริมาณเถ้าที่ไม่ละลายในกรด 0.2% (นน./นน.) ปริมาณเถ้าที่ละลายในน้ำ 2.1% (นน./นน.) ปริมาณสารสกัดน้ำ 15.7% ปริมาณสารสกัดเอทานอล 10.1% (นน./นน.) ปริมาณน้ำมันหอมระเหย 0.5% (ปริมาตร/นน.) และปริมาณไพเพอรีน 3.91% (นน./นน.)