ประสิทธิภาพของสารเคมีฆ่าแมลงสังเคราะห์บางชนิดต่อ เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลในนาข้าวเขตชลประทาน จังหวัดพิษณุโลก
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล (Brown planthopper, Nilaparvata lugens (Stål)) (Hemiptera: Delphacidae) เป็นแมลงศัตรูข้าวที่มีสำคัญในทุกภูมิภาคของประเทศไทย โดยเฉพาะพื้นที่นาข้าวเขตชลประทาน แนวโน้มการระบาดของประชากรแมลงชนิดนี้มีการเปลี่ยนแปลงทุกปี ทั้งนี้เนื่องจากการพัฒนาความต้านทานต่อสารเคมีฆ่าแมลง และสภาพภูมิอากาศแปรปรวน การประเมินประสิทธิภาพของสารเคมีฆ่าแมลงที่ใช้ในการควบคุมเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลที่มีจำหน่ายตามท้องตลาดเป็นสิ่งที่ต้องดำเนินการต่อเนื่องเพื่อปรับปรุงข้อมูลให้ทันต่อสถานการณ์ปัจจุบันงานวิจัยนี้จึงได้ศึกษาประสิทธิภาพของสารเคมีฆ่าแมลง 13 ชนิด ในการควบคุมประชากรเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล ประกอบด้วย Fenobucarb 50% EC, Benfuracarb 20% EC, Carbosulfan 20% EC, Profenofos 50% EC, Triazophos 40% EC, Ethiprole 10% SC, Cypermethrin 35% EC, Lambda-cyhalothrin 2.5% EC, Etofenprox 20% EC, Dinotefuran 10% SL, Thiamethoxam 25% WG, Clothianidin 16% SG และ Buprofezin 40% SC และทดสอบระดับความเป็นพิษของสารเคมีฆ่าแมลงที่มีประสิทธิภาพ พบว่า Fenobucarb, Benfuracarb, Profenofos และ Triazophos สามารถทำให้เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลตายได้ทั้งหมดภายในระยะ 24 ชั่วโมง ไม่แตกต่างจาก Chlorpyrifos (ชุดควบคุมเชิงบวก) และมีค่าความเข้มข้นที่ทำให้เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลตายครึ่งหนึ่ง (Median lethal concentration; LC50) เท่ากับ 612.15, 187.14, 621.31 และ 1,409.08 ppm ตามลำดับ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
Jairin, J., 2021, Towards understanding biotypes of the brown planthopper, Nilaparvata lugens (Stål), Thai Rice Research J. 12(1): 97–118 (in Thai)
Rattanakarn, W., 2010, Rice ragged stunt and rice grassy stunt: Farmer’s Disaster from the brown planthopper, Thai Rice Research J. 4(1): 72-80. (in Thai)
Sriratasak, W., 2010, Brown planthopper: a formidable rice insect pest in irrigated rice growing areas and new concept of its management, Thai Rice Research J. 4(1): 72-80. (in Thai)
Department of Agricultural Extension 2023, Epidemiology Situation of Rice Insect Pests, Available Source: https://ppsf.doae.go.th/category/, August 1, 2025. (in Thai)
Department of Agricultural Extension 2024, Epidemiology Situation of Rice Insect Pests, Available Source: https://ppsf.doae.go.th/category/, May 14, 2024. (in Thai)
Sahaya, S., Ekamnuoy, J., Wongnikong, W., Angmanee, P., Pechtamaros, S. and Jamroenma, K., 2010, Efficacy test of some insecticides against brown planthopper; Nilaparvata lugens (Stål) in rice paddy, Ent. Zool. Gaz. 28(1): 3-13. (in Thai)
Garrood, W.T., Zimmer, C.T., Gorman, K.J., Nauen, R., Bass, C. and Davies, T.G., 2016, Field-evolved resistance to imidacloprid and ethiprole in populations of brown planthopper Nilaparvata lugens collected from across South and East Asia, Pest Manag. Sci. 72: 140-149.
Matsumura, M., Sanada-Morimura, S., Otuka, A., Ohtsu, R., Sakumoto, S., Takeuchi, H. and Satoh, M., 2014, Insecticide susceptibilities in populations of two rice planthoppers, Nilaparvata lugens and Sogatella furcifera, immigrating into Japan in the period 2005–2012,Pest Manag. Sci. 70: 615-622.
Sun, H., Yang, B., Zhang, Y. and Liu, Z., 2017, Metabolic resistance in Nilaparvata lugens to etofenprox, a non-ester pyrethroi insecticide, Pestic Biochem Physiol. 136: 23-28.
Wu, S.F., Zeng, B., Zheng, C., Mu, X.C., Zhang, Y., Hu, J., Zhang, S., Gao, C.F. and Shen, J. L., 2018, The evolution of insecticide resistance in the brown planthopper (Nilaparvata lugens (Stål)) of China in the period 2012-2016, Sci. Rep. 8: 1-11.
Fonseca, A.P.P., Marques, E.J., Torres, J.B., Silva, L. M. and Siqueira, H.Á.A., 2015, Lethal and sublethal effects of lufenuron on sugarcane borer Diatraea flavipennella and its parasitoid Cotesia flavipes, Ecotoxicology. 24(9): 1869-1879.
Bao, H., Liu, S., Gu, J., Wang, X., Liang, X. and Liu, Z., 2009, Sublethal effects of four insecticides on the reproduction and wing formation of brown planthopper, Nilaparvata lugens, Pest Manag. Sci. 65(2): 170-174.
Zhang, X., Liu, X., Zhu, F., Li, J., You, H. and Lu, P., 2014, Field evolution of insecticide resistance in the brown planthopper (Nilaparvata lugens (Stål)) in China, Crop Prot. 58: 61-66.
Lu, W., Xu, Q., Zhu, J., Liu, C., Ge, L., Yang, G. and Liu, F., 2017, Inductions of reproduction and population growth in the generalist predator Cyrtorhinus lividipennis (Hemiptera: Miridae) exposed to sub-lethal concentrations of insecticides, Pest Manag. Sci. 73(8): 1709-1718.
Soinark, V., Pongprasert, W., Buranapanichpan, S. and Tanasinchayakul, S., 2014, Efficacy of Some insecticides on brown planthopper (Nilaparvata lugens (Stål)) in Lower Northern Thailand, J. Agric. 29(3): 231-238. (in Thai)
Abbott, W.S., 1925, A method of computing the effectiveness of an insecticide, J. Econ. Entomol. 18(2): 265-267.
Mizuki, M., Kasumi, I.T.O., Kazuhito, K. and Toshiharu, T., 2017, Current status of insecticide susceptibility in the brown planthopper in Cambodia, J. Pest Sci. 42(2): 45-51.
Khoa, D.B., Thang, B.X., Liem, N.V., Holst, N. and Kristensen, M., 2018, Variation in susceptibility of eight insecticides in the brown planthopper Nilaparvata lugens in three regions of Vietnam 2015-2017, PLoS One. 13(10): 1-14.
Yang, Y.Y. and Lai, C.T., 2019, Synergistic effect and field control efficacy of the binary mixture of permethrin and chlorpyrifos to brown planthopper (Nilaparvata lugens), J. Asia. Pac. Entomol. 22(1): 67-76.
Wan, D., Chen, J., Jiang, L., Ge, L. and Wu, J., 2013, Effects of the insecticide triazophos on the ultrastructure of the flight muscle of the brown planthopper Nilaparvata lugens Stål (Hemiptera: Delphacidae), Crop Prot. 43: 54-59.
Sriratanasak, W., Arunmit, S. and Chaiwong, J., 2011, Brown planthopper outbreaks situation in Thailand, Thai Rice Research J. 5(1): 79-89. (in Thai)
Plant Protection Research and Development Office 2021, Resistance Management of Insecticide and Acaricide for Insects and Mites, DOA, Bangkok, 157 p. (in Thai)
Punyawattoe, P., Han, Z., Sriratanasak, W., Arunmit, S., Chaiwong, J. and Bullangpoti, V., 2013, Ethiprole resistance in Nilaparvata lugens (Hemiptera: Delphacidae): possible mechanisms and cross-resistance, Appl. Entomol. Zool. 48(2): 205-211.
Zhao, K., Shi, Z. and Wu, J., 2011, Insecticide-induced enhancement of flight capacity of the brown planthopper Nilaparvata lugens (Stål) (Hemiptera: Delphacidae), Crop Prot. 30(4): 476-482.
Wang, P., Xing, Z.P., Zhang, S., Jiang, T.T., Tan, L.R., Dong, S. and Gong, S. F., 2013, Resistance monitoring to conventional insecticides in brown planthopper, Nilaparvata lugens (Hemiptera: Delphacidae) in main rice growing regions in China, Chin. J. Rice Sci. 27: 191-197.
Matthews, G.A., 2016, Pesticides: Health, Safety and the Environment, 2nd Ed., John Wiley and Sons, Inc., Hoboken, 266 p.
Ferrari, A., Venturino, A. and Pechn De D’Angelo, A.M., 2004, Time course of brain cholinesterase inhibition and recovery following acute and subacute azinphosmethyl, parathion and carbaryl exposure in the goldfish (Carassius auratus), Ecotoxicol. Environ. Saf. 57(3): 420-425.
