การจัดการตลาดสินค้าเกษตรอินทรีย์เชิงสร้างสรรค์โดยการมีส่วนร่วมของเกษตรกรในสามพรานโมเดล

Main Article Content

ชญานี โพธิ
พนามาศ ตรีวรรณกุล
เมตตา เร่งขวนขวาย

บทคัดย่อ

ความเป็นมาและวัตถุประสงค์: โครงการสามพรานโมเดลเป็นรูปแบบการส่งเสริมเกษตรอินทรีย์โดยใช้กลไกระบบการมีส่วนร่วมของเกษตรกร พร้อมพัฒนาช่องทางตลาดและแพลตฟอร์ม TOCA เพื่อยกระดับสู่ผู้ประกอบการเกษตรในยุคดิจิทัล งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาข้อมูลส่วนบุคคล ความรู้ด้านส่วนประสมการตลาด ความคิดเห็นเกี่ยวกับตลาด การมีส่วนร่วมของเกษตรกร และระดับการจัดการตลาดสินค้าเกษตรอินทรีย์เชิงสร้างสรรค์ ตลอดจนเปรียบเทียบปัจจัยที่สัมพันธ์กับการจัดการตลาดดังกล่าว
วิธีดำเนินการวิจัย: ใช้แบบสัมภาษณ์เชิงโครงสร้างเก็บข้อมูลจากเกษตรกรในโครงการสามพรานโมเดล จำนวน 127 ราย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและตารางไขว้เพื่อเปรียบเทียบตัวแปรสำคัญ
ผลการวิจัย: เกษตรกรส่วนใหญ่เป็นเพศชาย อายุเฉลี่ย 54.65 ปี มีพื้นที่เกษตรอินทรีย์เฉลี่ย 18.65 ไร่ และมีประสบการณ์เฉลี่ย 8.15 ปี มีความรู้และความคิดเห็นเกี่ยวกับตลาดอยู่ในระดับมาก และมีส่วนร่วมสูงในกิจกรรมการประชุมกลุ่ม อย่างไรก็ตาม ระดับการจัดการตลาดสินค้าเกษตรอินทรีย์โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง โดยมีจุดแข็งด้านบุคลากรและการบริหารงบประมาณ แต่ยังมีข้อจำกัดด้านอุปกรณ์และการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล โดยเฉพาะแพลตฟอร์ม TOCA
สรุป: ความรู้ ความคิดเห็น และการมีส่วนร่วมของเกษตรกรไม่มีความสัมพันธ์กับระดับการจัดการตลาดสินค้าเกษตรอินทรีย์เชิงสร้างสรรค์อย่างมีนัยสำคัญ จึงเสนอให้พัฒนาเครื่องมือสนับสนุนเชิงกลยุทธ์โดยเฉพาะ TOCA ให้ใช้งานง่าย และส่งเสริมทักษะดิจิทัลแก่เกษตรกร พร้อมถ่ายทอดความสำเร็จของผู้ใช้จริงเพื่อสร้างแรงจูงใจในการเข้าสู่ระบบตลาดออนไลน์อย่างยั่งยืน

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

Best, J.W. 1977. Research in Education. 3rd edition. Prentice Hall, Inc., New Jersey, USA.

Hanrak, L. 2023. Development of an Online Platform for the Agricultural Wholesale Market. MS Thesis, Naresuan University, Phitsanulok. (in Thai)

Kotler, P. and K.L. Keller. 2016. Marketing Management. 15th edition. Prentice Hall, Inc., New Jersey, USA.

Namwong, S. 2024. Readiness of Agricultural Entrepreneurs to Elevate the Business to High-value Agriculture. MS Independent Study, Kasetsart University, Bangkok. (in Thai)

National Innovation Agency. 2023. Update on 6 agricultural innovation trends and 12 promising agri-startup rising stars to watch in 2023. Available Source: https://www.nia.or.th/AgTech-Trends-2023, April 9, 2025. (in Thai)

National Organic Development Board. 2022. Organic Agriculture Strategy 2023–2027 for Organic Farming Development. Bangkok, Thailand. (in Thai)

Pannok, T. and P. Treewannakul. 2018. Participation of farmers in Sampran model in Nakhon Pathom and Ratchaburi province. Agricultural Sci. J. 49(2): 179–192. (in Thai)

Petnoi, C. 2019. Study of Marketing Mix (7Ps) for Organic Market Extension in Phetchaburi Province. MS Thesis, Thammasat University, Pathum Thani. (in Thai)

Rattanasen, C., B. Yooprasert and S. Sanserm. 2024. An extension model for the sustainability of organic agricultural product marketing for farmers in lower north-eastern provincial cluster 2, Thailand. e-JODIL. 14(2): 196–212. (in Thai)

Saethow, P., S. Kanjanawanawan and A. Tongkaw. 2020. Management strategy (4M) of the ancient Chinese Chak-Ngeaw community market by first-order confirmatory factor analysis. DTC Journal. 14(3): 295–309. (in Thai)

Samutsri, M. 2015. Problems in Fiscal Management of Subdistrict Administrative Organizations in Maha Sarakham. MPA Thesis, Mahasarakham Rajabhat University, Maha Sarakham. (in Thai)

Sanitchua, A. 2016. The Performance Study of the Sampran Model in Nakhonpathom Province. MPolSc Independent Study, Thammasat University, Bangkok. (in Thai)

Thai Health Promotion Foundation. 2018. Sampran model creates a balance between health and environment. Available Source: https://www.thaihealth.or.th/?p=238184, March 11, 2025. (in Thai)

Thai Organic Consumer Association. 2020. About Thai Organic Consumer Association. Available Source: https://toca.or.th/index.php/about/, March 11, 2025. (in Thai)

Treewannakul, P., M. Rengkounkway, S. Sangtaewtim, A. Navaraj and C. Mengkred. 2019. A Lesson Learned from Participatory Driving on Organic Agriculture of Farmers in Value Chain Sampran Model. Complete Research Report. Thailand Research Fund. Available Source: https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:175973, March 11, 2025. (in Thai)

Uthaiwattananon, A. and T. Nilbai. 2023. Factors influencing consumer purchase decisions for organic food in Bangkok metropolitan region. Ramkhamhaeng University Journal: Graduate School. 6(2): 82–94. (in Thai)