การพัฒนาตํารับและประเมินความพึงพอใจต่อการใช้ตํารับยาสุมสมุนไพร: การศึกษานําร่อง

บทคัดย่อ

โรคภูมิแพ้อากาศเป็นปัญหาสุขภาพเรื้อรัง แม้จะวิธีการรักษาที่มีประสิทธิภาพ แต่มีแนวโน้มที่ผู้ป่วยเริ่มให้ความสนใจต่อผลิตภัณฑ์จากสมุนไพรที่ใช้ได้ง่ายและปลอดภัย การศึกษานำร่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบและศึกษาลักษณะทางกายภาพของตำรับยาสุมสมุนไพรในรูปแบบเม็ดเทียบกับผง และประเมินความพึงพอใจของอาสาสมัคร ตำรับยาสมุนไพรที่ใช้ในการศึกษามี 2 ตำรับ แต่ละตำรับประกอบด้วย 4 สูตรย่อย โดยมีสัดส่วนผงสมุนไพรและสารช่วยยึดเกาะ (Polyvinylpyrrolidone-K90: PVP-K90) แตกต่างกัน ความคงตัวของสูตรจะประเมินโดยการสังเกตด้วยตาเปล่า การตรวจวัดความแปรปรวนของน้ำหนัก และเวลาแตกตัว ผลการทดสอบพบว่า ตำรับยาสุมสมุนไพรที่ 1 สูตรที่ 4 (ผงสมุนไพร 75% (w/w) และสารละลาย 8% (w/w) PVP-K90 ในสัดส่วน 25% (w/w)) และตำรับยาสุมสมุนไพรที่ 2 สูตรที่ 2 (ผงสมุนไพร 55% (w/w) และสารละลาย 8% (w/w) PVP-K90 ในสัดส่วน 45% (w/w)) เป็นสูตรที่ขึ้นรูปเป็นเม็ดได้ดีที่สุด มีโครงสร้างแน่น ไม่มีรอยแตกหรือความชื้น ทั้งสองสูตรผ่านเกณฑ์มาตรฐานของเวลาแตกตัว และตรวจพบฟลาโวนอยด์และแอลคาลอยด์ การประเมินความพึงพอใจในอาสาสมัครจำนวน 30 คน โดยใช้สถิติ Wilcoxon Signed Ranks Test (p<0.05) พบว่า ตำรับยาสุมสมุนไพรที่ 1 สูตรที่ 4 รูปแบบเม็ดได้คะแนนความพึงพอใจด้านความน่าใช้และความสะดวกในการใช้งานสูงกว่ารูปแบบผงอย่างมีนัยสำคัญ ตำรับยาสุมสมุนไพรที่ 2 สูตรที่ 2 รูปแบบเม็ด ได้คะแนนความพึงพอใจด้านความน่าใช้ ความสะดวกในการใช้งาน และความพึงพอใจโดยรวมสูงกว่ารูปแบบผงอย่างมีนัยสำคัญ สรุปได้ว่า ตำรับยาสุมสมุนไพรในรูปแบบเม็ด มีความคงตัวทางกายภาพสูงและได้รับความพึงพอใจจากผู้ใช้มากกว่ารูปแบบผง ซึ่งช่วยสนับสนุนการมีศักยภาพต่อการพัฒนาตำรับยาในรูปแบบยาเม็ดที่มีคุณภาพ สะดวกต่อการใช้ในสถานพยาบาลและชีวิตประจำวัน